Het aantal leerlingen in het Aalsterse secundair onderwijs dat niet over alle noodzakelijke schoolmaterialen beschikt, blijft opvallend hoog. Midden oktober had nog 2 procent van de leerlingen materiaal tekort. Dat blijkt uit de jaarlijkse boekencheck van het Lokaal Overlegplatform Secundair Onderwijs (LOP SO) Aalst. Vooral het gebrek aan praktijkmateriaal, beschermingskledij en computers baart zorgen.
Voor het vijfde jaar op rij namen alle Aalsterse scholen voor secundair onderwijs deel aan de boekencheck. Met die jaarlijkse bevraging willen het LOP SO Aalst en de scholen in kaart brengen hoeveel leerlingen bij de start van het schooljaar niet over het nodige schoolmateriaal beschikken. De enquête werd zowel in de derde week van september als midden oktober afgenomen, zodat ook de evolutie tijdens de eerste schoolweken zichtbaar wordt.
De resultaten van dit jaar wijken af van het patroon dat de voorbije jaren werd vastgesteld. Toen daalde het aandeel leerlingen zonder noodzakelijk schoolmateriaal doorgaans binnen een maand van 2 naar 1 procent. Dit schooljaar ontbrak bij de eerste telling bij 2,7 procent van de leerlingen materiaal. Midden oktober was dat percentage wel gedaald, maar met 2 procent bleef het aanzienlijk hoger dan in voorgaande jaren.
Concreet betekent dit dat één op de vijftig leerlingen in het Aalsterse secundair onderwijs midden oktober nog niet over alle essentiële schoolbenodigdheden beschikte. Bovendien verliep de afname van het aantal leerlingen met materiaaltekort minder snel dan voorheen.
Vooral praktijkmateriaal en beschermingskledij ontbreken
De cijfers tonen dat het probleem zich niet uitsluitend situeert bij de aankoop van schoolboeken en invulboeken. Het aantal leerlingen dat minstens één invulboek miste, bleef met 151 leerlingen bij de tweede telling ongeveer stabiel.
Opvallender is de sterke stijging bij het vakspecifieke praktijkmateriaal. Waar vorig schooljaar midden oktober nog maar tien leerlingen niet over het noodzakelijke materiaal beschikten, waren dat er dit jaar 62. Ook het tekort aan werk- en beschermingskledij nam fors toe. Dat aantal steeg van zeven naar maar liefst 104 leerlingen.
Die tekorten kunnen een rechtstreekse impact hebben op de lessen. Zonder het juiste gereedschap, technisch materiaal of aangepaste beschermingskledij wordt het voor sommige leerlingen moeilijk om volwaardig aan praktijklessen deel te nemen.
Ook op digitaal vlak is er een opvallende evolutie. Midden oktober beschikten dit jaar nog 172 leerlingen niet over een computer of laptop. Vorig jaar was dat bij de tweede telling bij geen enkele leerling het geval. Volgens het LOP Aalst laat het wegvallen van de Digisprong zich daarmee onmiddellijk voelen.
Scholen leveren grote inspanningen
Volgens het LOP kan de stijging niet worden toegeschreven aan een vermindering van de inspanningen door de scholen. Integendeel, onderwijsinstellingen proberen op verschillende manieren te vermijden dat financiële problemen thuis de schoolloopbaan van leerlingen bemoeilijken. De voorbije jaren werden bovendien goede praktijken tussen scholen uitgewisseld en overgenomen.
Sommige scholen schieten bijvoorbeeld alle noodzakelijke kosten voor en rekenen die bedragen vervolgens gespreid aan via de schoolrekening. Op die manier beschikt iedere leerling onmiddellijk over het nodige materiaal. ‘Er zijn scholen die alles voorschieten en gefaseerd verrekenen via de schoolrekening en waar letterlijk niemand noodzakelijk materiaal mist’, zegt LOP-voorzitter Johan De Wilde.
Ook scholen die niet met dat systeem werken, zoeken naar oplossingen. Ze proberen de kosten zo laag mogelijk te houden en ouders tijdig en duidelijk te informeren. Wanneer communicatie via Smartschool niet voldoende resultaat oplevert, nemen scholen telefonisch contact op met de gezinnen. Daarnaast organiseren sommige onderwijsinstellingen tweedehandsverkopen van schoolmateriaal.
Wanneer leerlingen toch niet over het noodzakelijke materiaal beschikken, voorzien scholen soms tijdelijke oplossingen door eigen materiaal uit te lenen. Zo kunnen jongeren alsnog deelnemen aan praktijklessen en wordt vermeden dat ze door financiële omstandigheden bepaalde onderdelen van hun opleiding moeten missen.
Financiële moeilijkheden wegen steeds zwaarder
De enquête wijst erop dat de oorzaken van de stijgende tekorten vooral buiten de directe invloedssfeer van de scholen liggen. Ouders geven zelf aan dat financiële moeilijkheden het niet altijd mogelijk maken om tijdig alle schoolbenodigdheden voor hun kinderen aan te kopen.
Daarnaast wijst het LOP op de gevolgen van het veranderende onderwijsbeleid. Vooral het tekort aan computers en laptops valt daarbij op. Dat midden oktober nog 172 leerlingen zonder een dergelijk toestel zaten, terwijl dat vorig jaar niet bij één leerling het geval was, wordt in verband gebracht met het einde van de Digisprong.
Ook de kosten van technische en praktijkgerichte opleidingen vormen een belangrijk aandachtspunt. Vooral leerlingen uit de dubbele finaliteit en de arbeidsmarktfinaliteit worden geconfronteerd met aanzienlijke uitgaven voor gespecialiseerd materiaal dat nodig is om hun opleiding te kunnen volgen.
Vraag aan minister Demir om studiekosten aan te pakken
Tijdens de Algemene Vergadering van het LOP vroegen de Aalsterse scholen aan het LOP-bestuur om minister van Onderwijs Zuhal Demir aan te spreken. Ze willen dat de minister werk maakt van de eerder aangekondigde maatregelen om de studiekosten voor ouders aanzienlijk te verminderen.
De vraag richt zich in het bijzonder op de dubbele finaliteit en de arbeidsmarktfinaliteit. Die studierichtingen behoren vandaag vaak tot de duurste opleidingen, onder meer door de noodzakelijke aankoop van technisch en vakspecifiek materiaal.
Het LOP-bestuur bedankt alle Aalsterse secundaire scholen voor hun medewerking aan de jaarlijkse enquête en de professionele opvolging van de resultaten. De cijfers maken volgens het platform duidelijk hoe belangrijk het is om financiële drempels binnen het onderwijs tijdig te detecteren.
‘Onze Aalsterse scholen zijn zich zeer bewust van de impact van ontbrekend schoolmateriaal op de schoolloopbaan van hun leerlingen en dat siert hen’, besluit Nele Buyl, themawerker bij vzw Mensen voor Mensen.

