De gemeente Herzele staat voor een nieuwe uitdaging op het vlak van sociale huisvesting. Tegen 2042 moeten er 108 sociale huurwoningen bijkomen om te voldoen aan de Vlaamse doelstellingen. De gemeenteraad keurde woensdagavond de samenwerkingsovereenkomst met Woonmaatschappij Vlaamse Ardennen goed, waarmee het traject voor de komende jaren officieel vorm krijgt. Het gemeentebestuur benadrukt dat Herzele dankzij eerdere inspanningen met een stevige voorsprong aan de opdracht begint. Oppositiepartij LEEF! plaatst daar echter een belangrijke kanttekening bij. Volgens raadslid Filip De Bodt is de woonnood veel groter dan de vooropgestelde doelstelling doet vermoeden.
De Vlaamse overheid heeft voor de lokale besturen een nieuw Bindend Sociaal Objectief (BSO) vastgelegd. Dat bepaalt hoeveel bijkomende sociale huurwoningen iedere gemeente tegen 2042 moet realiseren. Voor Herzele komt de opdracht neer op 108 extra woningen. Hoewel dat op het eerste gezicht een aanzienlijke inspanning lijkt, hoeft de gemeente volgens het huidige bestuur niet vanaf nul te beginnen.
Herzele heeft de voorbije jaren immers al belangrijke stappen gezet. De gemeente slaagde erin het vorige Vlaamse sociaal objectief te behalen en realiseerde daarbovenop nog eens 18 bijkomende sociale huurwoningen. Die extra inspanning wordt volledig verrekend in de nieuwe doelstelling. Daardoor hoeft Herzele geen achterstand uit het verleden weg te werken en kan het bestuur zich concentreren op de verdere uitbreiding van het aanbod.
Schepen van Sociale Zaken Hilde Van Impe (Anders Herzele) ziet daarin het resultaat van een consequent gevoerd beleid. Volgens haar heeft de gemeente de voorbije jaren voldoende inspanningen geleverd om het sociaal woonaanbod te versterken. Ook in vergelijking met omliggende gemeenten neemt Herzele volgens het bestuur een gunstige positie in.
“Dankzij de inspanningen van de afgelopen jaren kunnen we vanuit een comfortabele uitgangspositie aan de nieuwe periode beginnen. We moeten geen historische achterstand inhalen en krijgen daardoor meer ruimte om op een doordachte manier verder te werken aan betaalbaar wonen voor onze inwoners”, klinkt het bij Van Impe. De schepen wijst daarbij vooral op de snelle groei van het aantal sociale woningen en het behalen van de eerdere Vlaamse doelstellingen.

Geen bijkomende woningen op eender welke locatie
Om de volgende fase van het woonbeleid goed voor te bereiden, wil het gemeentebestuur niet zomaar lukraak nieuwe projecten opstarten. Er komt een datagedreven ruimtelijke analyse die in kaart moet brengen waar bijkomende sociale woningen het best kunnen worden ingeplant. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de beschikbare ruimte, maar ook naar de ruimtelijke kwaliteit en de toekomstige ontwikkeling van de verschillende woonkernen.
Schepen van Wonen en Omgeving Ann Van Ruyskensvelde (Anders Herzele) benadrukt dat een langetermijnvisie noodzakelijk is. De gemeente wil vermijden dat sociale woonprojecten uitsluitend ontstaan vanuit tijdelijke opportuniteiten of afzonderlijke dossiers. “Met die analyse willen we vermijden dat beslissingen ad hoc worden genomen. Zo kunnen we sociale woonprojecten realiseren op locaties die geschikt zijn en tegelijk bijdragen aan een evenwichtige ontwikkeling van onze gemeente”, aldus Van Ruyskensvelde.
Naast het bouwen van nieuwe woningen wil Herzele ook meer halen uit het bestaande woningbestand. Leegstand en verwaarlozing blijven volgens het gemeentebestuur belangrijke aandachtspunten. Woningen die vandaag ongebruikt blijven, kunnen immers opnieuw een woonfunctie krijgen en zo bijdragen aan het beschikbare aanbod zonder dat daarvoor bijkomende open ruimte moet worden aangesneden.
De cijfers tonen aan dat de gemeente op dat vlak al verschillende dossiers behandelt. In 2024 werden 59 woningen opgenomen in het leegstandsregister. Een jaar later kwamen daar nog eens 51 panden bij. Tegelijkertijd verdwenen in 2025 maar liefst 93 woningen uit dat register. Daarnaast werden ook 17 panden geschrapt uit de lijst van verwaarloosde woningen.
Voor het gemeentebestuur bewijzen die cijfers dat het activeren van bestaande gebouwen een belangrijke aanvulling kan vormen op nieuwbouwprojecten. Van Ruyskensvelde wil die aanpak dan ook verderzetten en eigenaars blijven aanmoedigen om leegstaande en verwaarloosde woningen opnieuw een nuttige bestemming te geven.

LEEF! kijkt vooral naar de lange wachtlijst
De goedkeuring van de samenwerkingsovereenkomst betekent niet dat er binnen de gemeenteraad eensgezindheid bestaat over de omvang en de ambities van het toekomstige woonbeleid. Oppositiepartij LEEF! vindt dat Herzele verder moet kijken dan de Vlaamse verplichtingen en stelt dat de huidige doelstelling onvoldoende rekening houdt met de reële vraag naar betaalbare huisvesting.
Raadslid Filip De Bodt verwees tijdens de bespreking naar de verhouding tussen het bestaande sociale woningaanbod en het aantal kandidaat-huurders. Herzele beschikt momenteel over 287 sociale woningen. Daar moeten tegen 2042 nog 108 woningen bijkomen. Op papier lijkt dat volgens De Bodt een haalbare opdracht, maar de wachtlijst vertelt volgens hem een heel ander verhaal.
In totaal staan er 2.103 kandidaten op de wachtlijst voor een sociale woning. Daarvan hebben 238 kandidaten een band met Herzele. Volgens de cijfers die De Bodt aanhaalde, komt dat neer op ongeveer tien kandidaat-huurders per beschikbare sociale woning.
Voor LEEF! toont die verhouding aan dat het probleem niet uitsluitend kan worden bekeken vanuit de verplichtingen die Vlaanderen aan de gemeente oplegt. De partij vindt dat het bestuur ook moet onderzoeken hoe groot de lokale woonnood precies is en welke bijkomende inspanningen nodig zijn om inwoners die op zoek zijn naar een betaalbare woning daadwerkelijk te helpen.
De Bodt plaatste daarbij ook vraagtekens bij de manier waarop het bestaande woningbestand wordt benut. Hij verwees naar de leegstandscijfers in Herzele, waar volgens de gegevens die hij tijdens de gemeenteraad aanhaalde in 2024 nog 194 gebouwen leegstonden. In 2025 was dat aantal teruggelopen tot 164.
Volgens het oppositieraadslid ligt daar een aanzienlijk potentieel om de woonproblematiek aan te pakken. “Zonder al die leegstaande gebouwen zouden we twee derde van het probleem kunnen oplossen”, stelde De Bodt.

Oppositie schuift eigen voorstellen naar voren
LEEF! wil de discussie over sociale huisvesting bovendien aangrijpen om het volledige gemeentelijke woonbeleid bij te sturen. De partij vindt dat Herzele niet alleen moet inzetten op het behalen van de opgelegde aantallen, maar ook zelf bijkomende instrumenten moet ontwikkelen om betaalbaar wonen toegankelijker te maken.
Een van de voorstellen bestaat erin om bij grotere private woonontwikkelingen een verplicht aandeel sociale of betaalbare woningen te voorzien. Op die manier zou de uitbreiding van het woningaanbod niet uitsluitend afhankelijk zijn van afzonderlijke sociale woonprojecten, maar ook gekoppeld worden aan nieuwe private ontwikkelingen.
Daarnaast pleit de oppositie voor een gemeentelijke huurservice die zowel eigenaars als huurders kan ondersteunen. Zo’n dienstverlening zou volgens LEEF! een brug kunnen slaan tussen verhuurders die op zoek zijn naar zekerheid en inwoners die moeilijk een geschikte en betaalbare woning vinden.
Ook de kwaliteit van het bestaande woningpatrimonium moet volgens de partij meer aandacht krijgen. LEEF! wil dat de gemeente sterker inzet op ondersteuning bij renovaties van woningen die bouwkundig of energetisch niet meer aan de hedendaagse normen voldoen. Op die manier kunnen bestaande woningen opnieuw aantrekkelijk en bewoonbaar worden gemaakt.
Een ander aandachtspunt is de spreiding van sociale woningen over de verschillende deelgemeenten. De partij vindt dat het aanbod evenwichtig moet worden verdeeld en dat sociale huisvesting niet te sterk op bepaalde locaties geconcentreerd mag raken.
Verder vraagt LEEF! om alternatieve woonvormen meer kansen te geven. Cohousing en kangoeroewonen kunnen volgens de oppositie bijkomende mogelijkheden bieden voor mensen die op zoek zijn naar een betaalbare woonoplossing, maar niet noodzakelijk terechtkunnen in een klassieke eengezinswoning of appartement.
Tot slot wil de partij ook de beschikbare fiscale instrumenten bekijken. Daarmee zouden onder meer speculatie met bouwgronden kunnen worden ontmoedigd en sociale en ruimtelijke doelstellingen sterker ondersteund.
Meer dan alleen een Vlaamse verplichting
Met de goedgekeurde samenwerkingsovereenkomst met Woonmaatschappij Vlaamse Ardennen heeft Herzele nu een kader om de komende jaren werk te maken van de uitbreiding van het sociale woningaanbod. Het gemeentebestuur rekent daarbij op de gunstige uitgangspositie die het dankzij eerdere inspanningen heeft opgebouwd en wil via een ruimtelijke analyse bepalen waar nieuwe projecten het best passen.
De tussenkomst van LEEF! maakt tegelijk duidelijk dat de politieke discussie daarmee niet is afgesloten. Waar de meerderheid vooral benadrukt dat Herzele goed voorbereid aan de nieuwe Vlaamse opdracht begint, vraagt de oppositie om de doelstelling niet als eindpunt te beschouwen.
Met 238 Herzeelse kandidaten op de wachtlijst, een aanzienlijk aantal leegstaande gebouwen en een groeiende behoefte aan betaalbare woningen ligt er volgens LEEF! nog heel wat werk op de plank. De komende jaren zal moeten blijken of de gemeente zich beperkt tot het realiseren van de 108 bijkomende sociale woningen of ook de bredere voorstellen van de oppositie een plaats geeft in haar woonbeleid.

