Tijdens de gemeenteraad in Herzele heeft raadslid Joshua D’Hondt (N-VA) gevraagd om dit jaar of volgend jaar hoornaarvallen uit te delen. “Een kleine investering kan de strijd tegen de Aziatische hoornaar versterken”, motiveert hij.
In het kader van de bescherming van de biodiversiteit is de strijd tegen de Aziatische hoornaar van groot belang. “In buurgemeente Sint-Lievens-Houtem heeft de kerngroep 9520 Klimaat zich dit jaar over de problematiek bekommerd. Ook heel wat andere gemeenten in Vlaanderen verspreiden hoornaarvallen. Wij kunnen niet achterblijven”, zegt raadslid Joshua D’Hondt.
Schepen Ann Van Ruyskensvelde (Anders.Herzele) gaf namens het college toelichting bij de huidige aanpak. “Het college keurde in de zitting van 11 maart 2026 opnieuw de samenwerking goed met RATO VZW voor het bestrijden van de nesten van de Aziatisch hoornaar. Wanneer nesten gespot worden, kunnen deze gemeld worden via Vespa-Watch of via het lokaal bestuur. De bestrijding voor de inwoners is net zoals vorig jaar opnieuw gratis.”
Vernietigen van nesten blijft prioriteit
Momenteel volgt de gemeente het advies van Vespa-Watch, dat duidelijk stelt dat het vernietigen van nesten de meest effectieve aanpak is. Het nest vernietigen is de enige manier om ervoor te zorgen dat er geen nieuwe koninginnen komen. Soms kan de verdelger een nest volledig verwijderen, maar meestal moeten insecticiden worden ingespoten zoals bij een gewoon wespennest. Dat gebeurt bij voorkeur op een moment dat er zoveel mogelijk wespen aanwezig zijn.
Twijfels rond het gebruik van vallen
Opvallend is dat Vespa-Watch het gebruik van selectieve vallen in de lente afraadt. Een kolonie produceert tot 500 hoornaars die mogelijk koningin worden, de zogenaamde ‘stichtende’ koninginnen. Toch is het vangen van deze koninginnen volgens experten geen garantie op succes.
Er zijn twee belangrijke redenen:
- Er is veel concurrentie tussen de hoornaars, maar slechts een klein deel overleeft de winter en begint een nieuw nest in het voorjaar. Door stichtende koninginnen te vangen, vergroot je net de overlevingskans van de overblijvende koninginnen, die vervolgens een nieuw nest kunnen stichten.
- Er bestaan momenteel geen betrouwbare selectieve vallen die enkel hoornaars vangen. In de praktijk belanden vooral nuttige, inheemse, vaak beschermde en zeldzame insecten in deze vallen.
Lopend onderzoek moet duidelijkheid brengen
Momenteel loopt er een nieuw ‘lentevallenproject’ voor Aziatische hoornaars onder leiding van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek en het Agentschap Natuur en Bos. Dit onderzoek moet een beter zicht geven op het aantal koninginnen in Vlaanderen en nagaan of het massaal inzetten van lentevallen effectief is, zonder al te veel schade toe te brengen aan andere soorten.
Het Agentschap Natuur en Bos is voorlopig geen voorstander van de vrij verkrijgbare vallen die via lokale besturen worden aangeboden. Er zijn nog te veel vragen over de impact op de biodiversiteit. Bovendien is het cruciaal dat het correcte type val wordt gebruikt. Zelfgemaakte vallen met zoetstof en een doormidden gesneden plastic fles zijn uit den boze.
Wie wel met een geschikte val werkt, moet die correct inzetten om negatieve effecten op andere insecten te beperken. Zo mogen dergelijke vallen enkel gebruikt worden tussen 1 maart en 31 mei. Andere insecten moeten steeds vrijgelaten worden en de lokstof moet afgeschermd zijn.
Twijfel over effectiviteit
Volgens het ANB is het bovendien onzeker of vallen de opmars van de Aziatische hoornaar kunnen stoppen. De soort groeit exponentieel en is sterk afhankelijk van het weer. Het vangen van één koningin voorkomt geen nieuw nest: er moeten al tientallen koninginnen gevangen worden om effectief impact te hebben.
Verschillende aanpakken in de regio
Toch kiezen sommige gemeenten ervoor om vallen aan te bieden, gratis of tegen een voordelig tarief. Zo verkopen de kerngroep 9520 Klimaat en de gemeente Sint-Lievens-Houtem voor 4 euro een 3D-geprint deksel dat op een brede glazen pot past. De resultaten daarvan zijn voorlopig nog niet gekend, aangezien het om een eerste proefjaar gaat.
Andere steden en gemeenten, zoals Zottegem, hebben hun aanpak intussen bijgestuurd omwille van de onzekerheid over de impact op de biodiversiteit.
Herzele kiest voor voorzichtigheid
Omwille van die onzekerheden kiest Herzele ervoor om voorlopig de resultaten van het lopende onderzoek af te wachten. “We bekijken ook of het beter is om dergelijke vallen aan te bieden aan lokale imkers of professionals dan lukraak vallen uit te delen”, aldus schepen Ann Van Ruyskensvelde.
Voor dit jaar lijkt een eventuele verdeling van vallen sowieso moeilijk haalbaar. “Om het nu nog rond te krijgen is het wat aan de late kant. We nemen het mee naar volgend jaar, dan zijn ook de nieuwe resultaten beschikbaar.”
Met die beslissing kiest Herzele duidelijk voor een voorzichtige en onderbouwde aanpak in de strijd tegen de Aziatische hoornaar, waarbij de bescherming van de bredere biodiversiteit centraal blijft staan.
