De Winterjaarmarkt in Sint-Lievens-Houtem staat opnieuw volop ter discussie. Wat ooit in de eerste plaats een landbouw- en veemarkt was, krijgt volgens oppositiepartij SAMEN steeds meer het karakter van een breed evenement met een sterk commercieel luik. Gemeenteraadslid Pascal Van Waeyenberghe vindt dat de gemeente dringend opnieuw duidelijke keuzes moet maken. Voor hem moet de historische band met landbouw, veeteelt en het lokale erfgoed opnieuw het uitgangspunt worden. De mogelijke afwezigheid van runderen, de hoge organisatiekosten en het buitenlandse jaarthema Thailand voeden volgens SAMEN de vraag waar de Winterjaarmarkt naartoe moet.
Van landbouwtraditie naar breed evenement
De Winterjaarmarkt is al generaties lang een begrip in Sint-Lievens-Houtem. De markt is bovendien erkend als immaterieel cultureel erfgoed en vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de identiteit van de gemeente. Net die historische eigenheid dreigt volgens SAMEN echter stilaan naar de achtergrond te verdwijnen.
De oppositiepartij wijst erop dat de landbouwsector de voorbije decennia sterk veranderd is en dat ook het aantal marktkramers onder druk staat. Tegelijk wordt het steeds moeilijker om de traditionele rundermarkt op een volwaardige manier te organiseren. Daardoor dreigt volgens Van Waeyenberghe een fundamentele verschuiving.
“De Winterjaarmarkt moet in de eerste plaats herkenbaar blijven als een evenement met landbouw en traditie als fundament”, klinkt het bij het gemeenteraadslid. Volgens hem mag de aantrekkingskracht van de markt niet uitsluitend gezocht worden in commerciële activiteiten, randanimatie of een steeds ruimer evenementenaanbod.
De discussie gaat daarmee volgens SAMEN over meer dan alleen de praktische invulling van één marktdag. De partij vreest dat, wanneer de landbouwcomponent verder verdwijnt, ook een belangrijk stuk van de historische identiteit van Sint-Lievens-Houtem verloren gaat.
Rundermarkt opnieuw onzeker
Een van de grootste vraagtekens hangt momenteel boven de rundveemarkt. Ziekte-uitbraken en de impact van de zogenaamde koeiengriep maken het organiseren van een markt met runderen bijzonder moeilijk. Volgens SAMEN is het daarom nog altijd onzeker of er dit jaar voldoende aanvragen zullen binnenkomen.
De mogelijkheid dat de rundveemarkt opnieuw volledig moet worden geschrapt, is volgens de oppositie reëel. Vorig jaar was er al geen volwaardige rundermarkt en ook voor de komende editie ziet Van Waeyenberghe opnieuw “donkere wolken”.
Binnen de gemeentelijke administratie zouden verschillende scenario’s zijn voorbereid. De uiteindelijke beslissing ligt echter bij het gemeentebestuur. Voor SAMEN is het belangrijk dat daarbij niet alleen naar de praktische haalbaarheid wordt gekeken, maar ook naar de vraag welke richting de Winterjaarmarkt op langere termijn moet uitgaan.
Van Waeyenberghe stelt zich bovendien vragen bij de manier waarop bezoekers de voorbije jaren de runderen konden beleven. Door dieren snel na de verkoop af te voeren, zouden bezoekers op de eigenlijke jaarmarktdag soms nauwelijks nog runderen hebben gezien.
Dat zorgt volgens SAMEN voor een wrange situatie. Net de aanwezigheid van vee heeft de Winterjaarmarkt historisch mee haar reputatie gegeven. Als bezoekers nauwelijks nog runderen aantreffen, dreigt volgens de partij een belangrijk onderdeel van de beleving te verdwijnen.
Paarden zijn geen volwaardige vervanger
De voorbije jaren kregen paarden een prominentere plaats binnen het programma. Demonstraties en activiteiten rond paarden zorgen voor extra spektakel en trekken publiek, maar SAMEN ziet daarin geen echte oplossing voor het verdwijnen van de traditionele rundveemarkt.
Voor de oppositie zijn beide onderdelen immers niet zomaar uitwisselbaar. De rundermarkt heeft volgens de partij een specifieke historische betekenis die niet kan worden vervangen door een andere vorm van dieren- of landbouwanimatie.
De discussie draait daardoor niet alleen rond de vraag hoeveel dieren er op de markt aanwezig zijn, maar vooral rond de identiteit die de gemeente met het evenement wil uitdragen. Als de Winterjaarmarkt haar historische landbouwkarakter wil behouden, moet volgens SAMEN ook de inhoud daarop afgestemd blijven.
Kostenplaatje van ongeveer 365.000 euro
Naast de inhoudelijke discussie legt SAMEN ook een financieel vraagstuk op tafel. Volgens de oppositie bedroeg de nettofactuur voor de gemeente vorig jaar ongeveer 365.000 euro. Vooral uitgaven voor veiligheid, logistiek en personeel zouden de organisatie steeds duurder maken.
Van Waeyenberghe vraagt zich af of een dergelijke investering nog voldoende in verhouding staat tot de inkomsten en de economische meerwaarde van het evenement. Daarbij pleit SAMEN niet voor het zomaar afbouwen van de Winterjaarmarkt. Integendeel: de partij wil volgens Van Waeyenberghe vooral nadenken over manieren om het evenement financieel duurzamer te maken.
Een grotere bijdrage vanuit de privésector kan daarbij volgens hem een piste zijn. Extra sponsoring en bijkomende eigen inkomsten zouden kunnen helpen om de gemeentelijke factuur te beperken. De discussie over de kostprijs raakt daarmee ook aan een bredere vraag: hoeveel gemeenschapsgeld wil de gemeente blijven investeren in een evenement dat tegelijk zijn traditionele fundamenten ziet veranderen?
Kritiek op keuze voor Thailand
Ook het gekozen jaarthema voor de komende editie zorgt voor de nodige wrijving. Thailand staat dit jaar centraal, maar SAMEN vindt die keuze moeilijk te verzoenen met de eigenheid van de Winterjaarmarkt.
Volgens Van Waeyenberghe was het thema net een kans om de lokale landbouwgeschiedenis sterker in de verf te zetten. Hij vraagt zich af waarom niet opnieuw werd gekozen voor een onderwerp dat rechtstreeks verbonden is met de streek.
Als mogelijke inspiratie verwijst de oppositie naar thema’s uit het verleden, zoals witloof, zuivel, paarden en Oost-Vlaamse streekproducten. Ook de relatie tussen landbouw en milieu of de geschiedenis van de lokale tuinbouw zou volgens SAMEN als uitgangspunt kunnen dienen.
De kritiek gaat daarbij verder dan alleen het thema zelf. Voor Van Waeyenberghe symboliseert de keuze voor Thailand de bredere evolutie die de partij vaststelt: een evenement dat volgens SAMEN steeds verder verwijderd raakt van zijn oorspronkelijke landbouwidentiteit.
Terug naar de streek als uitgangspunt
SAMEN pleit daarom voor een duidelijke heroriëntering. Niet noodzakelijk door de Winterjaarmarkt terug te brengen naar het verleden, maar wel door opnieuw aansluiting te zoeken bij de wortels ervan.
Lokale landbouwers, tuinbouwers, veehouders en producenten zouden volgens de partij opnieuw een prominente plaats moeten krijgen. Ook streekproducten en het landbouwverleden van Sint-Lievens-Houtem kunnen volgens Van Waeyenberghe meer worden uitgespeeld.
Dat zou volgens de oppositie bovendien perfect kunnen samengaan met een modern evenement. De historische identiteit hoeft volgens SAMEN niet te betekenen dat de Winterjaarmarkt ouderwets wordt. Integendeel: de traditie kan net als basis dienen voor een eigentijdse invulling waarin landbouw, streekproducten, duurzaamheid, educatie en beleving elkaar versterken.
Cruciale weken voor de organisatie
De komende weken worden belangrijk voor de verdere voorbereiding. Vooral de beslissing over de rundveemarkt zal bepalend zijn voor de uiteindelijke uitstraling van de editie van dit jaar.
Voor SAMEN ligt de keuze alvast duidelijk op tafel. De partij wil vermijden dat het evenement langzaam evolueert naar een algemene commerciële publiekstrekker waarbij de oorspronkelijke reden van ontstaan steeds minder zichtbaar wordt.
De Winterjaarmarkt mag volgens Van Waeyenberghe gerust vernieuwen, maar de vernieuwing moet vertrekken vanuit de eigen geschiedenis. Het landbouwverleden moet volgens hem geen decorstuk worden, maar opnieuw een inhoudelijke pijler van het evenement.
Besluit
De discussie over de Winterjaarmarkt raakt uiteindelijk aan een fundamentele keuze voor Sint-Lievens-Houtem. Wil de gemeente vooral een groot evenement organiseren dat zoveel mogelijk bezoekers aantrekt, of moet de historische landbouw- en veemarkt het vertrekpunt blijven van een moderne jaarmarkt?
Voor oppositiepartij SAMEN is het antwoord duidelijk. De gemeente moet volgens de partij opnieuw investeren in de eigen identiteit en ervoor zorgen dat landbouw, veeteelt, tuinbouw en lokaal erfgoed opnieuw centraal staan. De mogelijke afwezigheid van runderen, de stijgende organisatiekosten en het gekozen jaarthema hebben die discussie alleen maar scherper gesteld.
De uitdaging bestaat er volgens SAMEN in om traditie en vernieuwing met elkaar te verzoenen. De Winterjaarmarkt hoeft niet terug naar het verleden, maar moet volgens de oppositie wel opnieuw weten waar haar wortels liggen. De beslissingen die de komende weken worden genomen, zullen dan ook bepalend zijn voor het gezicht van een van de bekendste evenementen van Sint-Lievens-Houtem.
