De wieken van Molen Te Rullegem in de Molenstraat in Herzele staan sinds donderdag 8 oktober in rouwstand. Met de symbolische actie protesteert Molenforum Vlaanderen tegen de besparingen die de Vlaamse regering doorvoert in de cultuur- en erfgoedsector. Ook tal van andere windmolens nemen deel aan de actie. Watermolenaars tonen hun steun met een rouwbandje aan de molendeur of bij het waterrad.
Toen vroeger een molenaar of dorpsgenoot overleed, was het gebruikelijk om de wieken van een molen in rouwstand te plaatsen. Molenforum Vlaanderen grijpt nu bewust terug naar dat oude gebruik. Het gaat daarbij niet om een afscheid van de molenwereld, maar om een alarmsignaal voor de volledige cultuur- en erfgoedsector.
De molenwereld weet als geen ander hoeveel zorg, kennis en engagement nodig zijn om erfgoed levend te houden. Vrijwillige molenaars en moleneigenaars zetten zich vaak op eigen kosten in voor het behoud en de werking van wind- en watermolens. Ze houden niet alleen historische monumenten in stand, maar zorgen er ook voor dat eeuwenoude kennis en ambachten worden doorgegeven aan nieuwe generaties.
Eeuwenoude kennis
Water- en windmolens zijn volgens Molenforum Vlaanderen uitzonderlijke voorbeelden van artisanale intelligentie. Met de kracht van wind en water malen ze, zoals eeuwen geleden, granen van eigen terroir tot meel. Daarmee blijven molens tastbare getuigen van de geschiedenis en cultuur van Vlaanderen.
De Vlaamse overheid plaatste het ambacht van molenaar enkele jaren geleden op de lijst van het immaterieel erfgoed. Dat was een eerste stap richting een mogelijke erkenning als UNESCO-erfgoed. Volgens Molenforum Vlaanderen dreigen de huidige besparingen die opgebouwde werking echter onder druk te zetten.
De molensector staat bovendien niet alleen. Provinciebesturen, expertisecentra zoals Mola Molencentrum, erfgoedcellen, musea en tal van erfgoed- en sociaal-culturele verenigingen ondersteunen de werking. Achter de schermen werken medewerkers dagelijks aan onderzoek, registratie, collectiebeheer, publiekswerking en kennisoverdracht.
Wanneer die ondersteuning wordt afgebouwd, wordt volgens het Molenforum dan ook veel meer getroffen dan één organisatie of één specifieke erfgoedtak. Het volledige netwerk dreigt te verzwakken.
Ook Oost-Vlaanderen getroffen
In Oost-Vlaanderen is de bezorgdheid bijzonder groot. De Vlaamse ondersteuning van de provinciale erfgoedwerking dreigt volledig weg te vallen. Daardoor komt ook de werking van onder meer Mola Molencentrum onder druk.
Molenforum Vlaanderen benadrukt dat de actie evenwel niet uitsluitend over de molensector gaat. De wieken in rouwstand zijn bedoeld als teken van solidariteit met iedereen die zich dagelijks inzet voor het culturele en historische erfgoed van Vlaanderen.
Want erfgoed laat zich volgens de organisatie niet zomaar op pauze zetten. Wanneer een werking wordt afgebouwd, verdwijnen niet alleen activiteiten, maar dreigen ook expertise, continuïteit en jarenlang opgebouwde kennis verloren te gaan. Die kennis is niet zomaar opnieuw opgebouwd wanneer er later opnieuw financiële middelen beschikbaar zouden zijn.
Met de rouwstand wil Molenforum Vlaanderen daarom een duidelijke boodschap geven: wie vandaag bespaart op cultuur en erfgoed, moet ook rekening houden met wat daardoor morgen verloren kan gaan.
Tien dagen in rouwstand
Ook Molen Te Rullegem in Herzele neemt deel aan de actie. De wieken werden donderdag 8 oktober in rouwstand geplaatst. De molen zal gedurende tien dagen deze symbolische houding aannemen.
De actie loopt tot de Oost- en West-Vlaamse Molendag op zondag 18 oktober. Dan zullen de wieken opnieuw draaien en willen de molenaars samen verder werken aan de toekomst van het molenerfgoed.
