Hoe ziet dementiezorg er over 25 jaar uit? Met een groeiend aantal mensen met dementie en een toenemende druk op zorgorganisaties wordt de zoektocht naar voldoende én kwaliteitsvolle zorg steeds urgenter. Een onderzoeksteam van de Arteveldehogeschool onderzoekt daarom hoe technologie kan helpen om zorgpersoneel efficiënter in te zetten en tegelijk meer tijd en ruimte te creëren voor persoonsgerichte zorg.
Het project ‘#RoadTo2050: Realistische Ondersteuning voor Alzheimer en Dementiezorg door Technologie en Optimalisatie richting 2050’ wordt geleid door Ruben Vanbosseghem, Justine Schramme, Elise Cornelis en Leen Bouckaert. Het onderzoek wordt financieel ondersteund door Stopalzheimer en richt zich op de vraag hoe technologie de dementiezorg van de toekomst daadwerkelijk kan versterken.
Technologie als ondersteuning, niet als vervanging
Technologische toepassingen worden steeds vaker naar voren geschoven als een mogelijk antwoord op de toenemende uitdagingen binnen de zorg. Maar niet elke technologie die technisch mogelijk is, betekent automatisch een meerwaarde voor de patiënt of de zorgverlener.
Precies daarom wil het onderzoeksteam verder kijken dan de technologie zelf. De onderzoekers brengen eerst de huidige werkprocessen binnen de dementiezorg in kaart. Daarbij wordt onder meer onderzocht hoe taken vandaag verdeeld worden, hoe personeel wordt ingezet en waar zich knelpunten bevinden.
Vervolgens bekijken de onderzoekers welke bestaande technologieën een concrete bijdrage kunnen leveren. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de technologische mogelijkheden, maar ook naar effectiviteit, kostenefficiëntie en haalbaarheid op de werkvloer.
Ook voorbeelden uit binnen- en buitenland worden verzameld. Op die manier wil het project nagaan welke toepassingen elders al hun meerwaarde bewezen hebben en welke lessen daaruit kunnen worden getrokken voor de Vlaamse dementiezorg.
Technologie testen in de dagelijkse praktijk
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is dat technologie niet alleen theoretisch wordt bestudeerd. Via verschillende proeftuinen zullen toepassingen daadwerkelijk in de praktijk worden getest.
Daarnaast wordt een community of practice opgezet waarin zorgprofessionals ervaringen en kennis met elkaar kunnen delen. Die aanpak moet duidelijk maken welke technologische oplossingen niet alleen op papier interessant lijken, maar ook effectief bruikbaar zijn in de dagelijkse zorg.
De onderzoekers willen uiteindelijk de verschillende inzichten samenbrengen in een toekomstgericht zorgmodel voor 2050. Daarbij wordt niet alleen rekening gehouden met efficiëntie en personeelsinzet, maar ook met ethische vraagstukken en de behoeften van mensen met dementie.
“De vraag is niet welke technologie we in de zorg kunnen introduceren, maar vooral welke technologie werkelijk iets kan betekenen voor de persoon met dementie en voor de zorgverlener. Technologie moet de zorg ondersteunen en ruimte creëren voor wat menselijke zorg zo belangrijk maakt”, aldus het onderzoeksteam.
Meer tijd voor menselijke zorg
De achterliggende gedachte van het project is dat technologie de menselijke zorg niet mag verdringen. Integendeel: wanneer bepaalde taken efficiënter kunnen worden uitgevoerd, moet dat volgens de onderzoekers net ruimte creëren voor het menselijke aspect van zorg.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat zorgverleners meer tijd krijgen voor gesprekken, persoonlijke begeleiding en contact met mensen met dementie en hun familie. De technologie is daarbij een hulpmiddel, geen doel op zich.
De onderzoekers willen daarom voortdurend de vraag centraal stellen wat een technologische toepassing betekent voor de persoon met dementie én voor de professional die ermee moet werken.
Onderzoek moet leiden tot concrete veranderingen
De resultaten van het project moeten uiteindelijk niet beperkt blijven tot de onderzoekswereld. De opgedane kennis zal worden gedeeld met zorgorganisaties en beleidsmakers via onder meer publicaties, een projectwebsite, sociale media en evenementen.
Op die manier wil Arteveldehogeschool bijdragen aan concrete veranderingen op de werkvloer. Het onderzoek moet organisaties helpen om zich voor te bereiden op de uitdagingen waarmee de dementiezorg de komende decennia geconfronteerd zal worden.
Ook Stopalzheimer benadrukt het belang van die praktijkgerichte aanpak.
“De uitdagingen voor de dementiezorg van morgen zijn groot. Onderzoek naar hoe technologie zorgverleners kan ondersteunen, is daarom bijzonder relevant. Tegelijk moet innovatie altijd vertrekken vanuit de behoeften van mensen met dementie en van de professionals die dagelijks voor hen zorgen”, zegt Joost Martens, directeur van Stopalzheimer.
Resultaten voorgesteld op congres van Stopalzheimer
De eerste resultaten en inzichten uit het onderzoek worden op 21 september voorgesteld tijdens het ‘Stopalzheimer Congres Psychosociaal Dementieonderzoek & Preventie’ in het Stripmuseum in Brussel.
Het congres brengt onderzoekers, mantelzorgers en professionals samen rond preventie en psychosociaal onderzoek naar de ziekte van Alzheimer en aanverwante aandoeningen.
De keuze voor 21 september is symbolisch. Op Wereld Alzheimer Dag wordt wereldwijd aandacht gevraagd voor de impact van dementie en voor de nood aan onderzoek. Daarbij gaat het niet alleen om onderzoek dat de ziekte beter wil begrijpen, maar ook om studies die oplossingen zoeken voor de dagelijkse realiteit van mensen met dementie, hun naasten en de zorgverleners.
Het project van Arteveldehogeschool kijkt daarbij bewust naar de toekomst. De centrale vraag is hoe de dementiezorg tegen 2050 georganiseerd kan worden en hoe technologie daarbij een rol kan spelen, zonder dat de menselijke maat verloren gaat.
Investeren in de zorg van morgen
Stopalzheimer is de Stichting voor Onderzoek naar Alzheimer en aanverwante aandoeningen in België. De stichting is sinds 1995 erkend als instelling van openbaar nut en financiert wetenschappelijk onderzoek aan Belgische universiteiten en hogescholen.
Naast fundamenteel en klinisch onderzoek ondersteunt Stopalzheimer ook psychosociaal onderzoek dat kan bijdragen aan een betere levenskwaliteit voor mensen met dementie, hun naasten en zorgverleners.
Dankzij de steun van donateurs kunnen onderzoekers vandaag werken aan oplossingen die de dementiezorg van morgen moeten versterken. Het project #RoadTo2050 is mede mogelijk gemaakt door de Nationale Bank van België. Meer informatie over het onderzoek is te vinden op de projectpagina van Arteveldehogeschool: RoadTo2050 – Arteveldehogeschool.
