De omgeving van de voormalige Electrabelsite in Aalst staat voor een opvallende verandering. De Vlaamse Waterweg mag de Zuidkaai langs de Dender heraanleggen met een aanzienlijk lagere kaaimuur en een geïntegreerde zitruimte. Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns heeft daarvoor de omgevingsvergunning afgeleverd. Het project moet de relatie tussen de stad en de rivier versterken en van de kaaizone een aantrekkelijkere ontmoetingsplek maken.
De plannen kaderen binnen de bredere opwaardering van de Dender en de toekomstige ontwikkeling van het gebied De Kaaien. Een belangrijk onderdeel daarvan is het aanpassen van de bestaande kaaimuur. Die wordt gedeeltelijk afgebroken en vervangen door een nieuwe constructie die minder hoog boven het water uitkomt. Daarmee wordt bewust gekozen voor een opener karakter, waarbij bezoekers een veel directer contact krijgen met de rivier.
De oorspronkelijke plannen voorzagen een kaaimuur die tot 3,17 meter boven het waterpeil uitstak. In de aangepaste uitvoering wordt dat beperkt tot 2,38 meter. Op bepaalde plaatsen loopt de constructie zelfs over in een zitgedeelte dat zich slechts 70 centimeter boven het water bevindt. Zo kunnen bezoekers straks veel dichter bij de Dender plaatsnemen.
Meer dan alleen een vernieuwde kaaimuur
De blikvanger van het project wordt ongetwijfeld de geïntegreerde zitconstructie, die een oppervlakte van ongeveer 455 vierkante meter krijgt. Het ontwerp combineert beton met architecturaal zichtbeton en houten zitelementen. Voor de zichtbare delen van de kaaimuur wordt gekozen voor baksteen, zodat de nieuwe inrichting aansluit bij het stedelijke karakter van de omgeving.
De ingreep moet ervoor zorgen dat de Zuidkaai niet langer uitsluitend een doorgangszone is, maar ook een plaats waar mensen even kunnen halt houden. Wandelaars en bezoekers krijgen er ruimte om te zitten, te ontspannen en van het uitzicht op het water te genieten.
Volgens Vlaams minister Jo Brouns is de vergunning dan ook een belangrijke stap in de verdere herwaardering van de Dender. De rivier moet opnieuw een prominentere plaats krijgen in het dagelijkse stadsleven. De combinatie van een vernieuwde waterkering en kwalitatieve publieke ruimte vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt.
Waterveiligheid blijft gegarandeerd
Hoewel de kaaimuur lager wordt, komt de bescherming tegen het water niet in het gedrang. De uitgevoerde watertoets toont aan dat de geplande werkzaamheden geen nadelige gevolgen hebben voor het watersysteem. De nieuwe constructie wordt bovendien ontworpen om beter bestand te zijn tegen de invloeden van het water.
Aan de omgevingsvergunning zijn wel een aantal specifieke voorschriften gekoppeld. Die moeten ervoor zorgen dat de werkzaamheden zo weinig mogelijk hinder veroorzaken voor de omgeving en de natuur. Zo mag in de zone van de Groene Kaaien tijdens het broedseizoen geen opgaande begroeiing worden verwijderd.
Ook de aanwezigheid van hoogspanningsinstallaties vraagt bijzondere aandacht. De veiligheidsvoorschriften van netbeheerder Elia moeten tijdens de volledige uitvoering strikt worden gerespecteerd. Daarnaast moeten werfmotoren worden uitgeschakeld wanneer voertuigen stilstaan of wanneer er geladen en gelost wordt. Alleen wanneer de motor noodzakelijk is voor de werking van bepaalde machines, zoals pompen of kranen, geldt daarop een uitzondering.
Tijdelijke bemaling tijdens de uitvoering
Voor de realisatie van de nieuwe kaaimuur zal tijdelijk grondwater moeten worden weggepompt. De vergunning bepaalt dat het opgepompte water, voor zover de kwaliteit dit toelaat, zoveel mogelijk opnieuw in de bodem moet worden gebracht. Dat gebeurt via een lokaal infiltratiebekken.
Daarnaast wordt bijzondere aandacht besteed aan gebouwen en andere constructies in de onmiddellijke omgeving. Tijdens de werken moeten mogelijke verzakkingen of andere bewegingen nauwgezet worden gecontroleerd. Mocht er zich een onverwacht probleem voordoen, dan moet tijdig kunnen worden ingegrepen.
De vergunning voor de eigenlijke infrastructuurwerken, waaronder de nieuwe kaaimuur, de zitconstructie, de afbraakwerken en de aanpassingen aan het terrein, geldt voor onbepaalde duur. Voor de tijdelijke werfinrichting, de grondwaterbemaling en de lozing van het bemalingswater werd een termijn van twee jaar vastgelegd, te rekenen vanaf de start van de werkzaamheden.
Met de goedgekeurde plannen krijgt de verdere ontwikkeling van De Kaaien opnieuw een duwtje in de rug. De ambitie is duidelijk: de Dender moet in Aalst niet alleen een belangrijke waterloop blijven, maar ook steeds nadrukkelijker deel uitmaken van de stedelijke beleving.
