In Erpe-Mere groeit de spanning tussen landbouwers en natuurverenigingen. Aanleiding is het natuurbeheersplan Den Dotter van Natuurpunt, dat het natuurgebied ten zuiden van Aaigem fors wil uitbreiden. Waar het gebied vandaag 40 hectare groot is, moet dat in de toekomst oplopen tot 300 hectare. Lokale boeren voelen zich overvallen en vrezen voor de gevolgen op hun bedrijf. Na een opvallende protestactie met tractoren vorige week, gingen zij deze week in gesprek met het schepencollege.
Uitbreiding met grote impact.
Het natuurbeheersplan werd in mei ingediend bij het Agentschap Natuur en Bos en maakt deel uit van een bredere visie om waardevolle natuur in Vlaanderen beter te beschermen. In Erpe-Mere gaat het om gronden die grotendeels al in eigendom zijn van Natuurpunt of het Agentschap zelf. Toch kijken de boeren met argusogen naar de plannen.
Volgens hen is niet zozeer de huidige situatie een probleem, maar wel de koers die voor de komende decennia wordt uitgezet. Een natuurgebied van 300 hectare zou immers de dynamiek van het landschap en het gebruik van omliggende landbouwgronden sterk kunnen beïnvloeden.
Boeren voelen zich buitenspel gezet.
“Het ergste is dat wij drie jaar lang helemaal niet betrokken zijn geweest,” zegt Dorien Schouppe, voorzitter van de landbouwraad Erpe-Mere. “Natuurpunt werkte in stilte aan dit plan en pas toen het openbaar onderzoek startte, zijn wij geïnformeerd. Dat is niet de manier waarop je tot een gedragen toekomstvisie komt.”
Volgens Schouppe was het overleg met het schepencollege “constructief”, maar het vertrouwen bij de landbouwers is ernstig geschaad. “Onze sector ligt al jaren onder druk. Gronden vinden is moeilijk, pachtcontracten zijn onzeker en regelgeving wordt steeds strenger. Als daarbovenop nog eens honderden hectaren landbouwgrond op lange termijn richting natuur verdwijnen, dan komt de leefbaarheid van landbouwbedrijven in gevaar.”
Concrete bezorgdheden.
De landbouwers sommen verschillende risico’s op. Zo vrezen ze dat zogenaamd ‘nulbeheer’ – waarbij distels, bramen en andere woekerplanten ongemoeid worden gelaten – zal overslaan op hun percelen. Ook de mogelijke aanwezigheid van wilde dieren die zich in het natuurgebied vestigen, kan zorgen voor schade aan gewassen.
Daarnaast speelt ook de economische realiteit. “Natuurpunt heeft een sterke financiële slagkracht. Het is voor jonge landbouwers al moeilijk om gronden te verwerven. Als een organisatie met veel middelen systematisch kavels opkoopt, komen wij steeds verder onder druk,” klinkt het bij meerdere boeren.
Burgemeester luistert, maar blijft op de vlakte.
Burgemeester Tom Van Keymolen (CD&V) erkent dat er veel vragen leven. “Ik heb heel wat terechte bezorgdheden gehoord. Het gaat zowel om algemene bekommernissen over de toekomst van de landbouw als om concrete gevallen van gezinnen die vrezen hun gronden op termijn kwijt te raken. Dat kan je niet zomaar naast je neerleggen.”
Toch laat de burgemeester voorlopig niet in zijn kaarten kijken. “We moeten als gemeentebestuur zorgvuldig afwegen en het dossier inhoudelijk bestuderen. Ons advies is nog niet geformuleerd.”
Reactie van Natuur en Bos.
Natuur en Bos en Natuurpunt proberen intussen de scherpe kanten weg te nemen. “Er wordt geen landbouwgrond zomaar opgeëist,” benadrukt een woordvoerder. “Als er bos bijkomt, gebeurt dat enkel via aankoop en altijd met respect voor de pachtwet. We gaan niemand uit zijn grond zetten.”
Volgens Natuur en Bos is het belangrijk onderscheid te maken tussen de percelen die effectief onderdeel uitmaken van het natuurbeheerplan, en het bredere ‘globale kader’. Dat laatste geeft slechts een langetermijnvisie aan over hoe het gebied er binnen vijftig of honderd jaar zou kunnen uitzien. “Het is geen juridisch bindend document en verandert niets aan de huidige rechten van eigenaars of pachters. De vrees dat landbouwers hun gronden plots niet meer mogen gebruiken, is dus ongegrond.”
Botsing van twee visies.
Het debat raakt aan een fundamenteel spanningsveld: de schaarse open ruimte in Vlaanderen. Waar natuurverenigingen ijveren voor meer biodiversiteit en aaneengesloten natuurgebieden, wijzen landbouwers op het belang van voedselproductie en de leefbaarheid van hun sector. In dichtbevolkte regio’s zoals Erpe-Mere komen die belangen onvermijdelijk met elkaar in conflict.
Openbaar onderzoek loopt nog.
Het openbaar onderzoek naar het natuurbeheerplan loopt nog tot 17 september. Intussen beraadt het gemeentebestuur zich over het advies dat het zal uitbrengen. Of dat positief of negatief zal zijn, blijft voorlopig onduidelijk.
Voor de boeren is de inzet groot. Zij hopen op een negatief advies, in de hoop nadien rond de tafel te kunnen zitten voor een nieuw plan waarin landbouw en natuur meer in evenwicht zijn. Maar ook bij natuurverenigingen leeft de overtuiging dat Vlaanderen meer ruimte moet geven aan natuur.
Dat het dossier in Erpe-Mere ook de komende maanden voor discussie zal zorgen, staat nu al vast.
