Tijdens de jongste gemeenteraad van Herzele bracht burger Pieter Vandesande, voorzitter en één van de coaches van Schermclub Herzele Excalibur, een uitgebreide en fundamentele vraag naar voren over de werking van de Sportadviesraad (SAR). Zijn tussenkomst draaide rond transparantie, representativiteit en de daadwerkelijke meerwaarde van de adviesraad voor de meer dan tachtig sportclubs in de gemeente. Aanleiding waren onder meer de aangekondigde tariefverhogingen voor sportinfrastructuur en een bredere bezorgdheid over het gebrek aan communicatie en structureel overleg tussen de SAR en de sportverenigingen.
Pieter Vandesande verwees in zijn tussenkomst eerst naar de ontbijtvergadering op Pinkstermaandag, waarop de sportclubs werden uitgenodigd. Tijdens dat overleg kregen de aanwezige verenigingen toelichting van Sport Vlaanderen over de beschikbare ondersteuning voor sportverenigingen. Daarnaast gaf de gemeente uitleg over de procedures rond evenementen. Er was ook ruimte voorzien voor vragen vanuit de clubs.
Van die gelegenheid maakte Vandesande gebruik om een eenvoudige maar volgens hem fundamentele vraag te stellen: wat doet de centrale cel van de Sportadviesraad vandaag nog concreet voor de sportverenigingen in Herzele?
Volgens Vandesande kwam die vraag niet uit het niets. Enkele dagen voor de ontbijtvergadering ontvingen de sportclubs een mail van de sportdienst met de vraag om hun reserveringen van sportinfrastructuur voor het volgende seizoen in te plannen. In dezelfde communicatie werd meegedeeld dat vanaf juli 2026 nieuwe tarieven zouden worden ingevoerd. Voor erkende verenigingen betekent dat een verhoging van ongeveer 25 procent.
Die tariefaanpassing zou normaal gezien ter goedkeuring aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Hoewel Vandesande begrip toont voor noodzakelijke indexeringen, stelde hij duidelijke vragen bij de timing en de bredere beleidsvisie achter deze beslissing.
“Laat mij duidelijk zijn: ik begrijp dat indexeringen nodig zijn,” stelde hij. “Maar wanneer ik het meerjarenplan 2026-2031 lees, zie ik dat deze gemeente expliciet wil investeren in de jeugd. Er wordt gesproken over een investering van 2 miljoen euro in jeugdverenigingen, cultuur en infrastructuur. Dat is lovenswaardig.”
Toch merkt hij een opvallende lacune op. “Waar blijven de sportclubs met een sterke jeugdwerking in dat verhaal?”
Volgens Vandesande vervullen sportverenigingen minstens een even belangrijke maatschappelijke rol als jeugdbewegingen. Hij benadrukte dat ouders hun kinderen misschien één keer per week naar de jeugdbeweging brengen, maar vaak meerdere keren per week naar trainingen en daarnaast nog naar wedstrijden in het weekend. “Sportclubs zijn dus minstens even cruciaal in het leven van onze jeugd,” klonk het.
Net daarom vindt hij het moeilijk te begrijpen dat sportclubs geconfronteerd worden met een forse tariefverhoging zonder dat de Sportadviesraad daar zichtbaar een rol in heeft gespeeld. En daar ligt volgens hem de kern van het probleem. “Waar was de Sportadviesraad in dit dossier?” vroeg hij. Zijn antwoord was scherp en onomwonden. “Nergens.”
Volgens Vandesande heeft de centrale cel van de Sportadviesraad in dit dossier geen zichtbare rol gespeeld, geen communicatie gevoerd en geen standpunt ingenomen richting de sportclubs. Hij ging nog verder door te stellen dat er de voorbije jaren, buiten enkele feestelijkheden, nauwelijks communicatie is geweest tussen de SAR en de sportverenigingen.
Ook de verslagen van vergaderingen zijn volgens hem niet publiek raadpleegbaar of worden minstens niet actief gedeeld. Daardoor blijven de noden en behoeften van de sportclubs volgens hem grotendeels onbekend binnen de SAR.
Dat noemt hij bijzonder problematisch. Een adviesraad hoort immers een brug te vormen tussen het beleid en het verenigingsleven. Maar volgens Vandesande is die brug vandaag nagenoeg onbestaande. Dat gevoel werd volgens hem ook bevestigd tijdens de ontbijtvergadering. Van de meer dan tachtig actieve sportclubs in Herzele waren slechts een tiental clubs aanwezig. “Waarom zouden verenigingen nog betrokken zijn als ze zich niet gehoord voelen?” vroeg hij zich luidop af.
Vandesande vergeleek de situatie in Herzele met andere gemeenten en steden. Daarbij stelde hij vast dat het huidige model van de sportadviesraad in Herzele eerder uitzonderlijk is. In buurgemeente Zottegem ziet hij een totaal andere aanpak: brede participatie, open communicatie en transparantie. Daar kunnen verslagen van vergaderingen eenvoudig geraadpleegd worden via de website van de stad. “Dat is hoe een adviesraad hoort te werken,” stelde hij.
Volgens Vandesande werkte ook de sportraad in Herzele vroeger op die manier, namelijk vóór 2017 en vóór de invoering van het Decreet Lokaal Bestuur, dat op 1 januari 2018 in werking trad en de huidige structuur van de sportadviesraad mee vormgaf.
Vandaag lijkt het volgens hem alsof een kleine centrale cel — een handvol mensen — beslissingen neemt over een volledige sector zonder voldoende voeling met wat leeft op het terrein. Daarnaast wees hij op een ander opvallend element: de huidige Sportadviesraad bestaat uitsluitend uit mannen. Dat roept volgens hem niet alleen vragen op over representativiteit, maar mogelijk ook over de decretale rechtsgeldigheid van de adviezen.
Hij verwees expliciet naar artikel 304, §3 van het Decreet Lokaal Bestuur, waarin staat dat ten hoogste twee derde van de leden van raden en overlegstructuren van hetzelfde geslacht mogen zijn. Wanneer dat niet het geval is, kan er in principe geen rechtsgeldig advies uitgebracht worden.
Er bestaat wel een uitzondering bij overmacht, maar dan moet kunnen aangetoond worden dat ernstige inspanningen geleverd zijn om tot een evenwichtige man-vrouwvertegenwoordiging te komen. Daar stelt Vandesande zich ernstige vragen bij. “Als er in negen jaar tijd, binnen de huidige structuur van de SAR, nog geen enkele dame gevonden werd als individuele sporter of binnen tachtig Herzeelse sportverenigingen, dan stel ik mij vragen bij die zogenaamde ernstige inspanningen.”
Voor hem roept dit fundamentele vragen op over de werking, transparantie, representativiteit en de democratische legitimiteit van de adviesraad. Tegelijk benadrukte hij dat constructief overleg wel degelijk mogelijk is. Na de ontbijtvergadering vond volgens hem een constructief gesprek plaats met de schepen van sport en ook kort met de schepen van ICT. Daarnaast werden hij en een collega-bestuurder uitgenodigd voor een aangenaam en inhoudelijk gesprek met schepen van sport Sabrina De Lange.
Dat waardeert hij naar eigen zeggen oprecht. Maar net daarin ziet hij ook het probleem. Volgens hem toont dat aan wat vandaag ontbreekt: structureel overleg via de juiste kanalen. “Eerlijk gezegd is het niet normaal dat ik hier vandaag deze vraag moet stellen,” zei hij.
Volgens Vandesande had deze vraag vanuit de Sportadviesraad zelf moeten komen. De reden waarom hij nu als burger tussenkomt, is omdat hij op zijn eerdere vragen geen antwoord kreeg en tot op vandaag nog steeds geen duidelijk antwoord heeft ontvangen. “Ik stel alleen vast dat er al die jaren niet veel gebeurd is, dat er geen echt overleg met sportclubs is geweest en dat er niet gecommuniceerd wordt. Ik kan alleen maar concluderen dat het een kwestie is van ofwel niet kunnen, ofwel niet willen.”
Daarom formuleerde hij zijn concrete vraag aan de gemeenteraad: Is het bestuur bereid om de werking van de Sportadviesraad grondig te evalueren, te auditeren en waar nodig structureel te hervormen, zodat deze opnieuw een transparant, representatief en effectief adviesorgaan wordt dat écht de stem van de sportverenigingen vertolkt?
Schepen van Sport Sabrina De Lange (CD&V) reageerde uitgebreid op de tussenkomst. Ze gaf aan dat ze een aantal van de bezorgdheden begrijpt. “De bedoeling van een adviesraad is om een brug te vormen tussen de sportclubs, de sportdienst en het lokaal bestuur. Als clubs vandaag het gevoel hebben dat die brug onvoldoende sterk is, dan moeten we dat ernstig nemen.”
De schepen verduidelijkte dat zij vanaf de samenstelling van deze Sportadviesraad aan de sportdienst duidelijk had gemaakt dat zij meer verwacht van een adviesraad dan louter het organiseren of ondersteunen van activiteiten. Voor haar moet de SAR een volwaardige partner zijn in het sportbeleid, met een belangrijke rol als klankbord en adviseur van het lokaal bestuur.
Dat betekent enerzijds dat de SAR advies geeft wanneer het lokaal bestuur daar expliciet om vraagt, maar anderzijds ook dat de SAR zelf signalen, bezorgdheden en voorstellen vanuit het sportveld actief aanbrengt.
Volgens De Lange werd die visie samen met de sportdienst toegelicht tijdens één van de eerste vergaderingen van de SAR. Daaruit bleek bovendien dat de SAR zelf vragende partij is om die adviesrol sterker op te nemen en meer betrokken te worden bij beleidskeuzes die het sportleven in Herzele aanbelangen. “Voor mij is de SAR hierin een volwaardige partner,” benadrukte ze.
Ondertussen zijn al enkele eerste stappen gezet. Zo werd het meerjarenplan voor sport toegelicht aan de SAR en staat binnenkort een wijziging van het tariefreglement voor de sportinfrastructuur op de agenda. Dat reglement zal eerst aan de SAR worden voorgelegd voor advies, nog vóór het naar de gemeenteraad gaat.
Volgens de schepen is dat cruciaal. “Het is belangrijk dat de SAR haar expertise en inzichten kan delen, zodat beleidsbeslissingen maximaal gedragen zijn door het sportveld.”
Op die manier moeten lokaal bestuur, sportdienst en SAR samen bouwen aan een sterk en toekomstgericht sportbeleid. Daarnaast werd afgesproken dat de SAR samen met de sportdienst een bevraging zal organiseren bij de sportclubs. Daarmee wil men beter in kaart brengen welke uitdagingen, behoeften en verwachtingen leven binnen de verenigingen.
Alleen zo kunnen volgens De Lange de juiste beleidsprioriteiten worden bepaald. De schepen gaf ook toe dat de zichtbaarheid en communicatie van de SAR beter kan. “Dat weten zij zelf ook.”
Daarom zal het huishoudelijk reglement geëvalueerd en geactualiseerd worden. Er wordt onderzocht hoe de werking transparanter gemaakt kan worden en hoe de communicatie naar de sportclubs versterkt kan worden.
Wat betreft het ontbreken van verslagen op de gemeentelijke website nuanceerde De Lange de kritiek. Volgens haar zijn de verslagen van geen enkele adviesraad — zoals ouderenraad, jeugdraad, milieuraad of landbouwraad — momenteel online raadpleegbaar.
Dat vraagt volgens haar om een algemene beleidskeuze binnen het lokaal bestuur: ofwel gebeurt dat voor alle adviesraden, ofwel voor geen enkele. Toch erkende ze dat sportclubs de verslagen minstens moeten kunnen inkijken, bijvoorbeeld via rechtstreekse verzending per mail na elke vergadering.
Tot slot benadrukte Sabrina De Lange nogmaals het belang van de Sportadviesraad binnen het gemeentelijke sportbeleid. “Ik ben ervan overtuigd dat de Sportadviesraad een belangrijke partner is in ons lokaal sportbeleid. Daarom hecht ik veel belang aan de betrokkenheid en de inbreng van de leden van de SAR en aan de input die ze krijgen van de sportverenigingen.”
Besluit
De tussenkomst van Pieter Vandesande legde tijdens de gemeenteraad een aantal fundamentele pijnpunten bloot in de huidige werking van de Sportadviesraad van Herzele. Zijn scherpe analyse maakte duidelijk dat er bij verschillende sportverenigingen vragen leven over inspraak, transparantie en representativiteit. Tegelijk liet het antwoord van schepen Sabrina De Lange zien dat het gemeentebestuur de signalen ernstig neemt en bereid is om bij te sturen. De aangekondigde bevraging van sportclubs, de evaluatie van het huishoudelijk reglement en een sterkere adviesrol voor de SAR kunnen belangrijke stappen zijn richting herstel van vertrouwen. De komende maanden zullen uitwijzen of deze intenties zich ook vertalen in concrete structurele veranderingen, zodat de sportclubs opnieuw een duidelijke en krachtige stem krijgen binnen het beleid van Herzele.
