Wie vandaag door het stadscentrum wandelt, ziet hier en daar nog een café dat de tand des tijds heeft doorstaan. Maar eind 19e eeuw zag het straatbeeld er helemaal anders uit. In 1887 telde het stadscentrum maar liefst 636 cafés. In 1901 waren dat er zelfs rond de 730. Omgerekend kwam dat neer op ongeveer één café per negen inwoners. Vandaag is dat nog maar één per 124 inwoners. Het contrast kan moeilijk groter zijn.
Met hun nieuwe boek nemen David Goossens en Jo Vandooren de lezer mee naar die bruisende periode waarin het café het kloppend hart van de stad was. Geen droge opsomming van feiten, maar een levendige reconstructie van het dagelijkse leven, gebaseerd op authentieke bronnen.
Verhalen recht uit de processen-verbaal
“De verhalen? Die komen recht uit de processen-verbaal. Ruzies, miserie, drank, carnaval en kleurrijke figuren zoals ‘Zatte Justine’. Stuk voor stuk puzzelwerk op basis van getuigenverklaringen – ieder zijn waarheid,” vertellen David Goossens en Jo Vandooren.
De auteurs doken diep in archieven en brachten vergeten dossiers opnieuw tot leven. Wat zich achter de toog afspeelde, bleef immers niet altijd binnenskamers. Caféruzies liepen geregeld uit de hand, buren dienden klachten in en veldwachters noteerden nauwgezet wat er zich had afgespeeld. Die officiële documenten vormen vandaag een unieke inkijk in het sociale weefsel van de stad.
Het boek toont hoe cafés veel meer waren dan drankgelegenheden. Ze waren ontmoetingsplaatsen, politieke broeihaarden, uitvalsbases van verenigingen en het decor van carnavaleske uitspattingen. Tussen pinten en borrels werden vriendschappen gesmeed, vetes uitgevochten en roddels verspreid.
Kleurrijke figuren en kleine drama’s
Tussen de vele namen die in de archieven opduiken, springen bepaalde figuren eruit. Mensen zoals “Zatte Justine”, die door hun reputatie haast mythische proporties aannamen. Dankzij minutieus puzzelwerk op basis van getuigenverklaringen slagen de auteurs erin om deze personages opnieuw een gezicht te geven.
Opvallend is hoe relatief elk verhaal blijkt. Getuigen spraken elkaar tegen, beschuldigden elkaar of minimaliseerden hun eigen rol. “Ieder zijn waarheid,” klinkt het bij de auteurs. Net die veelstemmigheid maakt het boek zo menselijk en herkenbaar.
Boekvoorstelling op Goeiedag Radio
Wie benieuwd is naar meer, kan nu zaterdag om 11u30 afstemmen op Goeiedag Radio. Tijdens de live uitzending van “Aalst Leeft” stellen David Goossens en Jo Vandooren hun boek officieel voor.
Het belooft een boeiende inkijk te worden in een stuk sociale geschiedenis, verteld langs de toog. Een tijd waarin het café niet zomaar een plek was om te drinken, maar het kloppend hart van het stadsleven vormde – met alle drama, humor en menselijkheid die daarbij hoorde.
