Oosterzele stond zondag 13 september volledig in het teken van Open Monumentendag. Onder het jaarthema ‘In goede handen’ konden bezoekers op vijf bijzondere locaties kennismaken met het lokale erfgoed, de mensen die het bewaren en de vakmensen en vrijwilligers die ervoor zorgen dat historische gebouwen, ambachten en tradities ook in de toekomst blijven bestaan. Het absolute hoogtepunt van de dag vond plaats aan de Klepmolen, waar om 11 uur een nieuwe fotowand feestelijk werd onthuld.
De fotowand kwam tot stand naar aanleiding van het thema van Open Monumentendag en brengt de Klepmolen vanuit verschillende invalshoeken in beeld. Vijf fotografen kregen de opdracht om het monument, de omgeving en vooral de mensen achter de molen op hun eigen manier vast te leggen. Het resultaat is een gevarieerde verzameling beelden die niet alleen de schoonheid van de molen toont, maar ook het vakmanschap, de inzet en de passie die nodig zijn om het monument draaiende te houden.
Vijf fotografen, één verhaal
Voor het fotoproject gingen Allan Birnie, Wim Dewitte, Jonas De Greve, Jean-Pierre Fack en Hilde Van Hecke afzonderlijk aan de slag in en rond de Klepmolen. Elk vanuit een eigen fotografische stijl en met een persoonlijke blik gingen ze op zoek naar bijzondere details, sfeerbeelden en verhalen.
De foto’s tonen daardoor veel meer dan alleen de molen als gebouw. Ook de molenaars, het ambacht en het dagelijkse werk rond de molen kregen een prominente plaats. Handen die aan het werk zijn, aandacht voor details, oude technieken en de mensen die hun kennis en ervaring inzetten: het zijn stuk voor stuk beelden die duidelijk maken dat erfgoed niet vanzelf blijft bestaan.
De vijf verschillende invalshoeken komen samen op één permanente fotowand in de Klepmolen. Daarmee wordt het verhaal van het monument op een toegankelijke manier verteld en krijgt ook de menselijke kant van het erfgoed een gezicht.
Schepen van Toerisme Mia Waterloos is bijzonder trots op het resultaat. “Waar kunnen we het thema ‘In goede handen’ beter illustreren dan hier, in onze eigen Klepmolen? De molens zijn een herkenbaar en waardevol onderdeel van het Oosterzeelse landschap”, klinkt het. “Maar een molen blijft natuurlijk niet zomaar draaien. Achter elke omwenteling schuilen vakmanschap, toewijding en zorg. En precies die mensen en dat vakmanschap staan vandaag centraal.”
Volgens Waterloos vertelt de fotowand daarom niet alleen het verhaal van de Klepmolen, maar vooral ook van de mensen die ervoor zorgen dat het monument blijft leven. “Verschillende fotografen gingen voor dit bijzondere project aan de slag in en rond de Klepmolen. Ze fotografeerden niet alleen de molen zelf, maar richtten hun lens vooral op wat er achter de schermen gebeurt: de molenaars, het ambacht, de handen die werken, de aandacht voor details en de passie die nodig is om dit stukje erfgoed levend te houden.”
“Elke fotograaf vertelt dat verhaal op zijn of haar eigen manier. Samen vormen de foto’s een prachtig portret van een monument dat letterlijk én figuurlijk in goede handen is.”
Bijzondere dank aan de molenaars
Tijdens de onthulling ging ook bijzondere aandacht naar de drie molenaars die zich inzetten voor de Klepmolen: Michel Christiaens, Rik Vandecasteele en Willy Van Nevel.
Waterloos bedankte hen uitdrukkelijk voor hun inzet. “Dankzij jullie gedrevenheid, kennis en passie kunnen we vandaag niet alleen naar deze prachtige molen kijken, maar hem ook echt beleven. Jullie zorgen ervoor dat de Klepmolen niet alleen een monument uit het verleden is, maar een stukje levend erfgoed dat ook een toekomst heeft.”
De woorden vatten meteen de essentie van het thema van deze Open Monumentendag samen. Een beschermd of historisch gebouw bewaren is immers meer dan stenen, hout en machines in stand houden. Het gaat evenzeer om kennis, tradities en vaardigheden die van generatie op generatie moeten worden doorgegeven.
Erfgoed staat onder druk
Ook schepen van Erfgoed Ruben de Gusseme verwees tijdens Open Monumentendag naar het belang van zorg voor het lokale erfgoed. Het Vlaamse thema ‘In goede handen’ sluit volgens hem perfect aan bij de boodschap die de gemeente wil uitdragen.
“Achter elk monument dat we bewonderen, schuilt een verhaal. Een verhaal van mensen die zorgdragen, herstellen, bewaren en vooral: ervoor zorgen dat erfgoed ook morgen nog betekenisvol kan zijn.”
Tegelijk verwees De Gusseme naar het Europese thema van dit jaar: ‘Heritage at risk: revive, resist, reimagine’. Dat thema maakt volgens hem duidelijk dat erfgoedbehoud geen vanzelfsprekendheid is. “Erfgoed is nooit vanzelfsprekend”, benadrukte hij. “En we blijven niet bij de pakken zitten.”
Oosterzele wil de komende periode dan ook verder investeren in de historische molens. Zo krijgt de Klepmolen binnenkort een nieuwe verflaag. Ook de wieken zullen worden geschilderd. Daarnaast werd vorige week de wijze van gunnen voor de restauratie van de Guillotinemolen goedgekeurd. “Na bijna 40 jaar zal het verval eindelijk worden tegengegaan en wordt Balegem opnieuw de monumenten- en molengemeente die ze ooit was”, aldus De Gusseme.
Investeren ondanks moeilijke budgettaire tijden
De schepen wees er tegelijk op dat erfgoedbeleid vandaag niet eenvoudig is. Gemeentelijke budgetten staan onder druk en ook de kosten voor onderhoud, restauratie en renovatie lopen steeds verder op. “Vaak is ‘erfgoed’ dan het dooie broertje, de te verwaarlozen uitgavepost. Wij kiezen ervoor om ons erfgoed niet in de steek te laten: wij investeren in onze geschiedenis, identiteit en de daaraan gekoppelde beleving en educatie.”
Volgens De Gusseme beschikt Vlaanderen gelukkig over heel wat kennis en expertise om dat erfgoed te beschermen. Restaurateurs, architecten, vakmensen, onderzoekers, eigenaars, beheerders, overheden, vrijwilligers en omwonenden dragen elk op hun manier bij aan het behoud van historische gebouwen en gebruiken.
“Met vakmanschap, met kennis van oude technieken, maar ook met nieuwe en innovatieve ideeën. Want erfgoed bewaren betekent niet alleen terugkijken naar het verleden, het betekent ook nadenken over de toekomst.”
Die toekomstgerichte aanpak is volgens de schepen essentieel. Oude gebouwen kunnen bijvoorbeeld een nieuwe bestemming krijgen, terwijl vrijwilligers ervoor zorgen dat traditionele ambachten, verhalen en gebruiken niet verloren gaan. “En ook hier in Oosterzele mogen we daar bijzonder trots op zijn.”
Vijf erfgoedlocaties geopend
Open Monumentendag bood bezoekers zondag de mogelijkheid om niet één, maar vijf bijzondere Oosterzeelse locaties te ontdekken. Naast de Klepmolen konden bezoekers terecht in het Atelier Amandus in Moortsele, de Danskapel Toi, Moi et la Danse in Oosterzele-Dorp, Stokerij Van Damme in Balegem en de Windekemolen op de grens van Balegem en Scheldewindeke.
Op elk van die locaties stonden verhalen, vakmanschap, passie en mensen centraal. Het waren dan ook volgens De Gusseme de mensen achter het erfgoed die de echte sterren van de dag waren. “Op elk van die plaatsen kan je kennismaken met verhalen, vakmanschap, passie en mensen die hun erfgoed een toekomst willen geven. Zij zijn zonder twijfel de echte sterren van 13 september.”
Fotowand blijft permanent te bezoeken
De nieuwe fotowand in de Klepmolen krijgt geen tijdelijke plaats. De beelden blijven permanent te bezichtigen en zullen bezoekers ook na Open Monumentendag blijven herinneren aan de mensen achter het monument.
De fotografen Allan Birnie, Wim Dewitte, Jonas De Greve, Jean-Pierre Fack en Hilde Van Hecke kregen daarvoor tijdens de onthulling een bijzondere dank. “Jullie maakten meer dan foto’s alleen”, aldus Waterloos. “Jullie hebben momenten vastgelegd, mensen in beeld gebracht en vooral het verhaal achter de molen zichtbaar gemaakt. En vanaf vandaag kan iedereen dat verhaal hier komen ontdekken.”
De fotowand kan worden bekeken tijdens de openingsmomenten van de Klepmolen, telkens op de eerste zondag van de maand.
Erfgoed ontdekken op de fiets
Wie zondag meerdere erfgoedlocaties wilde bezoeken, kon dat bovendien op een sportieve manier doen. De vijf Oosterzeelse locaties werden met elkaar verbonden via een fietstocht van 21 kilometer. Daarmee wilde de gemeente niet alleen de verschillende monumenten onder de aandacht brengen, maar bezoekers ook stimuleren om het erfgoed letterlijk en figuurlijk met elkaar te verbinden.
Want precies daar ligt volgens de organisatoren de kracht van Open Monumentendag: erfgoed krijgt pas echt betekenis wanneer mensen het bezoeken, beleven en delen. “Laten we daarom vandaag niet alleen onze monumenten bewonderen, maar vooral ook de mensen die ervoor zorgen”, besloot Waterloos.
“Mensen die hun kennis doorgeven. Mensen die hun handen uit de mouwen steken. Mensen die blijven geloven in de waarde van wat ons is toevertrouwd.”
De boodschap van de dag kon dan ook nauwelijks duidelijker zijn: erfgoed is wat we uit het verleden ontvangen, maar het is onze verantwoordelijkheid om het goed door te geven aan de toekomst. En in Oosterzele is dat erfgoed alvast in goede handen.
