De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) start op maandag 9 november 2026 met de vernieuwing van het verouderde pompgemaal aan de Kalkenvaart, ter hoogte van de monding in de Schelde. De nieuwe installatie moet het waterbeheer in en rond de Kalkense Meersen verbeteren. Door slimmer om te gaan met water wil de VMM verdroging tegengaan, de natuur versterken en de omliggende woonkernen beter beschermen tegen wateroverlast.
Water vasthouden wanneer het kan, afvoeren wanneer het moet
De Kalkenvaart speelt een belangrijke rol in het waterbeheer van de Kalkense Meersen. Het huidige pompgemaal dateert uit de jaren zeventig en werd oorspronkelijk gebouwd om het laaggelegen landbouwgebied droog te houden. Intussen kregen de Meersen een belangrijke natuurfunctie en is het tegengaan van verdroging een van de belangrijkste aandachtspunten geworden.
Daarom kiest de VMM voor een moderne installatie die het waterpeil veel nauwkeuriger kan regelen. Waar mogelijk zal meer water worden vastgehouden, zodat de natte natuur betere kansen krijgt en de wateropslagcapaciteit van de Kalkense Meersen wordt vergroot. Tegelijk moet het vernieuwde pompgemaal de ruime omgeving beschermen tegen wateroverlast.
Slim gebruikmaken van eb en vloed
Een belangrijk onderdeel van het nieuwe systeem is het gebruik van het natuurlijke waterpeilverschil tussen de Kalkenvaart en de Schelde. Bij laagwater kan het water vanzelf naar de Schelde afstromen. Alleen wanneer die natuurlijke afvoer onvoldoende is, bijvoorbeeld bij langdurig hoge waterstanden op de Schelde, worden de pompen ingeschakeld.
Die werkwijze zorgt voor een lager energieverbruik en maakt het mogelijk om water efficiënter op te slaan in de Kalkense Meersen. Zo wordt verdroging tegengegaan en kan de VMM het waterpeil nauwkeuriger beheren. Dat moet de regio weerbaarder maken tegen zowel langdurige droogte als hevige neerslag en overstromingen.
Ook de natuur profiteert van de vernieuwing. De nieuwe installatie wordt zo ontworpen dat vissen veilig tussen de Schelde en de Kalkenvaart kunnen migreren. Daarbij wordt rekening gehouden met de behoeften van verschillende vissoorten.
Vier gemeenten ondersteunen het project
De vernieuwing van het pompgemaal maakt deel uit van een bredere aanpak voor duurzaam waterbeheer in en rond de Kalkense Meersen. De gemeenten Wichelen, Wetteren, Laarne en Berlare ondersteunen het project.
Samen met de Vlaamse Milieumaatschappij willen ze de omgeving beter voorbereiden op de gevolgen van de klimaatverandering. Langere periodes van droogte en steeds vaker voorkomende hevige neerslag maken een doordacht waterbeheer immers noodzakelijk.
Werken lopen tot het voorjaar van 2028
De werkzaamheden starten op 9 november 2026 en zullen volgens de huidige planning duren tot het voorjaar van 2028. Voor fietsers en wandelaars langs de Schelde is er goed nieuws: de jaagpaden Tragelweg en Aard blijven tijdens de werken toegankelijk.
Ook ter hoogte van het pompgemaal blijft doorgang verzekerd. Tot augustus 2027 kunnen passanten gebruikmaken van het bestaande jaagpad. Daarna wordt een alternatieve onderhoudsweg voorzien.
Om de hinder voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken, zullen vrachtwagens die materiaal aan- en afvoeren buiten de piekuren rijden. De volledige werf wordt bovendien afgeschermd om de veiligheid van voorbijgangers te garanderen.
Zodra de nieuwe installatie operationeel is, wordt het oude pompgemaal afgebroken. De VMM heeft intussen ook het initiatief genomen om ontwerpplannen voor de herinrichting van de volledige site uit te werken.
Meer informatie over het project en de eventuele hinder is te vinden via www.vmm.vlaanderen.be/kalkenvaart.
