De restauratie van het monumentale Van Petegemorgel in de Sint-Martinuskerk bereikt een nieuwe belangrijke mijlpaal. Achter de schermen wordt met uitzonderlijk veel vakmanschap gewerkt aan de wederopbouw van één van de meest waardevolle historische orgels van Vlaanderen. Tijdens een bezoek aan het restauratieatelier van orgelbouwer Joris Potvlieghe in Tollembeek kon de kerkraad met eigen ogen vaststellen hoe het eeuwenoude instrument stap voor stap opnieuw tot leven wordt gewekt.
Het Van Petegemorgel, dat dateert uit de tweede helft van de achttiende eeuw, geldt als het grootste bewaarde orgel uit die periode. De restauratie is dan ook veel meer dan een technische ingreep: het is een omvangrijk erfgoedproject waarbij elk onderdeel met uiterste precisie wordt behandeld om de historische authenticiteit maximaal te bewaren.
Bezoek aan restauratieatelier
Op vrijdag 3 juli bracht een delegatie van de kerkraad een werkbezoek aan het restauratieatelier van orgelbouwer Joris Potvlieghe in Tollembeek. Daar worden momenteel belangrijke onderdelen van het historische instrument gerestaureerd. Het bezoek bood de gelegenheid om de voortgang van de werken van dichtbij te volgen en een beter beeld te krijgen van de indrukwekkende hoeveelheid gespecialiseerd ambacht die bij zo’n restauratie komt kijken.
Aan het bezoek namen Jean-Paul Bosteels, Patrick De Baets, Bart Guns en deken Hans Vandenholen deel. Zij kregen een uitgebreide toelichting over de verschillende restauratiefases en konden zien hoe elk onderdeel met de grootste zorg wordt behandeld.
Bijna 3.000 orgelpijpen onder handen genomen
De restauratie vindt plaats in de ateliers van Tollembeek en Denderwindeke, waar momenteel intensief gewerkt wordt aan verschillende essentiële onderdelen van het instrument.
Eén van de grootste uitdagingen vormt de restauratie van de windladen, het mechanische hart van het orgel dat de luchttoevoer naar de pijpen regelt. Tegelijk worden bijna 3.000 metalen en houten orgelpijpen één voor één nagekeken, hersteld, gereinigd en waar nodig opnieuw in hun oorspronkelijke staat gebracht.
Dat precisiewerk vraagt een uitzonderlijke combinatie van historisch inzicht, technische kennis en traditioneel vakmanschap. Elk onderdeel wordt zorgvuldig onderzocht zodat zoveel mogelijk origineel materiaal behouden kan blijven.
Nieuw klavier volgens eeuwenoude traditie
Ook het nieuwe drievoudige klavier is inmiddels vervaardigd. Daarbij werd gekozen voor hoogwaardige en historisch verantwoorde materialen zoals eikenhout, ebbenhout en platen van koeienbeen. Op die manier sluit het nieuwe klavier nauw aan bij de oorspronkelijke bouwstijl van het achttiende-eeuwse instrument.
Daarnaast is ook het meubel van het positief ondertussen volledig afgewerkt en werd reeds een eerste deel van het gerestaureerde pijpwerk opnieuw geplaatst. Daarmee krijgt het orgel stilaan opnieuw zijn herkenbare vorm terug.
Uitzonderlijk staaltje ambacht
Volgens de kerkraad maakt de restauratie duidelijk hoeveel gespecialiseerd vakmanschap er schuilgaat achter dergelijke erfgoedprojecten. “Het is indrukwekkend om te zien met hoeveel vakmanschap elk onderdeel wordt gerestaureerd. Zo blijft dit unieke erfgoed ook voor toekomstige generaties bewaard”, zegt deken Hans Vandenholen.
Die woorden onderstrepen het belang van de restauratie, die niet alleen gericht is op het opnieuw bespeelbaar maken van het instrument, maar ook op het veiligstellen van een uitzonderlijk stuk cultureel en muzikaal erfgoed.
Ook monumentaal orgelmeubel wordt gerestaureerd
Niet alleen het binnenwerk van het orgel krijgt een grondige opknapbeurt. Intussen wordt ook het monumentale orgelmeubel gerestaureerd in Leest bij Mechelen.
Ook daar gebeurt het herstel met veel respect voor de oorspronkelijke materialen, constructietechnieken en afwerking. Het imposante meubel vormt immers een essentieel onderdeel van de historische en artistieke waarde van het volledige instrument.
Opnieuw klinken in 2028
Als de werkzaamheden volgens de huidige planning blijven verlopen, zal de volledige restauratie begin 2028 afgerond zijn. Dan zal het Van Petegemorgel opnieuw in volle glorie én met zijn oorspronkelijke klankkleur te bewonderen en te beluisteren zijn in de Sint-Martinuskerk.
Voor de kerkraad betekent dat niet alleen de voltooiing van een jarenlange restauratie, maar ook de heropleving van een muzikaal monument dat al meer dan twee eeuwen deel uitmaakt van het religieuze en culturele erfgoed van de regio.
Met deze zorgvuldige restauratie krijgt één van de belangrijkste historische Van Petegemorgels van Vlaanderen opnieuw een toekomst. Dankzij het minutieuze werk van gespecialiseerde orgelbouwers en restaurateurs zal dit uitzonderlijke instrument ook de komende generaties blijven getuigen van de rijke orgelbouwtraditie uit de achttiende eeuw.
Foto’s: Kerk in Aalst – Bron: Facebook Gazet Ajoin.
