Tijdens de gemeenteraad van Herzele stelde gemeenteraadslid Freddy Van Liedekerke (Vlaams Belang) vragen over zelfgemaakte tekstborden die particulieren langs de openbare weg plaatsen om bijvoorbeeld een in- en uitrit vrij te houden. Volgens het raadslid kunnen dergelijke borden niet alleen voor verwarring zorgen, maar ook worden gebruikt om parkeerplaatsen op de openbare weg onterecht op te eisen of buurtbewoners onder druk te zetten. Burgemeester Benjamin Rogiers (Anders.Herzele) maakte duidelijk dat de openbare weg voor iedereen toegankelijk moet blijven. Een zelfgemaakt bord geeft een particulier geen bijkomende rechten en laat niemand toe om zelf een parkeerreglement in te voeren.
Vragen over intimidatie en het opeisen van parkeerplaatsen
Freddy Van Liedekerke bracht tijdens de gemeenteraad een probleem onder de aandacht waarmee buurtbewoners volgens hem soms worden geconfronteerd. Het gaat om tekstborden die particulieren eigenhandig aan de straatkant plaatsen, al dan niet net achter de rooilijn. Een voorbeeld daarvan is een bord met de boodschap: ‘In- en uitrit vrijhouden, dag en nacht voor landbouwvoertuigen’.
Hoewel het vrijhouden van een geldige in- en uitrit wettelijk geregeld is, stelt het gemeenteraadslid zich vragen bij de manier waarop sommige inwoners dergelijke borden gebruiken. Volgens Van Liedekerke kunnen ze in bepaalde gevallen verder gaan dan louter informeren. Ze zouden ook kunnen dienen om parkeerplaatsen langs de openbare weg voor zichzelf te reserveren of om andere buurtbewoners duidelijk te maken waar zij wel of niet zouden mogen parkeren.
Het raadslid wees daarbij op de grijze zone die kan ontstaan wanneer een bord technisch gezien op privéterrein staat, maar door zijn inhoud en opstelling duidelijk gericht is op het regelen van het gebruik van de openbare ruimte. “Dit soort eenzijdige acties leidt tot frustratie, burenconflicten en een gevoel van subjectieve onveiligheid en intimidatie”, luidde de bezorgdheid die Van Liedekerke aan de gemeenteraad voorlegde.
Hij wilde daarom weten welke criteria de gemeente en de lokale politie hanteren om tegen dergelijke borden op te treden, welke mogelijkheden er bestaan om bij pestgedrag of intimidatie in te grijpen en wat buurtbewoners kunnen doen wanneer ze zich door een dergelijke situatie geviseerd voelen.
Met zijn tussenkomst hoopte Vlaams Belang naar eigen zeggen een duidelijk signaal te krijgen dat individuele burgers niet zelf kunnen bepalen hoe de openbare weg wordt gebruikt.
Burgemeester: “De openbare weg is er voor iedereen”
Burgemeester Benjamin Rogiers reageerde op de vragen met een duidelijke boodschap. “Laat ons eerst even heel duidelijk zijn: de openbare weg is er voor iedereen en een particulier kan niet op eigen initiatief parkeerplaatsen of delen van de openbare weg voor zichzelf voorbehouden.”
De burgemeester maakte vervolgens een onderscheid tussen informatieve borden op privéterrein en officiële verkeerssignalisatie. Dat onderscheid is belangrijk om te beoordelen of een bord louter een aanwijzing is of mogelijk een overtreding inhoudt.
Een bord waarop staat dat een in- en uitrit vrij moet blijven, is op zichzelf geen officieel verkeersbord en heeft dus geen juridische waarde. Het kan wel een informatieve functie hebben. Zo kan een eigenaar andere weggebruikers erop wijzen dat er een toegang tot een woning, erf of landbouwbedrijf aanwezig is en dat die bereikbaar moet blijven.
Maar aan zo’n bord kunnen geen bijkomende rechten worden ontleend. Evenmin kan de eigenaar er nieuwe verplichtingen mee opleggen aan andere weggebruikers. “Het bord creëert echter geen bijkomende rechten en legt andere weggebruikers geen nieuwe verplichtingen op. De geldende verkeersregels blijven dus van toepassing, ongeacht of er al dan niet een dergelijk bord staat”, verduidelijkte Rogiers.
Een particulier kan met andere woorden niet zelf beslissen dat een bepaalde parkeerplaats uitsluitend voor hem of zijn voertuigen bestemd is door er een zelfgemaakt bord neer te zetten.
Officiële verkeersborden plaatsen is niet toegelaten
De situatie ligt anders wanneer iemand op eigen initiatief officiële verkeerssignalisatie plaatst of tekens aanbrengt die andere weggebruikers kunnen misleiden. Dergelijke ingrepen zijn niet toegelaten. Volgens de burgemeester moet iedere concrete situatie afzonderlijk worden beoordeeld. Daarbij spelen onder meer de precieze plaats waar het bord staat, de inhoud ervan en de mogelijke gevolgen voor andere weggebruikers een rol.
Dat een bord zich net achter de rooilijn bevindt, betekent dus niet automatisch dat de plaatsing zonder meer aanvaardbaar is. Omgekeerd maakt een informatief bord op privéterrein de boodschap ervan nog niet tot een afdwingbare verkeersregel. De beoordeling hangt af van de concrete omstandigheden. Vooral wanneer een bord de indruk wekt dat een particulier zelf verkeersregels kan opleggen, kan nader onderzoek aangewezen zijn.
Een geldige inrit moet bereikbaar blijven
Tijdens zijn antwoord ging Rogiers ook in op de regels die gelden voor het parkeren voor een in- en uitrit. Een geldige inrit moet uiteraard bereikbaar blijven. De verplichting om de toegang vrij te houden, vloeit voort uit de verkeersregels en niet uit een zelfgemaakt bord. Zo mag men niet parkeren voor de in- en uitrit van een eigendom, met de voorziene uitzondering voor een voertuig waarvan de nummerplaat leesbaar op die inrit is aangebracht.
Dat betekent dat er wel degelijk regels bestaan om te voorkomen dat een eigenaar of gebruiker zijn toegang geblokkeerd ziet door geparkeerde voertuigen. Die regels geven echter geen vrijgeleide om bijkomende parkeerrechten op de openbare weg te claimen. Het onderscheid is belangrijk: een particulier mag erop rekenen dat de wettelijke regels rond een geldige inrit worden nageleefd, maar kan niet via een zelfgemaakt bord eigen voorwaarden opleggen aan iedereen die in de straat parkeert.
Ook de vermelding dat een inrit dag en nacht moet worden vrijgehouden, bijvoorbeeld voor landbouwvoertuigen, verandert niets aan dat principe. De juridische beoordeling volgt uit de geldende verkeersregels en de feitelijke situatie, niet uit de formulering op het bord.
Politie kan tussenkomen bij hinder of intimidatie
Wat kunnen buurtbewoners doen wanneer ze menen dat een bord wordt misbruikt of wanneer de situatie tot spanningen leidt? Volgens burgemeester Rogiers kunnen inwoners bij hinder, intimidatie of een mogelijke verkeersovertreding contact opnemen met de lokale politie. Afhankelijk van de omstandigheden kan de politie ter plaatse vaststellingen doen en nagaan welke stappen aangewezen zijn. Daarbij kan onder meer worden onderzocht of er sprake is van een inbreuk en of het bord op een toegelaten manier werd geplaatst.
Ook de buurtinspecteur kan een rol spelen. Wanneer die effectief wordt ingeschakeld en vaststelt dat er sprake is van een overtreding, kan de betrokkene daarop worden aangesproken en kan worden gevraagd om het bord te verwijderen. Indien nodig kan de bestuurlijke overheid vervolgens formeel verzoeken om het bord binnen een bepaalde termijn weg te halen. Wanneer aan dat verzoek geen gevolg wordt gegeven, kan verdere handhaving worden overwogen.
Daarmee gaf de burgemeester aan dat de gemeente en de politie wel degelijk mogelijkheden hebben om op te treden wanneer de concrete omstandigheden daartoe aanleiding geven. Het optreden hangt evenwel af van de vaststellingen en van de toepasselijke regels.
Buurtinspecteur als aanspreekpunt bij burenconflicten
Voor buurtbewoners die zich gehinderd of geïntimideerd voelen, is de wijkinspecteur volgens Rogiers het aangewezen eerste aanspreekpunt. Die kan de situatie bekijken, nagaan wat er precies aan de hand is en beoordelen welke stappen mogelijk zijn. Dat kan helpen om duidelijkheid te scheppen wanneer een bord tot discussies leidt of wanneer buurtbewoners het gevoel hebben dat een medebewoner zich de controle over een deel van de straat toe-eigent.
Niet elk tekstbord leidt automatisch tot een overtreding, maar evenmin kan de eigenaar zich uitsluitend op de plaatsing ervan beroepen om anderen het gebruik van de openbare weg te ontzeggen. De concrete situatie moet worden onderzocht en eventuele inbreuken moeten op basis van de geldende regels worden beoordeeld.
“De regels gelden voor iedereen”
Met zijn antwoord benadrukte burgemeester Benjamin Rogiers dat er geen ruimte is voor particuliere verkeersreglementen op basis van zelfgemaakte borden. “Een particulier kan met een zelfgemaakt bord geen eigen parkeerreglement invoeren en evenmin bepalen wie de openbare weg mag gebruiken”, besloot hij.
Daarmee sloot de burgemeester aan bij de centrale bezorgdheid van Van Liedekerke: de openbare ruimte mag niet worden beheerd volgens de persoonlijke voorkeuren van individuele bewoners. Een bord kan nuttige informatie geven over een in- en uitrit, maar kan nooit op eigen kracht nieuwe parkeerregels creëren.
De boodschap vanuit het gemeentebestuur is daarmee duidelijk: een geldige inrit moet volgens de verkeersregels bereikbaar blijven, maar de openbare weg blijft voor iedereen toegankelijk. Wie vermoedt dat een bord wordt gebruikt om andere weggebruikers te intimideren of om parkeerplaatsen onterecht voor zichzelf op te eisen, kan de concrete situatie laten onderzoeken door de wijkinspecteur of de lokale politie.
