Het Schepenhuis in het centrum van Herzele heeft een nieuw hoofdstuk in zijn lange geschiedenis gekregen. Na een grondige renovatie werd het iconische gebouw feestelijk ingehuldigd en krijgt het voortaan een dubbele functie die zowel het verleden respecteert als de toekomst van het dorpscentrum versterkt. Tijdens de officiële opening knipten schepen Heidi Knop, gouverneur Carina Van Cauter en burgemeester Benjamin Rogiers het lintje door. Daarmee werd het historische Schepenhuis officieel het kloppende hart van het nieuwe project “Beleef Herzele”, een initiatief dat inzet op ontmoeting, lokale economie en toerisme.
Met de renovatie krijgt het eeuwenoude gebouw opnieuw een centrale rol in het dorpsleven, precies zoals het dat eeuwenlang al deed.
Eeuwen geschiedenis met een nieuwe toekomst
Het Schepenhuis draagt een indrukwekkend verleden met zich mee dat teruggaat tot de twaalfde eeuw. In die periode fungeerde het gebouw als rechtszaal waar geschillen werden beslecht en waar rechters misdadigers berechtten. Vanuit de toren werden bovendien belangrijke boodschappen aan de bevolking verkondigd, waardoor het gebouw al vroeg een symbolische rol speelde in het bestuurlijke en maatschappelijke leven van Herzele.
Doorheen de eeuwen kreeg het Schepenhuis verschillende functies. Het diende afwisselend als woning, winkel en herberg, afhankelijk van de eigenaar en de noden van de tijd. In 1778 was een ingrijpende restauratie noodzakelijk. Het gebouw werd toen verkocht aan de toenmalige Heer van Herzele, die onder meer een nieuwe toren liet bouwen.
De gemeentelijke diensten bleven, met uitzondering van enkele korte periodes, grotendeels in het Schepenhuis gevestigd.
In 1947 kocht het gemeentebestuur het toen vervallen pand voor 350.000 Belgische frank. Vervolgens werden grondige renovatiewerken uitgevoerd. De twee bijgebouwen werden gesloopt, het dak werd vernieuwd en de voorgevel kreeg het wapenschild van Herzele. In de toren werd een beiaard met 28 klokken geplaatst die sindsdien elk half uur een melodie over het centrum laat klinken.
Na de gemeentelijke fusie in 1977 barstte het gebouw echter uit zijn voegen. De gemeentelijke diensten groeiden sterk en moesten geleidelijk verhuizen naar andere locaties. Toen ook de laatste diensten enkele jaren geleden het gebouw verlieten, ontstond de vraag hoe het historische pand opnieuw een betekenisvolle rol kon krijgen.
Renovatie met steun van Vlaanderen
Het lokaal bestuur van Herzele besloot het Schepenhuis opnieuw grondig te renoveren en een nieuwe bestemming te geven. Daarbij werd niet alleen het gebouw aangepakt, maar ook het omliggende plein.
De werken werden ondersteund door de Vlaamse overheid via VLAIO – het Agentschap Innoveren en Ondernemen.
Dankzij die steun kon het project breder worden uitgewerkt dan enkel een restauratie van het gebouw. Het voormalige parkeerterrein werd omgevormd tot een aantrekkelijk plein waar fietsers voorrang krijgen en waar ontmoeting centraal staat.
Tijdens de inhuldiging kwam ook de nieuwe fontein voor het eerst tot leven. Die zal in de zomermaanden voor verkoeling zorgen en tegelijk het plein extra uitstraling geven.
Schandpaal herinnert aan het verleden
Naast het Schepenhuis staat een bijzonder historisch element dat herinneringen oproept aan een ander tijdperk: de schandpaal.
Deze achthoekige paal uit blauwe hardsteen symboliseert de rechtsmacht uit het ancien régime. Personen die kleine vergrijpen hadden gepleegd, werden er aan vastgeketend en publiekelijk te schande gezet. Tijdens marktdagen of bij grote volkstoelopen konden inwoners hen daar zien staan, een straf die in Vlaanderen tot in de late achttiende eeuw werd toegepast. Pas in 1867 werd deze praktijk officieel verboden.
In 1952 liet de gemeente de schandpaal restaureren. De twee meter hoge paal staat vandaag op een octagonale sokkel en de oorspronkelijke ijzeren ringen, waaraan veroordeelden met hals en armen werden vastgemaakt, zijn nog steeds bewaard.
De beiaard: muzikale ziel van het gebouw
Bovenop het Schepenhuis prijkt de bekende beiaard van Herzele, een instrument dat al generaties lang deel uitmaakt van het dorpsgeluid.
De plannen voor de beiaard dateren uit 1946, een jaar waarin Herzele drie bijzondere jubilea vierde:
- het vijftigjarig ambtsjubileum van burgemeester Joseph Matthijs
- het gouden priesterjubileum van pastoor-deken Sylvain Symoens
- het honderdjarig bestaan van de Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia
De burgemeester wilde de inwoners een blijvend geschenk geven en besloot een beiaard te laten plaatsen. Dankzij een omhaling bij de bevolking werd het instrument na de renovatie van 1952 effectief geïnstalleerd. Op kerstdag van datzelfde jaar werd het klokkenspel plechtig ingespeeld.
De beiaard bestaat uit 28 klokken, versierd met het wapenschild van Herzele. De lichtste klok weegt 11 kilogram, terwijl het totale gewicht van het instrument 1.660 kilogram bedraagt. Het systeem is gekoppeld aan een uurwerk met slagwerk en een verlicht kader. De melodieën worden vandaag automatisch aangestuurd door de beiaardcomputer Apollo SBSI, die elk half uur het centrum van Herzele laat weerklinken.
Een nieuwe visie voor het Schepenhuis
Voor schepen van lokale economie en toerisme Heidi Knop (Anders) stond één principe centraal bij de herbestemming van het gebouw: het Schepenhuis mocht geen leeg monument worden.
Tijdens haar toespraak bij de opening benadrukte ze dat het project het resultaat is van visie, samenwerking en doorzettingsvermogen. Volgens Knop was het belangrijk dat het gebouw opnieuw een levendige plek zou worden. Daarom werd gekozen voor een sterke dubbele invulling.
Enerzijds komt er horeca, omdat ontmoeting volgens haar de motor is van een bruisend centrum. Een kwaliteitsvolle en toegankelijke horecazaak kan mensen samenbrengen, de lokale handel versterken en nieuwe dynamiek creëren.
Anderzijds worden de gemeentelijke diensten Lokale Economie, Toerisme en Markten & Kermissen opnieuw onder één dak samengebracht. Die clustering moet zorgen voor meer samenwerking en een duidelijke identiteit onder de naam “Beleef Herzele”.
Het traject naar deze invulling verliep niet zonder overleg. Er werd een transparante oproep gelanceerd voor de horeca-uitbating, een jury samengesteld en meerdere gesprekken gevoerd om een partner te vinden met een duidelijke langetermijnvisie.
Nieuwe horecazaak in historisch kader
De horecazaak Schepenhuis Wine & Fingerfood zal worden uitgebaat door Jordan Van den Bossche en zijn team. Zij engageren zich om mee te bouwen aan een levendig centrum en willen van het Schepenhuis een toegankelijke ontmoetingsplek maken.
Tijdens de opening wenste schepen Knop hen succes met “volle tafels, lege borden en vooral veel tevreden klanten”. De uitbaters worden niet alleen gezien als horecaondernemers, maar ook als partners in het versterken van het centrum.
Dank aan ontwerpers en partners
De realisatie van het project was het resultaat van een intensieve samenwerking tussen verschillende partners.
Schepen Knop sprak haar dank uit aan Bart Van De Voorde, afdelingscoördinator gebouwen, die het dossier van bij de start opvolgde. Ook Liesbet Crabé, afdelingscoördinator communicatie en promotie, speelde een belangrijke rol bij de invulling van het gebouw, de organisatie van de jury en de praktische uitwerking van het project.
Het ontwerp werd gerealiseerd door onder meer:
- Frank De Clippel van DAT-architectenburo;
- Kristof Van Impe, verantwoordelijk voor de studie van de omgeving;
Daarnaast werkten verschillende aannemers mee aan de uitvoering van de renovatie:
- Maes & Coucke BV;
- VTRM Technieken;
- Vermassen – Raes;
- iGenia;
Volgens Knop zorgde hun vakmanschap ervoor dat het historische karakter van het gebouw behouden bleef, terwijl het tegelijk klaar werd gemaakt voor modern gebruik.
Het kloppende hart van Beleef Herzele
Voor het gemeentebestuur is het vernieuwde Schepenhuis veel meer dan een gerestaureerd monument. Het moet uitgroeien tot een centrale ontmoetingsplaats voor inwoners, ondernemers en bezoekers.
Vanuit deze plek zullen initiatieven rond lokale economie, toerisme en evenementen worden ontwikkeld. Markten, activiteiten en promotie van het centrum moeten van hieruit worden gecoördineerd.
Het project kadert in een bredere visie waarbij publieke ruimte, lokale handel en toerisme elkaar versterken.
Besluit
Met de heropening van het Schepenhuis schrijft Herzele een nieuw hoofdstuk in een geschiedenis die al bijna negen eeuwen teruggaat. Wat ooit een plaats was waar recht werd gesproken en waar belangrijke boodschappen aan het volk werden verkondigd, wordt vandaag opnieuw een plek van ontmoeting en activiteit.
Door het gebouw een dubbele functie te geven — horeca én administratieve diensten rond economie en toerisme — kiest het gemeentebestuur bewust voor een levendig en toegankelijk centrum.
Het Schepenhuis is daarmee niet alleen een herinnering aan het verleden, maar vooral een startpunt voor de toekomst. Zoals schepen Heidi Knop het tijdens de opening verwoordde: het gebouw is geen eindpunt, maar het begin van een nieuw verhaal waarin inwoners, ondernemers en bezoekers samen Herzele beleven.
