Het aantal zwerfkatten dat in Vlaanderen wordt opgevangen, blijft toenemen. Vorig jaar werden door de Vlaamse steden en gemeenten bijna 12.600 zwerfkatten gevangen. Tegelijkertijd is er ook positief nieuws: steeds meer dieren vinden via adoptie een warme thuis. Het aantal adopties ligt inmiddels maar liefst 147 procent hoger dan in 2018. Vlaams minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) benadrukt evenwel dat preventie noodzakelijk blijft en roept katteneigenaars op om hun huisdieren tijdig te laten steriliseren.
Uit een bevraging van minister Weyts bij 209 Vlaamse steden en gemeenten blijkt dat de aanpak van zwerfkatten de voorbije jaren steeds meer aandacht krijgt. Sinds 2018 is het aantal gevangen zwerfkatten in Vlaanderen gemiddeld met 20 procent gestegen. Ook het aantal dieren dat een nieuwe thuis vindt, is fors toegenomen. De stijging van 147 procent betekent dat vandaag bijna 2,5 keer zoveel zwerfkatten worden geadopteerd als zeven jaar geleden.
In 2025 werden in 196 Vlaamse gemeenten samen 12.577 zwerfkatten gevangen. Van die dieren werden er ongeveer 6.600 opnieuw uitgezet op hun vertrouwde locatie. Bijna 78 procent van alle gevangen katten werd gesteriliseerd. Daarnaast werkt inmiddels negen op de tien lokale besturen structureel samen met een dierenasiel om de opvang, verzorging en eventuele adoptie van de dieren in goede banen te leiden.
Lokale besturen spelen belangrijke rol
De verantwoordelijkheid voor een doeltreffende aanpak ligt voor een belangrijk deel bij de lokale besturen. Sinds 2018 zijn alle Vlaamse steden en gemeenten verplicht om een eigen zwerfkattenbeleid uit te werken. Dat omvat onder meer een meldpunt waar inwoners zwerfkatten kunnen signaleren, gerichte vangacties en het laten steriliseren van de gevangen dieren.
Volgens minister Ben Weyts zijn de inspanningen van de lokale besturen belangrijk om de populatie zwerfkatten onder controle te houden. Hij wil hen in de toekomst bovendien bijkomende wettelijke instrumenten aanreiken om hun beleid verder te versterken.
Oost-Vlaanderen vangt bijna 3.000 zwerfkatten
Ook in Oost-Vlaanderen blijft de problematiek bijzonder actueel. In 2025 werden in 41 Oost-Vlaamse gemeenten samen 2.990 zwerfkatten gevangen. Daarmee staat de provincie op de tweede plaats in Vlaanderen, na Antwerpen, waar 3.235 dieren werden opgevangen.
Gemiddeld werden in Oost-Vlaanderen bijna 73 zwerfkatten per gemeente gevangen. Van alle gevangen dieren werd 70,7 procent gesteriliseerd. Daarnaast vond 27,4 procent via adoptie een nieuwe thuis. De cijfers tonen aan dat de lokale besturen niet alleen inzetten op het beheersen van de zwerfkattenpopulatie, maar ook op het vinden van een duurzame oplossing voor dieren die opnieuw in een huiselijke omgeving terechtkunnen.
In Limburg werden gemiddeld de meeste zwerfkatten per gemeente gevangen, met bijna 82 dieren. De provincie haalde bovendien een sterilisatiepercentage van 92,6 procent. Vlaams-Brabant scoorde dan weer het hoogst op het vlak van adopties: daar vond 35,3 procent van de gevangen zwerfkatten een nieuwe thuis.
Preventie blijft de belangrijkste sleutel
Ondanks de toenemende inspanningen blijft het voorkomen van nieuwe nestjes een van de belangrijkste uitdagingen. Een kattin kan immers al vanaf de leeftijd van vijf à zes maanden vruchtbaar zijn en meerdere nestjes per jaar krijgen. Wanneer katten zich ongecontroleerd voortplanten, kan de populatie bijzonder snel groeien.
Bovendien leven zwerfkatten vaak onder moeilijke omstandigheden. Ze hebben niet altijd toegang tot voldoende voedsel, medische verzorging of een veilige schuilplaats. Daardoor ligt hun gemiddelde levensverwachting doorgaans slechts tussen twee en vijf jaar.
Uit de gemeentelijke bevraging blijkt wel dat de inspanningen op sommige plaatsen vruchten afwerpen. Zo geeft 42,5 procent van de lokale besturen aan dat het aantal zwerfkatten de voorbije periode ongeveer gelijk is gebleven. Ruim 26 procent stelt zelfs een daling vast. Minder dan één op de tien gemeenten ziet nog een toename van het aantal zwerfkatten.
Oproep aan katteneigenaars
Minister Ben Weyts benadrukt dat de verantwoordelijkheid niet uitsluitend bij de steden, gemeenten en dierenasielen mag liggen. Ook particuliere katteneigenaars hebben een belangrijke rol in het voorkomen van nieuwe zwerfkatten.
Hij roept iedereen dan ook op om zijn of haar kat tijdig te laten steriliseren of castreren. Ook het achterlaten of dumpen van katten moet absoluut worden vermeden. “Zolang mensen hun kat niet laten steriliseren of ze dumpen, blijft het dweilen met de kraan open”, waarschuwt Weyts.
De cijfers tonen aan dat Vlaanderen steeds meer inzet op de opvang en herplaatsing van zwerfkatten. De sterke stijging van het aantal adopties is alvast een hoopvol signaal. Toch blijft een combinatie van sensibilisering, sterilisatie, opvang en verantwoord huisdierenbezit noodzakelijk om de problematiek op lange termijn daadwerkelijk terug te dringen.
