Brandweerzone Vlaamse Ardennen trekt aan de alarmbel. De hulpverleners in de zone – en dan vooral de medewerkers van de Dringende Geneeskundige Hulpverlening – worden steeds vaker geconfronteerd met vormen van agressie. Zowel verbaal als fysiek. De leiding van de zone roept de bevolking met aandrang op om hulpdiensten steeds de ruimte te geven om hun werk veilig en in alle rust te kunnen uitvoeren.
“Het zijn onrustwekkende signalen die we ontvangen,” vertelt woordvoerder Jonathan Jouret. “In de maand juli alleen al werden twee gevallen van agressie gemeld, kort na elkaar. En we weten dat dit slechts het topje van de ijsberg is. Heel wat incidenten blijven onder de radar, onder meer uit angst voor represailles of uit een soort berusting.”
In de loop van 2024 werden in totaal al 14 formele gevallen van agressie geregistreerd binnen de Brandweerzone Vlaamse Ardennen. En dat cijfer, hoe onvolledig ook, is verontrustend hoog. “Onze mensen worden aangevallen terwijl ze hulp verlenen – dat is niet alleen triest, het is ronduit gevaarlijk,” klinkt het.
Frustratie, alcohol en onbegrip.
De oorzaken van de agressie zijn divers. Vaak speelt alcohol- of druggebruik een rol, maar net zo vaak gaat het om frustratie of onbegrip tegenover de maatregelen die hulpdiensten moeten nemen.
“Een klassieker: we sluiten een straat af bij een brand of ongeval, en meteen krijgen onze collega’s boze bestuurders over zich heen omdat de omleiding hen vijf minuten kost. Dat is niet alleen absurd – het is ook gevaarlijk gedrag. Onze prioriteit ligt bij de slachtoffers, en we kunnen het ons niet permitteren dat hulpverleners worden bedreigd of belemmerd in hun werk.”
De incidenten beperken zich bovendien niet tot de grote uitbarstingen. Medewerkers signaleren dat ze ook steeds vaker geconfronteerd worden met passief-agressief gedrag: het bewust negeren van afgebakende perimeters, storend gedrag, ongeduldige of kleinerende opmerkingen.
Hoewel minder zichtbaar, zijn ook dit vormen van agressie die de werking op het terrein onder druk zetten. “Het vertraagt onze werking en verhoogt de mentale druk bij onze mensen. Uiteindelijk zijn het de slachtoffers die daar ook de gevolgen van dragen,” aldus Jouret.
“Agressie is onaanvaardbaar. Punt.”
Zonecommandant Kristof De Vijlder is duidelijk in zijn oproep: “Het enige wat wij vragen is ruimte om ons werk te doen – mensen helpen – zonder bedreiging of angst. Agressie tegen hulpverleners is onaanvaardbaar. Punt.”
De gevolgen van zulke incidenten zijn vaak ingrijpend. “We zien dat medewerkers – vooral jonge collega’s – afhaken na een voorval. Het trauma en de angst wegen soms zwaarder dan hun engagement. Dat is pijnlijk en het zorgt voor bijkomende druk op de werking van onze diensten.”
Ook Oudenaards burgemeester John Adam reageert scherp op de laatste incidenten, die zich in zijn stad voordeden bij de ziekenwagendienst. “Wij zullen ons burgerlijke partij stellen in deze dossiers. Dit is een duidelijk signaal: als lokaal bestuur dulden wij dit gedrag niet. Hulpverleners moeten met respect behandeld worden. Altijd.”
Juridische bescherming schiet tekort.
Wanneer de situatie dreigt te escaleren, wordt vaak de bijstand van de politie gevraagd. Medewerkers worden bovendien aangespoord om klacht in te dienen, maar ook dat blijkt voor velen een te hoge drempel.
“Bij een klacht komt er een proces-verbaal, waarin de naam van de hulpverlener wordt opgenomen. Die informatie kan door de tegenpartij worden opgevraagd. Dat schrikt mensen af – ze vrezen voor persoonlijke wraakacties of intimidatie,” aldus Jonathan Jouret.
De federale overheid werkt momenteel aan een beter juridisch en operationeel kader om hulpverleners te beschermen, maar op het terrein blijkt die bescherming voorlopig onvoldoende voelbaar.
Nood aan structurele aanpak.
De Brandweerzone Vlaamse Ardennen dringt daarom aan op meer daadkracht van beleidsmakers. “We willen dat deze problematiek echt structureel wordt aangepakt. Niet enkel met woorden, maar ook met concrete maatregelen. Denk aan strengere straffen, betere anonimisering bij klachten, opleidingen rond omgaan met agressie en een krachtiger signaal vanuit justitie.”
Tot slot nog een oproep naar de burger: “Onze hulpverleners komen tussen om mensenlevens te redden, niet om zich te verdedigen tegen agressie. Laat hen hun werk doen – in veiligheid, met respect.”
