De kerk van Zonnegem opende zondag 13 september uitzonderlijk opnieuw haar deuren naar aanleiding van Open Monumentendag. Voor bezoekers was het een bijzondere gelegenheid om het gebouw nog één keer in zijn vertrouwde gedaante te bewonderen, want de toekomst van de kerk ziet er ingrijpend anders uit. Een herbestemming staat voor de deur. Onder het landelijke thema ‘In goede handen’ bracht Heemkunde Houtem tijdens de 38ste editie van Open Monumentendag het verleden, het heden én de toekomst van het gebouw samen.
De kerk van Zonnegem is al jarenlang een herkenbaar onderdeel van het dorpsbeeld. Hoewel het gebouw vandaag niet meer toegankelijk is, blijft het voor heel wat inwoners een plek met een grote historische en emotionele betekenis. Open Monumentendag bood dan ook een unieke kans om nog eens binnen te stappen en de kerk in haar vertrouwde vorm te bekijken.
Dat deze openstelling mogelijk was op een moment waarop de kerk een nieuwe toekomst tegemoetgaat, gaf het bezoek meteen een extra betekenis. De plannen voor een ingrijpende herbestemming betekenen immers dat het gebouw in de toekomst een andere invulling zal krijgen. Heemkunde Houtem wilde daarom niet alleen het rijke verleden van de kerk in de kijker plaatsen, maar bezoekers ook laten nadenken over wat de toekomst kan brengen.
Erfgoed en toekomst samen in één verhaal
Onder het thema ‘In goede handen’ koos Heemkunde Houtem bewust voor een programma waarin erfgoed en toekomst centraal stonden. De bezoekers konden er kennismaken met de geschiedenis van de kerk en het dorp, maar kregen tegelijk de mogelijkheid om hun eigen ideeën over de toekomstige bestemming van het gebouw kenbaar te maken.
Een belangrijk onderdeel daarvan was de toekomstplannen- en ideeënbus. Bezoekers konden ontdekken welke mogelijkheden er zijn voor het pand en kregen de kans om zelf voorstellen te formuleren. Wat zou er volgens hen met de kerk moeten gebeuren? Welke functies zouden er in de toekomst een plaats kunnen krijgen? En hoe kan het karakter en de geschiedenis van het gebouw daarbij zoveel mogelijk behouden blijven?
De organisatoren wilden de bezoekers nadrukkelijk bij dat toekomstverhaal betrekken. Wie een origineel idee had voor de nieuwe inrichting, kon dat in de ideeënbus deponeren. Het meest originele voorstel wordt bovendien beloond met een jaarabonnement op het tijdschrift van Heemkunde Houtem.
Op die manier werd Open Monumentendag meer dan alleen een terugblik op het verleden. De bezoekers werden ook uitgenodigd om zelf mee na te denken over de volgende bladzijde in de geschiedenis van de Zonnegemse kerk.
Oude foto’s brengen dorpsgeschiedenis tot leven
Ook het historische luik kreeg de nodige aandacht. In de kerk konden bezoekers langs een tentoonstelling met oude foto’s struinen. Die beelden brachten niet alleen de kerk zelf in beeld, maar vormden ook een venster op het vroegere dorpsleven.
Foto’s hebben vaak de bijzondere kracht om verdwenen situaties, mensen en gebeurtenissen opnieuw zichtbaar te maken. Voor oudere bezoekers waren sommige beelden ongetwijfeld herkenbaar uit hun eigen jeugd of uit verhalen die ze binnen de familie hoorden. Voor jongere generaties vormden ze dan weer een kennismaking met een Zonnegem dat er vandaag op heel wat plaatsen anders uitziet.
De tentoonstelling maakte duidelijk hoe belangrijk lokale erfgoedwerking is om dergelijke herinneringen te bewaren. Achter oude foto’s schuilen immers vaak verhalen die anders dreigen verloren te gaan. Heemkunde Houtem bracht tijdens Open Monumentendag dan ook verschillende vergeten dorpsverhalen opnieuw onder de aandacht.
Orgelklanken in de kerk
De historische sfeer werd verder versterkt door een orgeldemonstratie. Bezoekers konden niet alleen het orgel bewonderen, maar ook luisteren naar de klanken ervan en deskundige uitleg krijgen over het instrument.
Het orgel vormt een belangrijk onderdeel van het religieuze en muzikale erfgoed van een kerk. Door het instrument opnieuw te laten klinken, werd een stukje van de vroegere functie en sfeer van het gebouw opnieuw tastbaar. Voor wie de kerk vooral kende als een stille of gesloten plek, zorgden de orgelklanken voor een bijzonder moment.
De demonstratie bood bovendien de mogelijkheid om meer te leren over de werking en geschiedenis van het instrument. Zo werd ook dit vaak minder zichtbare onderdeel van het kerkelijke erfgoed opnieuw onder de aandacht gebracht.
Oude heiligenbeelden krijgen een nieuwe look
Open Monumentendag was in Zonnegem bovendien niet uitsluitend een aangelegenheid voor liefhebbers van geschiedenis. Ook kinderen en creatieve bezoekers konden hun steentje bijdragen tijdens een creatief atelier voor alle leeftijden. Daar kregen oude heiligenbeelden een bijzonder verrassende opdracht: ze mochten een eigenzinnige en eigentijdse make-over krijgen.
Het creatieve atelier zorgde daarmee voor een speelse confrontatie tussen oud en nieuw. Waar heiligenbeelden traditioneel verbonden zijn met religieus erfgoed en het verleden, konden deelnemers ze vanuit een hedendaagse en creatieve blik benaderen.
Het resultaat was een activiteit die perfect aansloot bij het bredere thema van de dag. Erfgoed hoeft immers niet uitsluitend statisch te worden bewaard. Het kan ook aanleiding geven tot nieuwe ideeën, gesprekken en vormen van creativiteit.
Laatste blik op een vertrouwde kerk
Voor de bezoekers van Open Monumentendag was de openstelling van de kerk van Zonnegem dan ook een bijzondere gebeurtenis. Het was mogelijk een van de laatste keren dat het gebouw in zijn huidige gedaante kon worden bezocht.
De aangekondigde herbestemming zorgt ervoor dat de kerk een nieuwe toekomst tegemoetgaat. Dat betekent niet noodzakelijk dat het verhaal van het gebouw stopt. Integendeel: de bedoeling is net om het pand een nieuwe functie en betekenis te geven.
De uitdaging bestaat er daarbij in om de toekomst te verzoenen met het verleden. De geschiedenis van het gebouw, de herinneringen van de inwoners en de waardevolle elementen van het erfgoed vormen een belangrijk vertrekpunt voor wat nog moet komen.
Met de activiteiten tijdens Open Monumentendag wilde Heemkunde Houtem alvast tonen dat erfgoed pas echt ‘in goede handen’ is wanneer het niet alleen wordt bewaard, maar ook wordt doorgegeven en opnieuw betekenis krijgt.
De kerk van Zonnegem was zondag daarom niet alleen een monument om naar terug te kijken. Ze vormde tegelijk het vertrekpunt voor een nieuw hoofdstuk. De vele bezoekers kregen de kans om afscheid te nemen van de vertrouwde aanblik, herinneringen op te halen en vooral ook mee te dromen over wat de toekomst voor dit markante gebouw in petto heeft.
Foto’s: Heemkunde Houtem.
