Komend weekend staat Vlierzele opnieuw helemaal in het teken van de jaarlijkse kermis. Wat voor velen een gezellig dorpsfeest is met ontmoetingen, muziek en festiviteiten, vindt zijn oorsprong in een eeuwenoude religieuze traditie. De kermis wordt immers gevierd naar aanleiding van de wijding van de parochiekerk, die tijdens het tweede weekend van juli (in 1783) zou plaats gevonden. Tegelijk vormt het feest een eerbetoon aan Sint-Fledericus, de unieke patroonheilige van Vlierzele, wiens geschiedenis nauw verweven is met het ontstaan en de ontwikkeling van het dorp. Achter de feestelijkheden schuilt een rijk historisch en religieus verleden dat al meer dan duizend jaar de identiteit van Vlierzele bepaalt.
Een geschiedenis die teruggaat tot de vroege middeleeuwen
De christelijke geschiedenis van Vlierzele gaat bijzonder ver terug. Volgens historische bronnen bestond er reeds een kerk op het grondgebied toen de Sint-Baafsabdij haar gezag in de streek vestigde. Vermoedelijk ontstond de eerste kerk zelfs al ten tijde van de missionaris Sint-Amandus.
Centraal in die geschiedenis staat de figuur van Sint-Fledericus. Opvallend is dat het nadrukkelijk niet om “Frederik” gaat, maar om Fledericus. De naam wordt in Vlierzele traditioneel uitgesproken als “Fleer”. Volgens de overlevering werd hij geboren aan de oevers van de Seine in Frankrijk. Al op jonge leeftijd onderscheidde hij zich door zijn uitzonderlijke godsvrucht en zijn grote belangstelling voor de heilige wetenschappen.
Na zijn priesterwijding zouden verschillende wonderen zijn heiligheid hebben bevestigd. Om alle eerbetoon te ontvluchten verliet hij zijn vaderland en werd hij pastoor in Vlierzele. Hier wijdde hij zijn leven aan de zorg voor zijn parochianen en probeerde hij de toen nog ruwe bevolking dichter bij het christelijk geloof te brengen.
De heilige die vrede bracht
Sint-Fledericus stond vooral bekend om zijn zachtmoedigheid en vredelievend karakter. Hij bezat volgens de overlevering een uitzonderlijk talent om geschillen tussen mensen bij te leggen. Pas wanneer conflicten opgelost waren, vond hij zelf rust.
Zijn parochianen geloofden bovendien dat hij over bijzondere gaven beschikte en zelfs verborgen zaken kon kennen. Rond het jaar 974 overleed hij, midden zijn geliefde geloofsgemeenschap. Na zijn dood groeide zijn graf uit tot een belangrijk bedevaartsoord. Vooral mensen die leden aan doofheid, oorpijn en bloedige wonden kwamen er bidden. Volgens de overlevering vonden velen er genezing.
Het wonder van de relieken
Een van de bekendste verhalen uit de geschiedenis van Vlierzele gaat over de relieken van Sint-Fledericus. Toen de geestelijkheid van Brussel de wonderen onderzocht, wilde men de gebeenten van de heilige overbrengen naar Brussel. Maar toen de aanwezigen de reliekkist wilden openen, werden zij volgens de overlevering door een onverklaarbare angst overvallen. Niemand durfde nog verder te gaan.
Alleen de plaatselijke priester kon zonder enige moeite de relieken aanraken. De Brusselse geestelijkheid beschouwde dit als een goddelijk teken en liet de relieken definitief in Vlierzele. Tot op vandaag worden ze in de parochie bewaard.
Eeuwenoude kerkelijke geschiedenis
Dat Vlierzele al zeer vroeg een belangrijke kerkelijke plaats was, blijkt uit verschillende historische documenten. Al in een charter uit 976 wordt melding gemaakt van de kerk van Vlierzele. In 1108 bevestigde Odo, bisschop van Kamerijk, het patronaatschap van de Sint-Baafsabdij over de kerk van Vlierzele en haar afhankelijkheden. Ook paus Adrianus IV bevestigde in 1156 de rechten van de abdij, gevolgd door paus Alexander III rond 1170.
De oorspronkelijke kerk werd in de eerste helft van de dertiende eeuw vervangen door een nieuw gebouw. Uiteindelijk werd deze kerk in 1780, met uitzondering van de toren, volledig herbouwd. Op 9 september 1783 werd de vernieuwde kerk plechtig ingewijd door de aartsbisschop van Mechelen.
Aanvankelijk gebeurde dat onder bescherming van Sint-Bavo. Pas in 1831 werd Sint-Fledericus officieel patroonheilige van de parochie, terwijl Sint-Bavo tot op vandaag beschermheilige van de kerk bleef.
Een architecturaal pareltje
Doorheen de eeuwen onderging de kerk verschillende verbouwingen. In 1892 kregen de voorgevel en de toren een volledige restauratie in neogotische stijl naar plannen van architect Julius Goethals uit Aalst. Hiervoor werden natuurstenen uit de Franse streek Haute-Marne gebruikt. De werken, uitgevoerd door aannemer Ed. Stordeur uit Zottegem, kostten ruim 20.500 Belgische frank.
Een gedenksteen naast de ingang herinnert vandaag nog steeds aan deze restauratie, uitgevoerd onder leiding van pastoor J. Van Londerzele, burgemeester D. Versraeten en architect Julius Goethals. In 1895 werd ook het volledige interieur geschilderd door kunstenaar Karel Janssens-Lammens uit Gent.
Kunstschatten van uitzonderlijke waarde
De Sint-Fledericuskerk bezit een indrukwekkende kunstcollectie. Het hoogaltaar behoort volgens kenners tot de mooiste van Vlaanderen. Het werd in 1783 overgebracht uit de Sint-Baafskerk in Gent en bestaat uit wit en zwart marmer. De wapens van bisschop Van Horenbeke tonen aan dat het vermoedelijk uit 1677 dateert.
Bijzonder waardevol is ook het tabernakel in gedreven koper, uitgevoerd in Lodewijk XV-stijl. Daarnaast beschikt de kerk over een uitzonderlijke eikenhouten preekstoel uit 1790, vervaardigd door beeldhouwer Willem Van Buscum. Op de rijk versierde kuip zijn onder meer de geboorte van Jezus, de boodschap aan Maria en de vlucht naar Egypte afgebeeld. Onder de preekstoel bevindt zich een levensgroot beeld van Mozes.
Verder bewaart de kerk onder meer:
- de oorspronkelijke zijaltaren uit 1783;
- een orgel afkomstig uit de Sint-Baafskerk van Gent uit 1643;
- een vijftiende-eeuwse doopvont in Balegemse steen;
- achttiende-eeuwse biechtstoelen;
- talrijke beelden van heiligen zoals Sint-Rochus, Sint-Jozef, Sint-Anna, Sint-Franciscus-Xaverius en de gelukzalige Gerardus Majella.
Ook het zeventiende-eeuwse beeld van Sint-Fledericus op het rechteraltaar is bijzonder waardevol. Het werd in 1890 gerestaureerd door een Gentse kunstenaar en opnieuw gepolychromeerd.
De paardenommegang blijft een levende traditie
Een week na de kermis vindt één van de meest geliefde tradities van Vlierzele plaats: de jaarlijkse paardenommegang. Om 14.30 uur vertrekt de processie aan de kerk. Het beeld van Sint-Fledericus wordt door de straten van Vlierzele gedragen, begeleid door paarden, ruiters en talrijke deelnemers.
Na afloop worden de aanwezigen gezegend met de relikwie van de heilige, een eeuwenoude traditie die nog steeds vele bezoekers aantrekt.
Patroon tegen doofheid en oorpijn
Sint-Fledericus geniet al eeuwenlang een bijzondere verering als beschermer tegen doofheid, oorpijn en bloedige wonden. Pelgrims kwamen vroeger van ver naar Vlierzele om zijn voorspraak af te smeken.
Er bestaat zelfs een speciaal bedevaartvaantje waarop de heilige staat afgebeeld in priestergewaad, met een kelk in de linkerhand terwijl hij met de rechterhand knielende gelovigen zegent.
Op het vaantje staat de bede: “H. Fledericus, die zijt te Vlierzele verheven, wilt uwe bezoekers troost en bijstand geven, opdat zij van doofheid en oorpijn door voorspraak van U bij God geholpen zijn.”
Daarnaast bestaat er een volledige litanie ter ere van Sint-Fledericus. Jaarlijks vinden nog steeds bedevaarten plaats op de tweede zondag van juli en op de zondag na 8 september, het feest van Maria Geboorte.
Een dorpsfeest met diepe historische wortels
De jaarlijkse kermis van Vlierzele is dus veel meer dan een volksfeest. Ze vormt het levende bewijs van een geschiedenis die teruggaat tot de tiende eeuw en waarin geloof, erfgoed en dorpsgemeenschap nauw met elkaar verweven zijn.
Terwijl inwoners en bezoekers de komende dagen genieten van de kermisattracties, ontmoetingen en festiviteiten, blijft ook de herinnering aan Sint-Fledericus springlevend. Zijn verhaal, de eeuwenoude kerk, de relieken, de paardenommegang en de rijke kunstschatten maken van Vlierzele een dorp waar geschiedenis niet alleen wordt bewaard, maar ook elk jaar opnieuw wordt beleefd.
Besluit
Met de jaarlijkse kermis en de daaropvolgende paardenommegang houdt Vlierzele een traditie in ere die al eeuwenlang het hart van de gemeenschap vormt. De unieke geschiedenis van Sint-Fledericus, de indrukwekkende parochiekerk en het rijke religieuze en culturele erfgoed geven het dorpsfeest een bijzondere betekenis. Zo blijft Vlierzele niet alleen een plaats waar gefeest wordt, maar ook een dorp waar verleden en heden op een unieke manier samenkomen en waar een eeuwenoude devotie nog altijd voortleeft in het dagelijkse leven van zijn inwoners.
