De openbare verlichting in Lede zal voortaan de hele nacht blijven branden. Het lokaal bestuur heeft het nieuwe Masterplan Openbare Verlichting 3.0 goedgekeurd, waarmee de gemeente afstapt van het klassieke nachtelijke doven van de straatverlichting. In de plaats komt een systeem waarbij de verlichting via slimme, interactieve ledtechnologie op verschillende momenten van de nacht wordt gedimd.
De omschakeling moet ervoor zorgen dat de openbare ruimte beter verlicht blijft op momenten waarop dat nodig is, terwijl tijdens de rustigste uren het lichtniveau aanzienlijk kan worden verlaagd. De gemeente wil op die manier een evenwicht vinden tussen verkeersveiligheid, zichtbaarheid, leefbaarheid en de impact van verlichting op mens en natuur.
Bijna volledige verledding maakt nieuwe aanpak mogelijk
De basis voor het nieuwe verlichtingsbeleid werd de voorbije jaren gelegd door de grootschalige omschakeling van klassieke straatverlichting naar energiezuinige ledarmaturen. Die operatie is in Lede inmiddels bijna volledig afgerond.
Op de gemeentewegen is maar liefst 99,27 procent van de openbare verlichting verled. Daar moeten nog slechts 24 armaturen worden vervangen. Op de gewestwegen ligt het aandeel op 72,40 procent, goed voor nog 53 armaturen die moeten worden aangepakt.
Volgens het lokaal bestuur betekent de verledding een belangrijke technische verandering. De vroegere verlichting werd vaak aangestuurd per stroomcabine, waardoor meerdere lichtpunten gelijktijdig aan- of uitgeschakeld werden. Met de nieuwe ledtechnologie kunnen lichtpunten daarentegen individueel en veel flexibeler worden aangestuurd.
Dat maakt het mogelijk om niet langer overal hetzelfde verlichtingsregime toe te passen.
Acht verschillende deelruimtes
Het Masterplan Openbare Verlichting 3.0 deelt het grondgebied van Lede op in acht verschillende deelruimtes. Voor elk type weg of gebied wordt bekeken welke verlichting het meest geschikt is.
Het gaat onder meer om bovenlokale verbindingswegen, lokale verbindingswegen, lokale verbindingen door natuurgebieden, landelijke wegen, vrijliggende fiets- en wandelpaden door het kerngebied, woonstraten in het centrum, woonstraten in woonwijken en KMO-zones.
Die indeling moet ervoor zorgen dat de verlichting beter aansluit bij het effectieve gebruik van de openbare ruimte. Een drukke verbindingsweg krijgt bijvoorbeeld een ander verlichtingsregime dan een landelijke weg waar ’s nachts nauwelijks verkeer is. Ook fietspaden en wandelverbindingen worden afzonderlijk bekeken.
Niet langer volledig donker tijdens de nacht
Een van de opvallendste veranderingen is dat de verlichting voortaan niet meer volledig wordt uitgeschakeld tijdens de nacht. In plaats daarvan wordt het lichtniveau aangepast aan het tijdstip en de omgeving. Tijdens drukke momenten blijft de verlichting op een hoger niveau. Naarmate de nacht vordert en het verkeer en de activiteit afnemen, wordt het licht stapsgewijs gedimd.
In woongebieden wordt bijvoorbeeld van zondag tot en met donderdag vanaf de avond trapsgewijs gedimd. Op vrijdag en zaterdag blijft de verlichting langer op een hoger niveau, rekening houdend met de grotere avond- en nachtelijke activiteit. Ook voor landelijke wegen, fietspaden en KMO-zones zijn specifieke brandprogramma’s uitgewerkt. De bedoeling is dus niet om elke straat op dezelfde manier te verlichten. De technologie laat net toe om veel verfijnder te werken.
Veiligheid en leefbaarheid als uitgangspunt
Bij het uitwerken van het masterplan werd niet alleen gekeken naar energieverbruik. Ook verkeersveiligheid, zichtbaarheid en leefbaarheid spelen een belangrijke rol.
Door de verlichting tijdens de hele nacht op een aangepast niveau te laten branden, wil het lokaal bestuur vermijden dat bepaalde straten en verbindingen volledig in duisternis komen te liggen. Tegelijkertijd moet het dimmen tijdens de rustigste uren de impact van kunstmatige verlichting beperken.
Dat laatste is vooral belangrijk in landelijke gebieden en in de omgeving van natuurzones. Daar wordt rekening gehouden met de mogelijke impact van openbare verlichting op de omgeving en de natuur.
Verschillende gemeentelijke diensten betrokken
Het masterplan kwam tot stand in samenwerking met verschillende partners en gemeentelijke diensten. Fluvius stelde de basis voor het plan op. Die basis werd vervolgens verder uitgewerkt door een multidisciplinaire gemeentelijke werkgroep. Daarin waren onder meer vertegenwoordigers van het gemeentebestuur, de politie, de technische dienst, de verkeersdienst, de milieudienst en Regionaal Landschap Schelde-Durme betrokken.
Door verschillende invalshoeken samen te brengen, werd geprobeerd om het verlichtingsbeleid af te stemmen op de specifieke situatie in Lede. De verlichting van een straat is immers niet alleen een technische kwestie. Het tijdstip waarop verlichting nodig is, de verkeersfunctie van een weg, de aanwezigheid van woningen, fietsers en voetgangers en de ligging nabij natuurgebieden spelen allemaal een rol.
Nieuwe regeling vanaf 1 november
Het college van burgemeester en schepenen heeft het Masterplan Openbare Verlichting 3.0 inmiddels goedgekeurd. De bedoeling is om de nieuwe interactieve aansturing tegen uiterlijk 1 november 2026 volledig in te voeren. Vanaf dan moet de openbare verlichting in Lede volgens de nieuwe brandprogramma’s worden aangestuurd.
Daarmee zet de gemeente een nieuwe stap in de modernisering van haar openbare verlichting. De klassieke keuze tussen verlichting volledig aan of volledig uit maakt plaats voor een systeem waarbij het lichtniveau afhankelijk kan worden gemaakt van plaats, tijdstip en functie.
Elektriciteitsverbruik stijgt naar verwachting met ongeveer 8 procent
Opvallend is dat de nieuwe regeling volgens simulaties van Fluvius niet automatisch tot een lager elektriciteitsverbruik zal leiden.
Integendeel: het elektriciteitsverbruik wordt naar verwachting met ongeveer 8 procent hoger dan in het huidige regime. Dat heeft te maken met het feit dat de ledverlichting onder het nieuwe systeem tijdens bepaalde periodes langer en/of op een hoger niveau zal blijven branden dan vandaag het geval is.
De gemeente kiest daarmee bewust voor een andere afweging. De openbare verlichting zal niet langer ’s nachts volledig worden gedoofd, maar wordt op rustige momenten teruggeschakeld naar een lager vermogen. De investering in interactieve ledverlichting krijgt daardoor een bijkomende functie: niet alleen zuiniger verlichten, maar vooral slimmer verlichten.
Burgemeester Van de Velde: “Openbare verlichting gaat niet alleen over hoeveel licht er op straat is, maar ook over hoe mensen zich voelen wanneer ze ’s avonds of ’s nachts onderweg zijn. Met Masterplan 3.0 willen we dat inwoners zich comfortabel en gerust kunnen verplaatsen. Daarom doven we de verlichting nergens meer volledig en kiezen we voor gericht dimmen waar dat verantwoord is. Zo combineren we aandacht voor het veiligheids- en comfortgevoel met een doordachte omgang met energie en onze leefomgeving.”
Schepen Derder: “Donker waar het kan, licht waar het nodig is: dat is de logica achter Masterplan 3.0. Door de verlichting de hele nacht te laten branden en tegelijk slim te dimmen, maken we een einde aan het nachtelijk doven en kiezen we voor meer continuïteit, comfort en veiligheid, met aandacht voor energieverbruik en de impact op onze omgeving.”
Van doven naar gericht dimmen
Met het nieuwe masterplan kiest Lede dus duidelijk voor een andere visie op openbare verlichting. Waar het nachtelijke doven in het verleden een belangrijk instrument was om energie te besparen, moet de combinatie van ledverlichting, individuele aansturing en dimregimes ervoor zorgen dat het licht voortaan beter wordt afgestemd op de omgeving.
De komende weken worden de nieuwe programma’s technisch uitgerold. Tegen 1 november 2026 moet de omschakeling afgerond zijn.
Voor de inwoners betekent dat vooral één zichtbare verandering: de straatverlichting verdwijnt ’s nachts niet langer volledig. Ze blijft branden, maar zal op rustige momenten aanzienlijk worden gedimd.
