Vijftien jaar nadat het bronzen borstbeeld van buskruitfabrikant en Wetterse ondernemer Jan-Frans Cooppal werd gestolen, heeft de sokkel aan de Cooppallaan in Wetteren-Overschelde opnieuw zijn oorspronkelijke aanblik. Op Open Monumentendag werd een exacte replica van het borstbeeld officieel onthuld. Het initiatief kwam er in de aanloop naar een bijzonder jubileum: in 2028 bestaat de voormalige buskruitfabriek Cooppal, vandaag Ajinomoto Omnichem, 250 jaar.
Het was jarenlang een opvallend beeld in Wetteren-Overschelde: het borstbeeld van Jan-Frans Cooppal, de stichter en eigenaar van de gelijknamige buskruitfabriek. Tot het kunstwerk in de herfst van 2011 plots verdween. Het bronzen beeld werd gestolen en ondanks een onderzoek van de toenmalige politie werd het nooit teruggevonden.
Sindsdien bleef enkel de sokkel achter. Daarop herinnerden de geboorte- en sterftejaren van Cooppal – 1724-1804 – aan de man die een belangrijke rol speelde in de industriële geschiedenis van Wetteren.
Geen origineel beeld meer, wel een exacte replica
Wie vandaag langs de Cooppallaan passeert, ziet opnieuw het vertrouwde silhouet boven op de sokkel. Het lokaal bestuur van Wetteren, Erfgoed Wetteren, de provincie en kunstenaar Lucas Cann sloegen de handen in elkaar om het verdwenen borstbeeld opnieuw tot leven te brengen.
Dat bleek geen eenvoudige opdracht. Van het oorspronkelijke beeld, dat werd gemaakt door kunstenaar Jules Vits, was geen mal beschikbaar. Daardoor kon niet simpelweg een nieuwe afdruk van het origineel worden gemaakt.
“Geen evidentie, want er bestond geen mal van het originele beeld van kunstenaar Jules Vits”, legt schepen Sofie Wijmeersch (N-VA) uit. “Via foto’s en afbeeldingen werd een exacte replica gemaakt door Lucas Cann. Samen zorgen we ervoor dat ons erfgoed, de verhalen en monumenten bewaard blijven.”
De kunstenaar moest zich dus baseren op het beschikbare beeldmateriaal om de vorm, gelaatstrekken en details van het oorspronkelijke borstbeeld zo nauwkeurig mogelijk te reconstrueren. Het resultaat staat sinds vandaag opnieuw op de vertrouwde plaats.
Belangrijk stukje Wetterse industriële geschiedenis
Met de terugkeer van het borstbeeld krijgt niet alleen Jan-Frans Cooppal opnieuw een gezicht, maar wordt ook een belangrijk hoofdstuk uit de geschiedenis van Wetteren opnieuw zichtbaar in het straatbeeld.
Cooppal was de grondlegger van de buskruitfabriek die eeuwen later nog altijd een belangrijke industriële aanwezigheid vormt in Wetteren. De voormalige Cooppal-site is vandaag bekend als Ajinomoto Omnichem, maar de historische wortels van het bedrijf gaan terug tot de oprichting van de buskruitfabriek.
Dat verleden wordt de komende jaren extra in de verf gezet. In 2028 bestaat de fabriek immers precies 250 jaar. De terugkeer van het borstbeeld past dan ook perfect binnen de aandacht voor die lange bedrijfsgeschiedenis.
Ook Sam De Sutter, werknemer van Ajinomoto Omnichem, zette mee zijn schouders onder het project. Vanuit het huidige bedrijf was er dan ook grote tevredenheid over het initiatief.
“Dit is een beeld dat aan de basis lag van ons bedrijf dat binnenkort 250 jaar bestaat”, zegt Ryan Verhoeven van Ajinomoto Omnichem.
Vijftien jaar lang een lege sokkel
De diefstal uit 2011 zorgde ervoor dat een stuk van het lokale erfgoed letterlijk van de sokkel verdween. Jarenlang bleef de lege sokkel een stille herinnering aan het verdwenen beeld. Het onderzoek naar de diefstal leverde uiteindelijk niets op en het originele borstbeeld kwam nooit terug.
Nu krijgt die geschiedenis een nieuw hoofdstuk. Het oorspronkelijke kunstwerk is weliswaar definitief verloren, maar dankzij foto’s en historische afbeeldingen kon een nieuwe versie worden gerealiseerd.
De onthulling op Open Monumentendag kreeg daardoor een bijzondere betekenis. Wat jarenlang een lege plek was, is opnieuw een herkenningspunt geworden dat de link legt tussen het Wetteren van vandaag en de industriële geschiedenis van de gemeente.
Een beeld voor de toekomst
De nieuwe replica moet er bovendien voor zorgen dat ook toekomstige generaties het verhaal achter Jan-Frans Cooppal en de voormalige buskruitfabriek kunnen blijven ontdekken. Het borstbeeld vormt daarbij een tastbare herinnering aan de oorsprong van een bedrijf dat in 2028 zijn 250ste verjaardag viert.
Met de onthulling wordt zo niet alleen een verdwenen beeld gereconstrueerd, maar ook een stukje identiteit van Wetteren opnieuw zichtbaar gemaakt. De sokkel die vijftien jaar lang zonder borstbeeld stond, heeft opnieuw zijn hoofd terug – en daarmee krijgt ook het verhaal van Cooppal opnieuw een prominente plaats in het Wetterse straatbeeld.
Foto’s: Didier Verbaere.
