De lokale besturen van Aalst, Denderleeuw, Erpe-Mere, Haaltert, Lede en Ninove vragen de Vlaamse overheid om de aangekondigde besparing van 30% op erfgoedcellen te heroverwegen. Via Erfgoedcel Denderland investeren zij samen in de zorg voor het cultureel erfgoed van de regio. De besparing bedreigt die gezamenlijke werking en raakt rechtstreeks aan de ondersteuning van inwoners, vrijwilligers, verenigingen en het lokale erfgoed.
De aangekondigde besparingen treffen verschillende onderdelen van de cultureel-erfgoedsector. De betrokken lokale besturen zijn bezorgd over de gevolgen voor dat hele netwerk. Vanuit hun verantwoordelijkheid voor Erfgoedcel Denderland willen zij duidelijk maken wat de ingreep lokaal betekent: minder of zelfs geen professionele ondersteuning voor de mensen die het erfgoed in onze steden en dorpen bewaren en doorgeven.
Een gezamenlijke investering met een unieke regionale meerwaarde
De zes lokale besturen bundelen via Erfgoedcel Denderland hun middelen en engagement. Zo maken zij expertise beschikbaar die niet elke gemeente afzonderlijk kan uitbouwen. De erfgoedcel ondersteunt lokale collecties, begeleidt vrijwilligers, helpt bedreigd erfgoed veiligstellen en brengt de geschiedenis van de regio naar een breed publiek.
Die samenwerking bereikt ook erfgoed waarvoor geen eigen professionele werking bestaat: archieven, fotocollecties, lokale musea, kerkcollecties of lokale tradities. Tegelijk ondersteunt Erfgoedcel Denderland gemeentelijke erfgoedwerkingen. De erfgoedcel vormt zo een onmisbare verbinding tussen lokale betrokkenen, gemeentelijke diensten en gespecialiseerde erfgoedpartners.
De Vlaamse financiering is een essentiële pijler van dit model. Een ingrijpende vermindering daarvan zet ook de gezamenlijke inspanningen van de lokale besturen onder druk. Zij kunnen het wegvallende bedrag niet zomaar compenseren binnen hun eigen begrotingen.
Van geredde kerkcollecties tot meer dan 20.000 beelden online
Schepen Van Gyseghem: “Erfgoedzorg gebeurt vaak buiten het zicht van het grote publiek, maar is daarom niet minder belangrijk. In Lede begeleidde Erfgoedcel Denderland het RE-ORG-traject van Museum Ken Uw Dorp, waardoor collecties op een duurzame en professionele manier kunnen worden beheerd. Daarnaast ondersteunt de erfgoedcel de activiteiten rond Erfgoeddag en levert ze waardevolle expertise voor de voorbereiding van het dossier rond de historische vlag van Lede. Dat laatste vraagt gespecialiseerd onderzoek en begeleiding die lokaal niet zomaar beschikbaar zijn. Voor een gemeente als de onze betekent de erfgoedcel toegang tot kennis en ondersteuning die we alleen onmogelijk kunnen organiseren. Een besparing van deze omvang dreigt precies die expertise weg te nemen.”
De regionale meerwaarde blijkt uit concrete resultaten. Erfgoedcel Denderland begeleidde RE-ORG-trajecten, onder meer voor Museum ’t Gasthuys Aalst. Via deze methode voor het reorganiseren van museumdepots werd met beperkte middelen ingespeeld op dringende depotnoden. Collecties werden beter opgeborgen, toegankelijker en beter beheersbaar.
In Meldert hielp de erfgoedcel de collectie en het interieur van de Sint-Walburgakerk veiligstellen na een aantasting door houtworm. In Erpe-Mere, Denderleeuw en Ninove begeleidt ze de inventarisatie en waardering van kerkcollecties. Samen met lokale betrokkenen wordt onderzocht welke voorwerpen belangrijk zijn en hoe ze duurzaam bewaard kunnen worden.
Via de regionale beeldbank maakt Denderland meer dan 20.000 beelden online beschikbaar. Foto’s die anders moeilijk toegankelijk zouden blijven, kunnen zo worden bekeken en gebruikt door inwoners, onderzoekers, scholen en verenigingen. Ze bewaren het geheugen van onze buurten, dorpen en steden.
Ook nieuwe generaties worden betrokken. Via scholenprojecten ontdekken kinderen en jongeren de geschiedenis en het erfgoed van hun eigen omgeving. Erfgoeddag, het magazine Tenera en andere publieksinitiatieven zoals reizende expo’s en lezingen brengen dat erfgoed verder naar de inwoners. Het bijzondere immaterieel erfgoed van de regio wordt ondersteund, onder meer via de Academie voor Carnavalskunsten, die recent nog door Vlaanderen een erkenning kreeg.
Deze werking zorgt ervoor dat het lokale geheugen bewaard én doorgegeven wordt. Achter de zichtbare resultaten schuilt veel dagelijks werk: onderzoek, advies, inventarisatie, vrijwilligersbegeleiding, contacten leggen, financiering zoeken en praktische ondersteuning. Een vermindering daarvan raakt ook de vele organisaties en mensen die erop rekenen.
Besparing dreigt schaarse professionele erfgoedzorg uit de regio weg te slaan
Het belangrijkste kapitaal van Erfgoedcel Denderland is het professionele team. De medewerkers beschikken over gespecialiseerde kennis en hebben jarenlang vertrouwensrelaties opgebouwd in de regio. Een besparing van deze omvang kan niet uitsluitend worden opgevangen door minder activiteiten te organiseren. Ze snijdt essentieel personeel weg. Die medewerkers zijn niet te vervangen door AI of een handleiding: Erfgoedcel Denderland is geen steunpunt op afstand, maar biedt professionele handen op het terrein die samen met vrijwilligers en lokale partners het erfgoed daadwerkelijk helpen bewaren. Met deze extreme besparing dreigen kennis, continuïteit en netwerken verloren te gaan die nodig zijn om lokale erfgoedinitiatieven te ondersteunen.
Voor de betrokken besturen gaat het dus om meer dan de begroting van één organisatie. Het gaat om de slagkracht van een regionale samenwerking en om de ondersteuning die inwoners, verenigingen en instellingen daadwerkelijk ontvangen.
Vlaanderen en lokale besturen dragen samen verantwoordelijkheid
De lokale besturen nemen hun verantwoordelijkheid door samen te investeren in Erfgoedcel Denderland. Die samenwerking steunt op een gedeeld engagement met Vlaanderen. De regionale cultureel-erfgoedopdracht kan niet zomaar worden doorgeschoven naar afzonderlijke gemeenten, zeker wanneer ook de lokale financiële ruimte onder druk staat.
Cultureel erfgoed draagt bij aan de herkenbaarheid van onze dorpen en steden, aan gemeenschapsvorming en aan de verbinding tussen generaties. Wie belang hecht aan de geschiedenis en identiteit van Vlaanderen, moet ook de dagelijkse zorg voor dat erfgoed ondersteunen.
Over Erfgoedcel Denderland
Erfgoedcel Denderland is de gezamenlijke cultureel-erfgoedwerking voor Aalst, Denderleeuw, Erpe-Mere, Haaltert, Lede en Ninove. Ze ondersteunt de zorg voor en de ontsluiting van roerend en immaterieel cultureel erfgoed, samen met inwoners, vrijwilligers, verenigingen, collectiebeheerders en erfgoedpartners.
