Dertien historische zakboekjes van Frans Beirens, die jarenlang als veldwachter in Mere werkte, krijgen een plaats in het gemeentearchief van Erpe-Mere. De gemeenteraad keurde op 27 oktober 2026 de schenking door Heemkundige Kring Erpe-Mere officieel goed. De documenten, die dateren uit de periodes 1926-1933 en 1947-1953, bieden een bijzondere inkijk in het dagelijkse leven in Mere tijdens de eerste helft van de twintigste eeuw.
De geschiedenis van een dorp schuilt niet alleen in oude foto’s, officiële verslagen of vergeelde krantenpagina’s. Soms vertellen kleine, zorgvuldig bijgehouden notitieboekjes minstens evenveel over het leven van vroeger. Dat geldt ook voor de dertien veldwachterszakboekjes van Frans Beirens (1895-1991), die voortaan deel uitmaken van het gemeentearchief van Erpe-Mere.
Beirens was van 1924 tot 1953 of 1954 actief als veldwachter in Mere. In die functie stond hij midden in het dagelijkse dorpsleven. Zijn werkzaamheden, verplaatsingen, vaststellingen en contacten noteerde hij beknopt maar nauwgezet in zijn officiële zakboekjes. Daardoor vormen de documenten vandaag een waardevolle historische bron voor iedereen die meer wil weten over het leven in Mere in de periode tussen de twee wereldoorlogen en de jaren na de Tweede Wereldoorlog.
De veldwachter als vertrouwd gezicht in het dorp
Veldwachters, in de volksmond ook wel champetters genoemd, vervulden vroeger een belangrijke rol binnen de lokale gemeenschap. Als gemeenteambtenaren werkten ze onder het gezag van de burgemeester en hielden ze toezicht op de openbare orde. Daarnaast controleerden ze of de plaatselijke reglementen werden nageleefd en namen ze ook taken als gemeentebode op zich.
Voor veel inwoners waren ze een vertrouwd aanspreekpunt. Ze waren aanwezig in het straatbeeld, kenden de plaatselijke gebruiken en kwamen in contact met mensen uit alle lagen van de bevolking. Hun dagelijkse werkzaamheden brachten hen op tal van plaatsen in de gemeente en maakten hen tot stille getuigen van het leven in hun dorp.
De zakboekjes van Frans Beirens laten toe om dat dagelijkse werk van dichtbij te volgen. Wat destijds wellicht routineuze aantekeningen waren, heeft vandaag een bijzondere historische betekenis. De notities kunnen onderzoekers en heemkundigen helpen om gebeurtenissen, gebruiken en contacten uit het verleden beter te begrijpen.
Via de familie Beirens naar de heemkundige kring
De weg van de boekjes naar het gemeentearchief begon bij de familie van Frans Beirens. Zijn zoon Robert Beirens bewaarde de zakboekjes jarenlang zorgvuldig. Hij had een grote belangstelling voor de geschiedenis van zijn dorp en verzamelde naast de notitieboekjes ook lokale krantenknipsels en andere historische documenten.
Later kwamen de stukken via de kleindochter van Frans Beirens terecht bij Heemkundige Kring Erpe-Mere. De vereniging ontving niet alleen de veldwachterszakboekjes, maar ook de overige documenten uit de verzameling van Robert Beirens.
Bij de heemkundige kring groeide vervolgens het besef dat de zakboekjes op een passende plaats moesten worden bewaard. Omdat het om officiële documenten gaat die een gemeenteambtenaar tijdens zijn dienstuitoefening heeft bijgehouden, vond de vereniging dat ze thuishoren in het gemeentearchief.
Daarom nam Heemkundige Kring Erpe-Mere contact op met het lokaal bestuur om de historische documenten over te dragen. Met de officiële aanvaarding van de schenking door de gemeenteraad op 27 oktober 2026 is die overdracht nu bekrachtigd.
Waardevolle aanvulling voor het gemeentearchief
Schepen van Archief Tom Van Impe is bijzonder tevreden met de schenking. Hij benadrukt dat dergelijke overdrachten niet vaak voorkomen en een belangrijke aanvulling betekenen voor de historische collecties van de gemeente. “Dergelijke schenkingen komen maar heel zelden voor en zijn een grote rijkdom voor het gemeentearchief. We zijn de heemkundige kring heel dankbaar voor deze schenking”, aldus Van Impe.
De dertien boekjes zullen volgens de geldende voorschriften in het gemeentearchief worden bewaard. Op die manier wil het lokaal bestuur ervoor zorgen dat de documenten ook op lange termijn behouden blijven en beschikbaar zijn voor historisch onderzoek.
Wie geïnteresseerd is in de lokale geschiedenis, zal de boekjes bovendien niet uitsluitend achter gesloten archiefdeuren moeten laten liggen. Volgens schepen Van Impe zullen ze binnenkort, na afspraak, kunnen worden ingekeken in de leeszaal van het archief.
De documenten zijn daarmee niet alleen een aanvulling op de gemeentelijke archiefcollectie, maar bieden ook nieuwe mogelijkheden voor onderzoekers, heemkundigen en geïnteresseerde inwoners die het verleden van Erpe-Mere verder willen uitdiepen.
Een stukje dorpsgeschiedenis blijft bewaard
Met de overdracht van de zakboekjes krijgt een bijzonder stukje geschiedenis van Mere een veilige en toegankelijke bestemming. De notities van Frans Beirens herinneren aan een tijd waarin de veldwachter een vaste waarde was in het dorpsleven en waarin veel dagelijkse gebeurtenissen alleen op papier werden vastgelegd.
Dankzij de zorg van de familie Beirens en het initiatief van Heemkundige Kring Erpe-Mere gaan die aantekeningen niet verloren. Wat jarenlang in familiebezit werd bewaard, kan voortaan bijdragen aan een beter begrip van het verleden van de gemeente.
De dertien zakboekjes vertellen misschien geen grootse historische verhalen, maar juist in hun dagelijkse aantekeningen schuilt hun waarde. Ze brengen het leven van gewone mensen en de werking van een dorp van bijna een eeuw geleden opnieuw een stukje dichterbij.
