De aanhoudende overbevolking in de Belgische gevangenissen blijft een prangend maatschappelijk probleem. Mensonwaardige detentieomstandigheden en een gebrek aan voldoende begeleiding hypothekeren niet alleen het welzijn van de gedetineerden, maar ondermijnen ook hun kansen op een succesvolle resocialisatie. Dat verhoogt op zijn beurt het risico op herval na vrijlating. Vanuit die bezorgdheid bracht Oost-Vlaams gouverneur Carina Van Cauter, samen met federaal minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) en burgemeester van Dendermonde Leen Dierick, een bezoek aan de gevangenis van Dendermonde.
Tijdens het werkbezoek kregen de aanwezigen een inkijk in de dagelijkse realiteit binnen de muren van de gevangenis. De druk op de infrastructuur en het personeel is er bijzonder groot, net als in vele andere Belgische detentie-instellingen. Overbevolking zorgt ervoor dat basisrechten van gedetineerden onder druk komen te staan en dat individuele begeleiding, nochtans cruciaal voor re-integratie, vaak onvoldoende kan worden uitgebouwd.
Gouverneur Van Cauter benadrukte haar verantwoordelijkheid als toezichthoudende overheid. “Als gouverneur zie ik toe op het welzijn van de gevangenen en de openbare orde en veiligheid. De aanpak van de overbevolking en een goede omkadering en begeleiding van gedetineerden moet een prioriteit zijn van alle overheden en administraties. Iedereen dient zijn verantwoordelijkheid te nemen. Enkel zo zullen we dit bijzonder complex probleem kunnen aanpakken,” klonk het.
Ook federaal minister van Justitie Annelies Verlinden onderstreepte het belang van een structurele en geïntegreerde aanpak. Volgens haar is het noodzakelijk om niet alleen te investeren in infrastructuur, maar ook in alternatieve straffen, begeleidingstrajecten en nazorg. Alleen zo kan detentie opnieuw een zinvolle stap worden richting herstel en herintegratie, in plaats van een opstap naar herhaling van crimineel gedrag.
Burgemeester Leen Dierick wees op de impact van de gevangenisproblematiek op de lokale gemeenschap. Veiligheid en maatschappelijke rust zijn nauw verbonden met een goed functionerend justitiesysteem. “Wanneer mensen zonder voldoende ondersteuning opnieuw vrijkomen, vergroot dat de kans op nieuwe problemen, ook op lokaal niveau,” aldus Dierick.
Tijdens het bezoek ging er ook bijzondere aandacht uit naar het personeel van de gevangenis. De directie en cipiers werken dagelijks in moeilijke omstandigheden, vaak met beperkte middelen en onder hoge druk. “Dank aan de directies en het personeel. Zij blijven zich ondanks deze moeilijke omstandigheden inzetten voor een zo zinvol mogelijke detentie en de veiligheid van onze samenleving,” liet de delegatie unaniem weten.
Het werkbezoek aan de gevangenis van Dendermonde maakt nogmaals duidelijk dat de overbevolking in de gevangenissen geen geïsoleerd probleem is, maar een structurele uitdaging die vraagt om samenwerking tussen alle beleidsniveaus. Alleen door gezamenlijke verantwoordelijkheid en gerichte investeringen kan gewerkt worden aan menswaardige detentie, effectieve resocialisatie en een veiligere samenleving voor iedereen.
