Tijdens de Wetterse gemeenteraad werd door raadslid Piscador Iralina (Anders) scherpe vragen gesteld over de beslissing van het gemeentebestuur van Wetteren om samen met tientallen andere lokale besturen naar het Grondwettelijk Hof te trekken. Aanleiding is de federale wetgeving rond de zogenaamde responsabiliseringsfactuur voor lokale besturen, waarbij volgens de oppositie sprake is van een ongelijke behandeling tussen grote steden en kleinere gemeenten.
Piscador betreurde vooral dat gemeenteraadsleden hierover nauwelijks geïnformeerd werden, ondanks de mogelijk aanzienlijke financiële impact voor de gemeente. Het raadslid vroeg daarom uitgebreide toelichting over zowel de aanleiding van de procedure als de financiële gevolgen, de juridische aanpak en de opvolging van het dossier.
Vragen over financiële impact en transparantie
In zijn tussenkomst vroeg Piscador onder meer hoeveel geld Wetteren vandaag en in de toekomst dreigt te verliezen of eventueel kan recupereren via de procedure. Daarnaast wilde hij weten hoe de gezamenlijke rechtszaak precies wordt georganiseerd:
- Op welke juridische basis wordt de procedure gevoerd?
- Welk advocatenkantoor werd aangesteld?
- Hoe werd dat kantoor geselecteerd?
- Hoe worden de kosten verdeeld tussen de deelnemende besturen?
- Is er al een provisie betaald?
- Wanneer wordt de eerste zitting verwacht?
Daarnaast vroeg het raadslid ook wie binnen het gemeentebestuur het dossier inhoudelijk opvolgt en of de gemeenteraad regelmatig geïnformeerd zal worden over het verdere verloop van de procedure.
Schepen De Winne: “Wet zorgt voor voorkeursbehandeling”
Schepen van Financiën Bram De Winne (Samen voor Wetteren) gaf tijdens de gemeenteraad uitgebreide toelichting bij het dossier. Hij bevestigde dat het college van burgemeester en schepenen beslist heeft om deel te nemen aan een gezamenlijke procedure onder leiding van Genk tegen de federale wet van 18 december 2025.
Volgens De Winne zijn ondertussen al zestig besturen betrokken bij de procedure. Het gaat daarbij niet alleen om steden en gemeenten, maar ook om ziekenhuisgroepen, lokale politiezones en hulpverleningszones.
De procedure wordt gevoerd door meester Jürgen Vanpraet van Prator Advocaten. Dat kantoor werd geselecteerd via een offerteaanvraag die door stad Genk werd georganiseerd bij vijf gespecialiseerde advocatenkantoren. Daarbij werd gekozen op basis van prijs-kwaliteit en expertise.
Waarover gaat de responsabiliseringsfactuur?
De responsabiliseringsbijdrage is een financiële bijdrage die lokale besturen moeten betalen voor de pensioenlasten van hun statutaire personeelsleden. Omdat steeds minder actieve statutairen bijdragen tegenover een groeiend aantal gepensioneerden, lopen die kosten jaar na jaar fors op.
De wet van 18 december 2025 verlengt enerzijds de federale tussenkomst voor alle lokale besturen tot 2028. Daardoor kunnen gemeenten nog steeds een deel van hun pensioenfactuur compenseren via premies voor de tweede pensioenpijler van contractuele medewerkers.
Maar daarnaast voorziet dezelfde wet ook een extra verlichting voor lokale besturen met minstens 100.000 inwoners en voor publieke instellingen die daar gevestigd zijn. Volgens Wetteren en de andere deelnemende besturen is precies daar het probleem ontstaan.
Raad van State stelde al vragen bij gelijkheidsbeginsel
Volgens schepen De Winne zorgt de wet voor een duidelijke voorkeursbehandeling van grote steden ten nadele van kleinere gemeenten. Hij verwees daarbij expliciet naar het advies van de Raad van State, die eerder al had aangegeven dat het onderscheid tussen gemeenten onvoldoende objectief en redelijk verantwoord lijkt.
Daardoor zouden er ernstige vragen rijzen over de naleving van het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel. “De wet stelt een voorkeursbehandeling in van een specifieke categorie van lokale besturen”, aldus De Winne. “Dat doet grondwettigheidsbezwaren rijzen.”
Forse stijging van pensioenfactuur in Wetteren
De financiële impact voor Wetteren is aanzienlijk. Volgens de cijfers van het gemeentebestuur bedraagt de responsabiliseringsbijdrage voor gemeente en OCMW samen in 2026 ongeveer 834.000 euro. Tegen 2031 zou dat bedrag oplopen tot liefst 2,5 miljoen euro.
De Vlaamse overheid subsidieert momenteel de helft van die bruto bijdrage, maar daarnaast konden gemeenten vroeger ook een groter deel van hun tweede pensioenpijler in mindering brengen.
Tot en met 2024 bedroeg dat aftrekpercentage nog 50 procent. In 2025 werd dat echter teruggeschroefd naar 30 procent om de federale tussenkomst te beperken.
Voor Wetteren betekende dat concreet dat de korting op de pensioenfactuur daalde van ongeveer 112.000 euro naar slechts 58.000 euro.
Geen garantie op extra middelen
Schepen De Winne benadrukte wel dat de procedure niet automatisch betekent dat Wetteren extra geld zal krijgen. Het doel van de procedure is volgens hem in eerste instantie het wegwerken van de ongelijke behandeling tussen lokale besturen op basis van inwonersaantal.
“Een eventuele nietigverklaring betekent niet automatisch dat het aftrekpercentage opnieuw verhoogd wordt of dat extra middelen aan alle gemeenten worden toegekend”, verduidelijkte hij.
Verzoekschrift wordt begin juni ingediend
Momenteel ligt een ontwerp van verzoekschrift tot nietigverklaring voor bij de deelnemende besturen. Dat verzoekschrift zou begin juni 2026 officieel worden neergelegd bij het Grondwettelijk Hof. Tegelijk wordt gewerkt aan een gezamenlijke communicatie vanuit de betrokken besturen.
Binnen Wetteren wordt het dossier inhoudelijk opgevolgd door de financieel directeur in overleg met schepen De Winne. De vraag van raadslid Piscador om de gemeenteraad regelmatig te informeren over het verdere verloop van het dossier blijft daarmee nadrukkelijk op tafel liggen.
