Tijdens de gemeenteraad van donderdagavond ontstond een scherp politiek debat over het nieuwe participatiereglement van de gemeente Lede. Gemeenteraadsleden Stijn Wille en Isabelle Van der Veken van Open Lede uitten felle kritiek op de nieuwe regeling rond burgerparticipatie en burgervragen, terwijl burgemeester Geertrui Van de Velde (CD&V) en schepen van Communicatie Elsy De Geyter (CD&V) het reglement net verdedigden als een noodzakelijke hervorming om participatie “werkbaar, ernstig en duurzaam” te organiseren.
De discussie komt er nadat de gouverneur eerder had vastgesteld dat Lede opnieuw verplicht een systeem moest voorzien waardoor inwoners voorstellen en vragen kunnen richten aan de gemeenteraad. Met het nieuwe reglement wil het lokaal bestuur daarvoor opnieuw een formeel kader creëren.
Open Lede: “Participatie dreigt theoretisch recht te worden”
Volgens Open Lede dreigt het nieuwe systeem echter vooral een theoretisch participatierecht te worden, waarbij de praktische drempels voor inwoners volgens de oppositie veel te hoog liggen. “Op papier bestaat er opnieuw burgerparticipatie, maar in de praktijk maak je het voor gewone inwoners quasi onmogelijk om nog een vraag aan de gemeenteraad te stellen”, zeggen Stijn Wille en Isabelle Van der Veken.
Een belangrijk discussiepunt is de verplichting dat inwoners voortaan minstens 195 handtekeningen moeten verzamelen om een voorstel of vraag op de agenda van de gemeenteraad te krijgen. Daarnaast voorziet het reglement nog bijkomende beperkingen. Zo mag een inwoner slechts één vraag of voorstel per jaar indienen, worden er in juni en december geen dossiers behandeld en kunnen actuele vragen volgens de oppositie pas maanden later besproken worden.
Volgens Wille en Van der Veken maakt die combinatie van regels de toegang tot de gemeenteraad bijzonder moeilijk. “195 handtekeningen verzamelen is geen kleine administratieve stap meer”, klinkt het. “Zelfs buurtbewoners die samen actie voeren rond een verkeersprobleem, speelplein of parkeerkwestie zullen vaak niet aan die drempel geraken.”
De fractie benadrukt bovendien dat burgerparticipatie meer moet zijn dan inwoners doorverwijzen naar mails of individuele contacten met politici. “Een gemeenteraad is net de plaats waar burgers hun vraag publiek moeten kunnen stellen aan het volledige bestuur én aan alle fracties tegelijk. Niet iedereen wil daarvoor aankloppen bij een politieke partij of gelinkt worden aan een bepaalde fractie.”
Alternatief amendement van de oppositie
Open Lede diende daarom een eigen amendement in. Daarmee wilde de fractie inzetten op een beperkt maar effectief vragenmoment vóór de gemeenteraad, met duidelijke tijdsafspraken, respectvolle spelregels, maximaal drie vragen per zitting en een ordentelijk verloop van de vergadering, maar zonder verplichte grootschalige handtekeningencampagnes.
“Wij begrijpen perfect dat een gemeenteraad bestuurbaar moet blijven”, besluiten Wille en Van der Veken. “Maar een sterke democratie hoeft niet bang te zijn van vragen van inwoners. Integendeel: een sterk bestuur durft luisteren, ook wanneer vragen kritisch of confronterend zijn.”
Meerderheid verdedigt nieuw reglement
Burgemeester Geertrui Van de Velde en schepen Elsy De Geyter reageerden uitgebreid op de kritiek en benadrukken dat het nieuwe participatiereglement net bedoeld is om burgerparticipatie op een ernstige en duurzame manier te organiseren.
Volgens hen geeft de oppositie ten onrechte de indruk dat inwoners monddood worden gemaakt. “Dat beeld klopt niet met de realiteit”, stellen zij. “Uit evaluatie bleek dat het initiatief van het vragenhalfuurtje in de praktijk onevenwichtig werd benut. Vandaar dat een bijsturing nodig was.”
De meerderheid wil volgens hen vermijden dat participatie herleid wordt tot losse tussenkomsten zonder voorbereiding of opvolging. Burgerparticipatie moet volgens het bestuur veel breder gaan dan een eenmalig spreekmoment tijdens de gemeenteraad.
“Daarom kiest de meerderheid bewust voor een continu proces van inspraak, dialoog en betrokkenheid, zowel via formele participatiekanalen als via rechtstreeks contact met diensten, schepenen en gemeenteraadsleden.”
“Handtekeningen zijn garantie op draagvlak”
Ook de kritiek op de vereiste van 195 handtekeningen wordt door het bestuur genuanceerd. Volgens burgemeester Van de Velde en schepen De Geyter gaat het om een logische drempel die moet aantonen dat een dossier voldoende maatschappelijk draagvlak heeft.
“De vereiste van 1 procent handtekeningen — in onze gemeente vandaag 195 steunbetuigingen — is geen onredelijke drempel, maar een manier om te garanderen dat een dossier een breder maatschappelijk draagvlak heeft.”
Volgens de meerderheid beschermt die regeling de gemeenteraad tegen een overvloed aan individuele of repetitieve dossiers en laat ze toe dat de gemeenteraad zich kan blijven focussen op thema’s die breed leven binnen de gemeenschap.
Tegelijk benadrukt het bestuur dat inwoners nog steeds rechtstreeks contact kunnen opnemen met diensten, schepenen of gemeenteraadsleden. “Voor dringende of individuele problemen bestaan vandaag al snelle en efficiënte kanalen. Het participatiereglement is bedoeld voor dossiers met een collectieve draagwijdte, niet voor persoonlijke meldingen of individuele frustraties.”
“Participatie wordt net verbreed”
De meerderheid verwerpt ook de kritiek dat inwoners “quasi onmogelijk” nog vragen zouden kunnen stellen.“Het reglement voorziet net duidelijke procedures, transparante voorwaarden en een ordentelijk verloop van de gemeenteraad. Dat is geen beperking van democratie, maar een manier om participatie ernstig en kwalitatief te organiseren.”
Volgens burgemeester Van de Velde en schepen De Geyter betekent toegankelijkheid ook verantwoordelijkheid. “Een goed bestuur moet luisteren naar inwoners, maar moet tegelijk waken over de efficiëntie, sereniteit en werkbaarheid van de besluitvorming.”
Daarnaast wijst het bestuur erop dat er vandaag sterker dan ooit wordt ingezet op participatie buiten de gemeenteraad. Zo werden in 2025 verschillende nieuwe initiatieven opgestart, waaronder een vernieuwde landbouwraad, thematische participatiemomenten en gerichte inspraaktrajecten rond belangrijke projecten. “Participatie wordt dus niet afgebouwd, maar net verbreed en versterkt”, klinkt het.
De meerderheid besluit dan ook dat het onjuist is om te stellen dat burgerparticipatie een “dode letter” dreigt te worden. “Integendeel: met dit reglement kiest de meerderheid voor een evenwicht tussen open inspraak en bestuurlijke verantwoordelijkheid, zodat participatie niet vrijblijvend of chaotisch wordt, maar effectief kan bijdragen aan gedragen beleid.”
