Vandaag was het een opvallend drukke bedoening op het Marktplein van Sint-Lievens-Houtem. Tientallen inwoners kwamen er hun vooraf bestelde hoornaarsvallen afhalen in het kader van de strijd tegen de oprukkende Aziatische hoornaar. In totaal werden maar liefst 788 vallen besteld, een duidelijk signaal dat de inwoners massaal willen meewerken aan de bestrijding van deze invasieve soort.
Met deze actie wil de gemeente samen met haar inwoners bijdragen aan de bescherming van bijen en andere nuttige insecten, die zwaar onder druk staan door de aanwezigheid van de Aziatische hoornaar. Door vooral in het voorjaar gericht te vangen, kunnen de overwinterde koninginnen onderschept worden voordat ze een nieuw nest uitbouwen.
Extra afhaalmomenten voor wie er vandaag niet bij kon zijn
Niet iedereen kon vandaag aanwezig zijn op het afhaalmoment op het Marktplein. Daarom wordt er een tweede afhaalmoment georganiseerd op zaterdag 14 maart tussen 14.00 en 17.00 uur. Wie ook dan niet aanwezig kan zijn, krijgt nog een laatste kans om zijn bestelling op te halen bij de Kringwinkel van Sint-Lievens-Houtem tussen 17 en 21 maart, telkens van 10.00 tot 17.30 uur. Daarbij wordt wel benadrukt dat het daar enkel om afhaling gaat: er zal geen uitleg of begeleiding ter plaatse voorzien worden.
Selectief vangen: belangrijk voor de natuur
Bij het gebruik van een hoornaarsval is het belangrijk dat dit zo selectief mogelijk gebeurt, zodat andere insecten niet onnodig slachtoffer worden. Sommige vallen laten kleinere insecten opnieuw ontsnappen, maar bij niet-selectieve vallen verdrinken alle insecten die in de vloeistof terechtkomen.
Daarom wordt aangeraden om in de val hulpmiddelen te plaatsen zodat insecten zich kunnen vasthouden en eventueel ontsnappen. Enkele eenvoudige oplossingen zijn:
- een klein sponsje
- enkele agrexkorrels
- kleine takjes
Het is belangrijk dat de lokvloeistof niet boven deze hulpmiddelen uitkomt. Daarnaast wordt aangeraden de val minstens twee keer per week te controleren. Insecten die geen Aziatische hoornaar zijn, moeten zo snel mogelijk weer vrijgelaten worden.
Wat doen als er een Aziatische hoornaar in de val zit?
Wanneer er één of meerdere Aziatische hoornaars in de val zitten, wordt aangeraden om de val enkele minuten in de diepvriezer te plaatsen. Daardoor raken de insecten tijdelijk verdoofd.
Daarna kan men met een vork eerst de Aziatische hoornaars uit de val halen. Vervolgens zet men de val met geopend deksel opnieuw buiten, bijvoorbeeld in de zon, zodat andere gevangen insecten kunnen wegvliegen.
De Aziatische hoornaars moeten vervolgens definitief geëlimineerd worden. Nadien kan de val opnieuw geplaatst worden en wordt het lokmiddel aangevuld zodat de val actief blijft.
Koningin of werkster herkennen
In het voorjaar is het verschil tussen een koningin en een werkster duidelijk zichtbaar.
- Koningin: ongeveer 3,5 cm groot
- Werkster: ongeveer 2 tot 2,5 cm groot
In deze periode worden vooral koninginnen gevangen. Elke gevangen koningin kan immers de vorming van een volledig nest voorkomen, wat de voorjaarsvangst bijzonder waardevol maakt.
Om te controleren welke insecten in de val terechtgekomen zijn, kan men gebruik maken van de handige natuurapp ObsIdentify.
Lokmiddel eenvoudig zelf maken
Voor het lokken van de hoornaars wordt vaak een eenvoudig mengsel gebruikt dat men zelf kan maken:
- 1/3 wit bier
- 1/3 witte wijn
- 1/3 suiker of suikerwater / grenadine
Het mengsel kan best bewaard worden in een fles of bidon. Door het gistingsproces kan er gas ontstaan, waardoor het belangrijk is om af en toe voorzichtig de dop los te draaien.
Er bestaan ook commerciële lokmiddelen zoals Trappit, maar die zijn doorgaans een stuk duurder.
Voorjaarsvangst is cruciaal
De strijd tegen de Aziatische hoornaar richt zich vooral op het vroege voorjaar. De overwinterende koninginnen worden actief zodra de temperatuur gemiddeld rond 13 graden Celsius ligt. Daarna bouwen ze een klein embryonest, ongeveer zo groot als een pingpongbal, waarin ze hun eerste eitjes leggen.
Wanneer zo’n klein nest wordt ontdekt, kan men het in sommige gevallen zelf verwijderen:
- Plaats een plastieken doosje over het nest.
- Maak het voorzichtig los met een spateltje.
- Sluit het doosje en plaats het in de diepvriezer.
Belangrijk is wel om eerst te controleren of de koningin aanwezig is, anders kan ze elders een nieuw nest starten. Wanneer er al meerdere hoornaars – dus werksters – aanwezig zijn, wordt aangeraden het nest niet zelf te verwijderen maar de bevoegde instanties te verwittigen.
Wedstrijd moet inwoners extra motiveren
Om inwoners nog extra te motiveren om actief mee te werken aan de bestrijding, wordt ook een wedstrijd georganiseerd. De tien deelnemers met de meeste vangsten winnen een prijs.
Deelnemers kunnen tot donderdag 30 april een duidelijke foto van hun totale vangst mailen naar 9520klimaat@gmail.com. De prijsuitreiking zal plaatsvinden tijdens de Klimaatmarkt op zaterdag 16 mei, die doorgaat in de tuin van Huize Vander Schueren.
Vallen verwijderen tegen de zomer
Tot slot wordt benadrukt dat de vallen tijdig moeten verwijderd worden. Na 31 mei verlaten de koninginnen hun nest niet meer en heeft het plaatsen van vallen dus weinig zin.
Met de massale verdeling van 788 hoornaarsvallen zet Sint-Lievens-Houtem alvast een belangrijke stap in de strijd tegen de Aziatische hoornaar. Door samen met de inwoners in het voorjaar in te grijpen, kan de verspreiding van deze schadelijke exoot beperkt worden en krijgen bijen en andere nuttige insecten opnieuw wat meer ademruimte.
