Wetteren stond dinsdag volledig in het teken van herinnering, dankbaarheid en internationale verbondenheid. Niet elke dag ontvangt de gemeente hoog bezoek uit het buitenland, maar deze middag gebeurde precies dat: een delegatie uit Tsjechië, met onder meer de Tsjechische ambassadeur en familieleden van de in de Tweede Wereldoorlog gesneuvelde piloot Jindrich Béran, bracht een bijzonder bezoek aan Wetteren.
De aanleiding was de plechtige herdenking van Béran, die op 12 mei 1940 boven de Wetterse wijk Jabeke werd neergeschoten tijdens een luchtgevecht met Duitse Messerschmitts. Zijn dood maakte van hem een symbool van moed en opoffering in de strijd tegen het nazisme. Ruim 85 jaar later leeft zijn verhaal nog steeds voort, zowel in Wetteren als in zijn geboorteland.
Ontvangst op het oud-gemeentehuis
Het bezoek startte op het oud-gemeentehuis op de Markt, waar burgemeester en schepenen het gezelschap officieel ontvingen. De ontvangst verliep warm en sereen. Het gemeentebestuur benadrukte het belang van historische herinnering en internationale vriendschap, zeker in tijden waarin vrijheid opnieuw niet vanzelfsprekend blijkt.
Dat de familie van Béran speciaal naar Wetteren afzakte, gaf het gebeuren een bijzonder emotionele dimensie. Voor hen was het niet zomaar een officieel bezoek, maar een confrontatie met de plaats waar hun familielid zijn leven liet voor de vrijheid van Europa.
Een van de grote drijvende krachten achter de organisatie was Stefaan Lootens, die het volledige programma in goede banen leidde en jarenlang ijverde voor een passend eerbetoon.
Het heroïsche verhaal van Jindrich Béran
Het verhaal van Jindrich Béran leest als een oorlogsroman. Toen Tweede Wereldoorlog uitbrak, was Tsjechië bezet en verloren vele Tsjechische militairen hun vaderland. Tal van soldaten en piloten vluchtten via gevaarlijke omwegen naar Frankrijk om zich daar aan te sluiten bij de geallieerden.
Ook Béran koos die weg. Hij trad in dienst van het Franse leger en vloog met een Morane-gevechtsvliegtuig. Op zondag 12 mei 1940, amper dagen na de Duitse inval in België, kwam hij boven Wetteren in een hevig luchtgevecht terecht met Duitse jagers.
Terwijl in de Sint-Gertrudiskerk de mis bezig was, zagen verschrikte kerkgangers plots twee vliegtuigen al schietend over de Markt razen. Enkele ogenblikken later werd Bérans toestel fataal geraakt. Het vliegtuig stortte neer in een weide nabij Jabeke, vlak bij de woning van Alfons Van Herreweghe en Rosalie Remorie.
De piloot werd dodelijk getroffen in de nek en overleed ter plaatse. Hij was amper 33 jaar oud.
Een heldenbegrafenis in Wetteren
Ondanks de chaos van oorlog en de voortdurende dreiging van de oprukkende Duitse troepen, gaven de inwoners van Wetteren de gevallen piloot een indrukwekkend afscheid. Zijn kist werd gehuld in een Franse vlag en bedolven onder bloemen.
De begrafenis groeide uit tot een spontaan eerbetoon van een gemeenschap die begreep dat deze man zijn leven had gegeven voor hun vrijheid. Hij werd begraven op het kerkhof aan de 18 Augustuslaan.
Maar Béran had altijd de wens gekoesterd ooit in zijn vaderland begraven te worden. Dankzij de inzet van onder meer Rosalie Remorie, die later actief werd in het verzet, kon zijn familie de repatriëring realiseren.
Herbegraving in Tsjechië met Wetterse aarde
In 1950 werd het stoffelijk overschot opgegraven en opnieuw opgebaard in de kapel van Vilain XIIII. Een grote menigte nam afscheid. Burgemeester Du Château, geestelijken, brandweer, politie, vaderlandslievende verenigingen en talrijke schoolkinderen bewezen hem de laatste eer.
Daarna trok een indrukwekkende stoet naar het station, waar overal de vlaggen halfstok hingen. Van daaruit vertrok de trein richting Tsjechoslowakije. In zijn graf werd toen ook een klein zakje Wetterse aarde meegegeven — een symbolisch gebaar dat vandaag nog steeds diepe indruk maakt.
Monument onthuld op plaats van crash
Na de officiële ontvangst trok het gezelschap dinsdagmiddag naar Jabeke, waar een gedenkplaat en monument werden onthuld op de plaats waar Béran destijds neerstortte.
Het monument bevindt zich aan de Molenweg in de Jabekestraat, een honderdtal meter landinwaarts. De witte marmeren sokkel werd niet door de gemeente geplaatst, maar op eigen kosten bekostigd door een sympathisant. Het beeldje zelf werd vervaardigd door leerlingen van het Schepperscollege.
De herdenking bracht een 75-tal sympathisanten samen. Ook de Vaderlandslievende Vereniging Oud Strijders en Veteranen (VOSV) was aanwezig.
Indrukwekkende plechtigheid
Tijdens de ceremonie las Nele De Graeve een deel van het huldebetoon voor. Tony Oyen en een delegatie van het koor Abadabukileyo zorgden voor ingetogen muziek en zang.
Daarnaast waren er toespraken van de Tsjechische ambassadeur, burgemeester De Geyter en schepen Eline Pardaen. Ook Tsjechische pers was ter plaatse en filmde het volledige gebeuren, wat aantoont hoe sterk het verhaal van Béran nog leeft.
Boek van Rocco Leplae houdt herinnering levend
Dat de naam van Jindrich Béran vandaag opnieuw breed weerklank krijgt, is mede te danken aan auteur Rocco Leplae. Hij dook diep in archieven en getuigenissen om het volledige levensverhaal van de piloot te reconstrueren.
Zijn meeslepende boek verschijnt binnenkort in de collectie van de Wetterse bibliotheek en zal ook verkrijgbaar zijn via de boekhandel. Leplae schreef eerder al het historische werk Het Verraad, over het verzet in Wetteren en omgeving tijdens de oorlog.
Met zijn nieuwste publicatie brengt hij een hulde aan “Bérans moed en zelfopoffering ten voordele van onze vrijheid”.
Een boodschap die blijft nazinderen
De herdenking van Jindrich Béran was veel meer dan een ceremonie. Ze was een krachtig signaal dat heldendom, vrijheid en solidariteit generaties overstijgen.
Dat een Tsjechische piloot die 85 jaar geleden sneuvelde boven Wetteren vandaag nog zoveel mensen samenbrengt, zegt alles over de blijvende waarde van herinnering.
Wetteren bewees dinsdag dat helden nooit vergeten worden.
