Met een grijper in de ene hand en een afvalzak in de andere trokken de leerlingen van het tweede leerjaar van GO! basisschool De Trampoline de Tramzate in. De opruimactie was veel meer dan zomaar een zwerfvuilactie. Ze vormde het sluitstuk van een lessenreeks waarin de kinderen leerden hoe ze afval kunnen voorkomen, hergebruiken en recycleren.
De leerlingen kregen tijdens de lessen een brede kijk op de afvalproblematiek. In de klas maakten ze eerst kennis met de zogenaamde afvalladder. Daarbij ontdekten ze dat afval voorkomen de meest duurzame keuze is. Wanneer afval toch ontstaat, is hergebruik een volgende belangrijke stap, gevolgd door recyclage. Verbranden en storten bevinden zich lager op de ladder.
Naast de verschillende stappen van de afvalladder maakten de kinderen ook kennis met begrippen zoals sorteren, recycleren, verbranden en storten. Daarbij was het niet de bedoeling dat ze de woorden alleen van buiten leerden. De leerlingen kregen vooral inzicht in wat deze begrippen precies betekenen en waarom een correcte omgang met afval zo belangrijk is.
Van de klas naar de straat
Na de theoretische lessen volgde de praktijk. Tijdens een wandeling in de buurt van de school gingen de leerlingen zelf op zoek naar zwerfvuil. Gewapend met grijpers en afvalzakken trokken ze door de omgeving en verzamelden ze het afval dat ze onderweg tegenkwamen.
De kinderen stonden daarbij niet alleen stil bij het opruimen zelf. Ze bekeken ook welke soorten afval ze vonden, hoe het daar terechtgekomen kon zijn en hoe het afval correct gesorteerd moet worden. Op die manier kregen de leerlingen een beter inzicht in de gevolgen van zwerfvuil en in hun eigen rol bij het proper houden van de omgeving.
“Kinderen leren het meest door het zelf te doen”, zegt leerkracht Virien Van Heghe. “Wat we in de klas bespreken, wordt veel tastbaarder wanneer ze het buiten kunnen ervaren. Zo zien ze met eigen ogen welke impact afval heeft op hun omgeving en beseffen ze ook dat ze zelf een verschil kunnen maken.”
De opruimactie zorgde er zo voor dat de leerstof uit de klas een concrete betekenis kreeg. Wat eerder nog een begrip in een les was, werd tijdens de wandeling plots zichtbaar in de eigen buurt.
Ook aardrijkskunde komt aan bod
De lessenreeks beperkte zich bovendien niet uitsluitend tot afval. Ook aardrijkskunde kreeg een plaats binnen het project. De leerlingen leerden werken met een eenvoudig stratenplan en ontdekten welke natuurlijke en menselijke elementen ze in hun eigen gemeente kunnen terugvinden.
De omgeving rond de school werd daardoor een echte leeromgeving. De leerlingen leerden niet alleen over afval en recyclage, maar verkenden tegelijkertijd hun eigen buurt. Door zelf op pad te gaan, leerden ze de omgeving waarin ze dagelijks wonen en naar school gaan op een andere manier bekijken.
Leren stopt niet aan de schoolpoort
De aanpak sluit aan bij het kennisrijke leerplan van het GO!, waarbij leerlingen niet alleen kennis verwerven, maar die kennis ook leren toepassen in herkenbare en authentieke situaties.
De opruimactie vormde daarvan een duidelijk voorbeeld. De kinderen konden de theorie over afvalpreventie, hergebruik en recyclage onmiddellijk verbinden met wat ze buiten aantroffen. Tegelijkertijd kregen ze via het stratenplan en de ontdekking van hun omgeving ook andere leerdoelen aangereikt.
Voor de leerlingen van De Trampoline werd de buurt rond de school zo een verlengstuk van het klaslokaal. Met hun grijpers en afvalzakken leverden ze niet alleen een bijdrage aan een propere omgeving, maar ontdekten ze ook dat leren overal kan plaatsvinden.
Wereldoriëntatie eindigt voor deze leerlingen dan ook niet aan de schoolpoort. Soms begint een les gewoon in de eigen straat.
