De toestand van de kerkmuren rond de ontwijde Sint-Stefanuskerk in Zonnegem blijft achteruitgaan. Waar de technische dienst van Sint-Lievens-Houtem eind vorig jaar nog houten platen moest plaatsen om de muren tijdelijk te ondersteunen en mogelijk instortingsgevaar te voorkomen, lijkt de situatie intussen verder te verslechteren. Afbrokkelende muren en een afsluiting die met kabels en katrollen moet worden vastgezet om te vermijden dat ze naar beneden valt, zorgen voor ongerustheid bij buurtbewoners. Toch is er voorlopig nog geen concrete startdatum voor de geplande herinrichting van de kerksite.
De staat van de historische kerkmuren is al geruime tijd een aandachtspunt. In december vorig jaar moest de gemeentelijke technische dienst ingrijpen om de muren tijdelijk te ondersteunen. De ingreep moest voorkomen dat de situatie verder uit de hand zou lopen. Maanden later blijft de toestand echter vragen oproepen. Volgens verontruste inwoners brokkelt de muur verder af en oogt de omgeving steeds minder veilig.
Afbrokkelende muren baren inwoners zorgen
De problematiek situeert zich rond de voormalige Sint-Stefanuskerk, waar zich nog steeds graven bevinden. De combinatie van de verouderde muren, de druk van de omliggende grond en de aanwezigheid van de begraafplaats maakt de geplande werken bijzonder gevoelig.
Buurtbewoners wijzen erop dat de toestand zichtbaar achteruitgaat. Niet alleen brokkelt het metselwerk af, ook de afsluiting boven op de kerkmuur moet met kabels en katrollen worden vastgezet om te voorkomen dat onderdelen naar beneden vallen. Dat beeld voedt de bezorgdheid over de veiligheid van mensen die de site bezoeken.
De vraag die daarbij steeds nadrukkelijker klinkt, is waarom er na de eerdere tijdelijke maatregelen nog geen structurele oplossing is gekomen. De gemeente heeft immers al langer plannen om de omgeving van de kerk grondig aan te pakken.
Burgemeester: procedure voor verplaatsing van graven loopt
We legden de bezorgdheden voor aan burgemeester Tim De Knyf en vroegen waarom de situatie voorlopig blijft aanslepen, welke stappen al zijn gezet en of er op korte termijn concrete ingrepen worden verwacht.
Volgens de burgemeester hangt de verdere aanpak samen met een procedure voor de verplaatsing van een aantal graven die dicht tegen de muur liggen. “Er is een procedure lopende om bepaalde graven te verplaatsen die dicht tegen de muur liggen. Die moeten eerst verplaatst worden, anders kan de muur niet afgebroken worden zonder dat graven zouden mee inzakken.”
De procedure vraagt volgens De Knyf de nodige tijd. “Die procedure heeft zijn doorlooptijd. Die moeten we respecteren, zowel wettelijk als uit respect voor de nabestaanden van de mensen die daar begraven zijn.”
De gemeente wijst er dus op dat de structurele aanpak niet los kan worden gezien van de aanwezigheid van de graven. Zolang de nodige procedure niet is afgerond, kan de afbraak van de bestaande muur niet zomaar worden uitgevoerd. Daarbij moet niet alleen rekening worden gehouden met de technische haalbaarheid van de werken, maar ook met de wettelijke verplichtingen en het respect voor de overledenen en hun nabestaanden.
Gemeente houdt muur in de gaten
In afwachting van een definitieve oplossing zegt het gemeentebestuur de toestand van de muur nauwlettend op te volgen. Volgens de burgemeester wordt de muur regelmatig gecontroleerd en waar nodig verstevigd. “De muur wordt regelmatig nagekeken en verstevigd waar nodig, zodat er geen gevaar op instorting is”, aldus De Knyf.
Die controles en tijdelijke verstevigingen moeten de veiligheid in afwachting van de geplande werken helpen waarborgen. Voor omwonenden blijft het evenwel belangrijk dat de opvolging voldoende is om eventuele risico’s tijdig op te merken en aan te pakken. Een concrete timing voor de afbraak van de muur en de volledige herinrichting van de site werd voorlopig niet meegedeeld.
Van verouderde kerkmuur naar groene talud
De gemeente heeft voor de omgeving van de Sint-Stefanuskerk al langer een toekomstvisie uitgewerkt. In het meerjarenplan zijn infrastructuurwerken opgenomen waarbij de huidige kerkhofmuur plaats moet maken voor een groene talud. Die ingreep moet de omgeving een opener en toegankelijker karakter geven. De herinrichting is bedoeld om de historische site niet alleen veiliger te maken, maar ook aangenamer en beter bruikbaar voor de inwoners van Zonnegem.
De plannen gaan bovendien verder dan de omgeving van de kerk alleen. Ook het gebouw zelf krijgt binnenkort haar nieuwe bestemming. De voormalige kerk wordt omgevormd tot het archief van de plaatselijke Heemkunde, zodat het historische pand een actieve rol kan blijven spelen in het gemeenschapsleven.
Graven blijven behouden
Bij de toekomstige herinrichting is ook de omgang met de bestaande graven een belangrijk aandachtspunt. Eerder lichtte burgemeester De Knyf toe dat de graven niet zomaar zullen verdwijnen. Alleen enkele graven die vlak bij de muur liggen, zouden mogelijk tijdelijk worden verplaatst als er op het moment van de werken nog een actieve concessie loopt.
De huidige procedure voor de graven dicht bij de muur past binnen die aanpak. De gemeente wil vermijden dat bij de afbraak van de muur schade ontstaat aan de graven of dat ze mee zouden verzakken. Dat maakt het dossier bijzonder gevoelig. De werken moeten een oplossing bieden voor de bouwvallige muur, maar tegelijk rekening houden met de historische en emotionele betekenis van de begraafplaats.
Wanneer volgt een definitieve oplossing?
De toekomstplannen voor de Sint-Stefanuskerksite zijn duidelijk: de oude muur moet plaatsmaken voor een groene talud en de kerk krijgt een nieuwe bestemming als archiefzaal. De uitvoering daarvan laat voorlopig echter op zich wachten, onder meer door de procedure die nodig is voor de graven vlak bij de muur.
Intussen blijft de toestand van de bestaande muren een bron van bezorgdheid. De gemeente verzekert dat er regelmatig controles plaatsvinden en dat waar nodig verstevigingen worden aangebracht. Voor de inwoners blijft vooral de vraag wanneer de tijdelijke maatregelen kunnen worden vervangen door een structurele oplossing.
De komende periode zal moeten uitwijzen hoe snel de procedure kan worden afgerond en wanneer de geplande werken daadwerkelijk kunnen starten. Tot die tijd blijft een zorgvuldige opvolging van de kerkmuren noodzakelijk, zodat de veiligheid van bezoekers en het behoud van deze historische plek verzekerd blijven.
