In het secundair onderwijs in Aalst is het aantal leerlingen dat bij de start van het schooljaar niet over het nodige vakspecifieke praktijkmateriaal beschikt, op één jaar tijd fors gestegen. Vorige maand ging het om 62 leerlingen, tegenover amper 10 vorig jaar. Ook het aantal leerlingen zonder de nodige werk- en beschermingskledij nam opvallend toe: van 7 naar 104. Dat blijkt uit de jaarlijkse boekencheck van het Lokaal Overlegplatform (LOP) Gelijke Onderwijskansen secundair onderwijs Aalst. De cijfers wijzen op een toenemende financiële druk bij gezinnen.
Voor het vijfde jaar op rij namen alle Aalsterse secundaire scholen deel aan de bevraging. Daarbij werd op twee momenten nagegaan hoeveel leerlingen bij de start van het schooljaar niet over het nodige schoolmateriaal beschikten. Een eerste bevraging vond plaats in de derde week van september, een tweede controle volgde midden oktober. Op die manier willen het LOP en de scholen zicht krijgen op de omvang van de problematiek en nagaan in welke mate de situatie in de eerste weken van het schooljaar verbetert.
Uit de resultaten blijkt dat in september 2,7 procent van de leerlingen materiaal miste. Midden oktober was dat percentage gedaald tot 2 procent. In voorgaande jaren werd doorgaans een sterkere daling vastgesteld. Toen halveerde het aantal leerlingen zonder noodzakelijk schoolmateriaal op ongeveer een maand tijd, van 2 naar 1 procent. Dit jaar verloopt die inhaalbeweging dus minder vlot.
Opvallende stijging bij praktijkgerichte opleidingen
Vooral de cijfers over het vakspecifieke praktijkmateriaal baren zorgen. Waar vorig schooljaar nog 10 leerlingen niet over het nodige technische materiaal beschikten, waren dat er dit jaar 62. Nog opvallender is de stijging bij de werk- en beschermingskledij. Het aantal leerlingen dat dergelijke uitrusting miste, steeg van 7 naar maar liefst 104.
De problemen situeren zich voornamelijk bij leerlingen uit de dubbele finaliteit en de arbeidsmarktfinaliteit. Het gaat om opleidingen waarin praktijklessen een belangrijk onderdeel vormen en waarvoor vaak specifiek en duur materiaal moet worden aangekocht. Denk bijvoorbeeld aan technische benodigdheden, gereedschap en aangepaste werkkledij.
Volgens het LOP ligt de oorzaak van de problemen niet bij de scholen. Die proberen op verschillende manieren de kosten voor ouders zo beperkt mogelijk te houden en ervoor te zorgen dat leerlingen over het noodzakelijke materiaal beschikken.
“Er zijn scholen die alles voorschieten en gefaseerd verrekenen via de schoolrekening en waar letterlijk niemand noodzakelijk materiaal mist”, verduidelijkt LOP-voorzitter Johan De Wilde. “Maar ook de scholen waar dat niet gebeurt, proberen de kosten laag te houden en ouders goed te informeren. Als de communicatie via Smartschool niet vlot, nemen ze telefonisch contact op.”
Scholen lenen materiaal uit
Om te vermijden dat leerlingen praktijklessen moeten missen, zoeken de scholen naar tijdelijke oplossingen. Heel wat instellingen lenen daarom eigen materiaal uit aan leerlingen die zelf niet over de nodige benodigdheden beschikken. Op die manier proberen ze te voorkomen dat financiële problemen thuis een rechtstreekse impact hebben op de opleiding en de schoolloopbaan van jongeren.
Uit de enquête blijkt dat ouders financiële moeilijkheden zelf als belangrijkste reden aangeven waarom het noodzakelijke schoolmateriaal ontbreekt. Ook vanuit de scholen komen signalen dat armoede en sociale problemen toenemen. “Wij horen ook vanuit de scholen dat armoede en sociale problemen wel toenemen”, zegt Johan De Wilde.
De problematiek beperkt zich dus niet tot een vergeten aankoop of een laattijdige bestelling. Voor sommige gezinnen blijkt het steeds moeilijker om de kosten van een praktijkgerichte opleiding te dragen. Dat heeft mogelijk gevolgen voor de leerkansen van jongeren die net voor een opleiding hebben gekozen waarin praktische vaardigheden centraal staan.
Ook Nele Buyl van vzw Mensen voor Mensen benadrukt dat de Aalsterse scholen zich bewust zijn van de gevolgen. “Onze Aalsterse scholen zijn zich zeer bewust van de impact van ontbrekend schoolmateriaal op de schoolloopbaan van hun leerlingen en dat siert hen.”
Oproep aan minister van Onderwijs
De verontrustende cijfers leiden ook tot een oproep aan de Vlaamse minister van Onderwijs, Zuhal Demir (N-VA). De scholen vragen het bestuur van het LOP om bij de minister aan te dringen op de uitvoering van de aangekondigde maatregelen die de studiekosten voor ouders aanzienlijk moeten verminderen.
Volgens de scholen is het belangrijk dat er snel concrete stappen worden gezet. De kosten van noodzakelijk praktijkmateriaal mogen er immers niet toe leiden dat leerlingen hun opleiding niet ten volle kunnen volgen.
“Wij hopen echt dat dat snel gebeurt, want het legt een hypotheek op hun toekomst”, besluit LOP-voorzitter Johan De Wilde. Hij maakt de problematiek concreet met een voorbeeld uit het beroepsonderwijs: “Als je in een slagersopleiding zit zonder slagersmessen, kan je moeilijk de lessen volgen. Het is bovendien ook belangrijk voor de identiteitsvorming van de leerlingen.”
De boekencheck maakt duidelijk dat de financiële drempel voor sommige Aalsterse leerlingen groter wordt. Hoewel scholen inspanningen leveren om niemand uit de boot te laten vallen, tonen de cijfers aan dat bijkomende maatregelen nodig zijn om ervoor te zorgen dat elke leerling met het juiste materiaal aan de opleiding kan beginnen.

