De restauratie van de Fauconniersmolen in Oordegem is dinsdag 11 augustus officieel gestart. De komende maanden wordt de beschermde windmolen grondig aangepakt, met bijzondere aandacht voor de molenromp, de gevelbekleding en de kap. De werken zullen naar verwachting duren tot het voorjaar van 2027. Tijdens Open Monumentendag op zondag 13 september krijgt het grote publiek wel een uitzonderlijke kans om de werf van dichtbij te ontdekken.
De Fauconniersmolen is een vertrouwd onderdeel van het landschap in Oordegem, maar zal de komende maanden tijdelijk uit het straatbeeld van bezoekers verdwijnen. De molen blijft tijdens de restauratiewerken gesloten voor het publiek. Toch hoeven geïnteresseerden niet tot 2027 te wachten om de werken van dichtbij te bekijken. Op zondag 13 september, tijdens Open Monumentendag, opent de molen uitzonderlijk opnieuw de deuren.
Tussen 10 en 17 uur kunnen bezoekers er gratis terecht voor een begeleid werfbezoek. Onder begeleiding van de werfleider krijgen ze een unieke blik op de restauratiewerken. Ook de molenaars zullen aanwezig zijn om uitleg te geven over de geschiedenis, de techniek en de werking van de molen.
Beschermd monument met rijke geschiedenis
De Fauconniersmolen werd in 1845 gebouwd als olie- en graanmolen. De molen heeft daarmee al bijna twee eeuwen een belangrijke plaats in de lokale geschiedenis. In 1948 kreeg de Fauconniersmolen het statuut van beschermd monument, waardoor de historische en architecturale waarde ervan officieel werd erkend.
De provincie Oost-Vlaanderen werd in 1973 eigenaar van de molen en staat sindsdien mee in voor het behoud en de zorg voor dit bijzondere stukje molenerfgoed.
De geschiedenis van de Fauconniersmolen kent echter ook een bijzonder ingrijpende gebeurtenis. In 1976, net voor een geplande restauratie, werd de molen volledig door brand verwoest. De historische molen moest daardoor grotendeels worden heropgebouwd. In 1984 gingen de deuren opnieuw open en sindsdien bleef de Fauconniersmolen een levende getuige van het vroegere molenlandschap.
Vandaag is de molen nog steeds actief. De wieken draaien en er wordt ook regelmatig gemalen. Daarmee is de Fauconniersmolen meer dan een monument dat enkel naar het verleden verwijst: het is een werkende molen waar de traditionele molentechniek nog steeds zichtbaar en beleefbaar is.
Witte molen met opvallende geschiedenis
Wie de Fauconniersmolen kent, weet dat de molenromp een opvallend wit uiterlijk heeft. Die witte afwerking is niet louter een esthetische keuze. De molen werd in het verleden gewit om de constructie beter te beschermen tegen vochtproblemen.
Er is bovendien een opmerkelijk stukje lokale geschiedenis verbonden aan de witte romp. Op de molen stond ooit reclame voor auto’s van het merk Minerva. De molen fungeerde daardoor niet alleen als herkenningspunt in het landschap, maar werd in het verleden ook gebruikt als opvallende reclamedrager.
De laatste grote restauratie dateert inmiddels van 2003. Toen werden onder meer gevelwerken uitgevoerd en werden de bestaande eikenhouten dakleien vernieuwd. De tand des tijds liet zich de voorbije jaren echter opnieuw duidelijk voelen.
Vanaf 2020 begonnen er scheuren in de verflaag zichtbaar te worden. Tegelijk ging de toestand van de gevelbekleding snel achteruit. Vooral de grote waterbelasting zorgde voor bijkomende problemen en maakte een nieuwe restauratie noodzakelijk.
Grondige aanpak van molenromp en kap
Voor de voorbereiding van de huidige restauratie werden verschillende inspecties uitgevoerd. Zowel Monumentenwacht Oost-Vlaanderen als de technici van Mola Molencentrum onderzochten de toestand van de molen. Op basis van hun bevindingen werd een restauratiebestek opgesteld.
De geplande werkzaamheden richten zich in de eerste plaats op het herstel en de bescherming van de molenromp en de kap. Zo worden de huidige verflagen verwijderd en wordt de gevel grondig gereinigd. Waar nodig zullen beschadigde bakstenen en voegen worden hersteld.
Vervolgens wordt de molenromp opnieuw gekaleid en geschilderd. Op die manier moet de constructie opnieuw beter beschermd worden tegen de weersinvloeden en kan de historische uitstraling van de molen worden hersteld.
Ook de dakbedekking wordt aangepakt. De bestaande eikenhouten leien worden verwijderd en vervangen door cederhouten schaliën. Daarnaast wordt er onderhoudsschilderwerk uitgevoerd aan verschillende houten en metalen onderdelen van de molen.
Daarbij gaat het onder meer om de houten stelling, het buitenschrijnwerk, het gevlucht en diverse metalen onderdelen.
Ook verschillende kleinere herstellingen staan op het programma. Zo wordt er verluchting aangebracht in de poort en komen er nieuwe eiken lintelen boven bepaalde ramen en verluchtingsroosters.
Unieke blik achter de schermen tijdens Open Monumentendag
Hoewel de Fauconniersmolen tijdens de restauratieperiode gesloten blijft, wordt op zondag 13 september een uitzondering gemaakt. Ter gelegenheid van Open Monumentendag stelt Provincie Oost-Vlaanderen de molen open voor bezoekers.
Dat maakt het mogelijk om een restauratieproces te bekijken dat normaal gezien grotendeels aan het oog van het publiek onttrokken blijft. Bezoekers kunnen zien welke onderdelen worden aangepakt en waarom bepaalde ingrepen noodzakelijk zijn om het monument voor de toekomst te bewaren.
Tussen 10 en 17 uur zijn er gratis begeleide werfbezoeken. De werfleider neemt de bezoekers mee door de werf en geeft toelichting bij de verschillende werkzaamheden. Ook de molenaars zijn aanwezig. Zij kunnen vanuit hun ervaring uitleg geven over de werking van de molen en de technische aspecten die bij het draaiende en malende monument komen kijken.
Het bezoek is geschikt voor jong en oud. Wie de molentrap wil beklimmen, wordt wel aangeraden stevig schoeisel te dragen. Omdat het om een actieve werf gaat, worden voor de bezoekers veiligheidshelmen voorzien.
Erfgoed bewaren voor de toekomst
De restauratie moet ervoor zorgen dat de Fauconniersmolen opnieuw jarenlang bestand is tegen de weersomstandigheden. Voor de provincie is de ingreep dan ook meer dan een noodzakelijke renovatie. Het gaat om het bewaren van een belangrijk stuk Oost-Vlaams erfgoed.
Gedeputeerde David Coppens, bevoegd voor Erfgoed, benadrukt dat een restauratie vaak vooral achter de schermen plaatsvindt.
“Een restauratie is vaak een verborgen proces, terwijl er net heel veel vakmanschap en erfgoedzorg achter schuilgaat. Met deze werfbezoeken geven we bezoekers een unieke inkijk in hoe we ons waardevolle molenerfgoed bewaren voor toekomstige generaties. Zo brengen we niet alleen het verleden tot leven, maar tonen we ook hoe erfgoed vandaag met zorg wordt beschermd.”
Met de restauratie wordt dus niet alleen gewerkt aan het uitzicht van de Fauconniersmolen, maar vooral aan de toekomst van het monument. De bedoeling is dat de molen na afloop opnieuw veilig en duurzaam kan functioneren en zijn plaats als werkende molen in het Oordegemse landschap kan behouden.
Tot voorjaar 2027 gesloten
De restauratiewerken zijn dinsdag 11 augustus gestart en zullen naar verwachting tot het voorjaar van 2027 duren. Tot dan blijft de Fauconniersmolen gesloten voor het reguliere publiek.
Wie toch een kijkje wil nemen en wil ontdekken hoe een historische molen vandaag wordt gerestaureerd, krijgt met Open Monumentendag op 13 september een unieke kans. De toegang tot de werf is gratis en reserveren is niet nodig.
Wie de verdere restauratie wil volgen, kan terecht op de Facebookpagina van Mola Molencentrum. Ook via de nieuwsbrief ‘Erfgoed uittips & activiteiten’ van de provincie Oost-Vlaanderen worden activiteiten en erfgoednieuws aangekondigd.
Zo begint voor de Fauconniersmolen een nieuwe restauratiefase. Met respect voor het verleden wordt de historische molen de komende maanden opnieuw klaargemaakt voor de toekomst.
