Tijdens de gemeenteraad van gisterenavond in Oosterzele zorgde een uitgebreid en inhoudelijk sterk onderbouwd voorstel van de ZorgSaam-fractie voor een boeiend debat over de rol van particuliere tuinen in de strijd tegen klimaatverandering en biodiversiteitsverlies. Op initiatief van raadslid Barbara Stubbe en bestuurslid en bio-ingenieur Filip Van Bockstaele werd voorgesteld om Oosterzele te laten aansluiten bij het Vlaamse project Tuinrangers, een initiatief dat inwoners via gratis advies aan huis stimuleert om hun tuin klimaatrobuuster, biodiverser en natuurvriendelijker in te richten.
Hoewel het project op inhoudelijke waardering kon rekenen, besliste de gemeenteraad uiteindelijk om – om financiële en organisatorische redenen – niet in te stappen in Tuinrangers, maar resoluut te kiezen voor de versterking en bekendmaking van het reeds bestaande, volledig gratis project Kringloopkrachten van afvalintercommunale ILVA.
Oosterzele als voortrekker in lokale duurzaamheid.
Oosterzele profileert zich al jaren als een gemeente die duurzaamheid, natuurbeleving en klimaatactie hoog in het vaandel draagt. Initiatieven zoals de bijenhal, de actie ‘elk één boom’, het geboortebos, het project Duurzame Helden en tal van andere lokale acties tonen aan dat het gemeentebestuur en het middenveld samen werk maken van een groene en toekomstgerichte gemeente.
Volgens ZorgSaam kan het project Tuinrangers perfect aansluiten bij deze duurzame koers en tegelijk een belangrijke nieuwe hefboom vormen om inwoners nog actiever te betrekken. “Met Tuinrangers zetten we een volgende, noodzakelijke stap,” aldus raadslid Barbara Stubbe. “Onze tuinen vormen samen een immens groen netwerk dat letterlijk als linten door het landschap slingert. Net daar ligt een gigantisch potentieel om onze klimaatdoelstellingen dichterbij te brengen.”
Tuinen als sleutel in de klimaattransitie.
Dat particuliere tuinen een sleutelrol spelen in de klimaatproblematiek, wordt steeds duidelijker. Volgens cijfers beslaan tuinen bijna 10 procent van het volledige Vlaamse grondgebied. Die oppervlakte is groter dan veel natuurgebieden en vormt daardoor een cruciale schakel in de strijd tegen hittestress, wateroverlast, biodiversiteitsverlies en verdroging.
Filip Van Bockstaele benadrukte dat burgeronderzoek intussen overtuigend aantoont dat tuinen een wezenlijk verschil kunnen maken. “Het zijn vaak kleine ingrepen – een boom extra, een bloemenweide, een vijvertje, minder verharding – die samen een enorme impact hebben. Vele kleine acties samen maken wel degelijk een groot verschil.”
Wie zijn de Tuinrangers?
Het project Tuinrangers werkt met opgeleide vrijwilligers uit de eigen gemeente die inwoners gratis advies aan huis geven. Deze vrijwilligers worden grondig opgeleid om bewoners te begeleiden bij het natuurvriendelijk, biodivers en klimaatrobuust inrichten van hun tuin.
Tijdens een huisbezoek neemt een Tuinranger de bewoners letterlijk mee op ‘safari’ in hun eigen tuin. Daarbij wordt gekeken naar de bodem, de oriëntatie, de grootte en de bestaande inrichting van de tuin. Tegelijk wordt sterk rekening gehouden met de wensen, levensstijl en noden van de bewoners.
“Heb je jonge kinderen die graag voetballen, of droom je eerder van een rustige wandeltuin? Wil je een open tuin of juist meer groen? Wil je bloemen, eetbare planten of vooral biodiversiteit? Alles wordt afgestemd op maat,” aldus Stubbe. De Tuinrangers geven daarbij onder meer advies over:
- het creëren van schaduw en verkoeling,
- het aantrekken van vogels, bijen en vlinders,
- het beter vasthouden en infiltreren van regenwater,
- het beperken van verharding,
- het verhogen van de biodiversiteit.
Drempels wegnemen voor inwoners.
Veel inwoners weten perfect hoe ze een klassiek gazon moeten onderhouden, maar botsen op onzekerheid zodra ze hun tuin natuurvriendelijker willen aanpakken. “Hoe begin je aan een bloemenakkertje of een vogelbosje? Is een houtstapel of composthoop zinvol? Kan een kleine waterpartij in een ton al voldoende zijn?” somt Barbara Stubbe op.
Volgens haar toont de ervaring in andere gemeenten aan dat zelfs kleine ingrepen een groot effect hebben. “Ja hoor, zelfs een klein vijvertje in een ton kan libellen aantrekken. Een houtstapel is een paradijs voor insecten en kleine zoogdieren. Je krijgt gegarandeerd meer vogels, bijen en vlinders in je tuin.”
Net die laagdrempelige en persoonlijke aanpak maakt van Tuinrangers een succesverhaal. In november 2025 werd het project bekroond met de eerste plaats bij The Good Wave Awards, een erkenning van de Koning Boudewijnstichting voor klimaatacties die aantoonbaar effect hebben. Cijfers uit deelnemende gemeenten zoals Herzele tonen bovendien aan dat bijna alle inwoners die advies krijgen ook daadwerkelijk concrete veranderingen doorvoeren in hun tuin.
ZorgSaam vraagt structurele inbedding en wervingscampagne.
ZorgSaam vroeg de gemeenteraad niet alleen om het project goed te keuren, maar ook om een actieve wervingscampagne op te starten voor enthousiaste Oosterzeelse Tuinrangers. Tegelijk moest het initiatief breed bekendgemaakt worden bij de inwoners.
“Zo creëren we een sterke lokale dynamiek,” stelde Van Bockstaele. “Vrijwilligers worden ambassadeurs van natuur en klimaat, inwoners krijgen gratis professioneel advies, en samen bouwen we aan een klimaatrobuuste, gezonde leefomgeving voor mens en dier.”
Schepen Vispoel: “We delen de doelstellingen, maar moeten keuzes maken”
Schepen van Milieu, Natuur en Afval, Klimaat en Duurzaamheid Tania Vispoel (pro9860) erkende uitdrukkelijk het belang van het voorstel en de onderliggende visie. “De gemeente Oosterzele zet voluit in op duurzaamheid, klimaatadaptatie en klimaatmitigatie, in lijn met de engagementen binnen het Lokaal Energie- en Klimaatpact en het Klimaatactieplan,” benadrukte ze.
“In dat kader onderzoeken we voortdurend hoe we onze inwoners optimaal kunnen ondersteunen, ook bij het klimaatrobuust, biodivers en natuurvriendelijk inrichten van hun tuin. Het project Tuinrangers past inhoudelijk zeker binnen dat plaatje.”
Toch wees de schepen op enkele belangrijke kanttekeningen. Deelname aan het project Tuinrangers is immers niet kosteloos. De gemeentelijke bijdrage wordt berekend op basis van het aantal inwoners en vraagt daarnaast ook een bijkomend organisatorisch en inhoudelijk engagement van de gemeente.
Kringloopkrachten als volwaardig alternatief.
Als alternatief schuift het gemeentebestuur het project Kringloopkrachten van ILVA naar voren. Dit initiatief biedt eveneens gratis advies aan huis en werkt met geëngageerde vrijwilligers die inwoners begeleiden bij kringlooptechnieken en klimaatvriendelijk tuinbeheer.
Tijdens een huisbezoek behandelen Kringloopkrachten thema’s zoals:
- thuis composteren en compostgebruik,
- grasbeheer en vaste planten,
- beheer van snoeihout,
- kippen houden,
- ontharding,
- waterbeheer,
- gevelgroen.
De vrijwilligers volgen een gespecialiseerde opleiding bij Vlaco, met ondersteuning van ILVA, en geven advies op maat, met bijzondere aandacht voor onderhoudsvriendelijkheid, bescherming tegen extreme hitte en hevige neerslag, en het verhogen van biodiversiteit.
“Het aanbieden van gratis, afvalarm en klimaatrobuust tuinadvies kan beschouwd worden als een bijkomende dienstverlening van ILVA voor alle gemeenten in haar werkingsgebied,” aldus Vispoel.
Nood aan meer bekendheid en vrijwilligers.
Hoewel het project Kringloopkrachten beschikbaar is voor alle inwoners binnen het werkingsgebied van ILVA, is het aanbod vandaag nog te weinig bekend. Zowel bij inwoners als bij potentiële vrijwilligers bestaat er nood aan meer informatie.
Daarom zal de gemeente, in samenwerking met de communicatiedienst, sterker inzetten op:
- het aantrekken van nieuwe kringloopkrachten,
- het actief informeren en sensibiliseren van inwoners over het gratis advies aan huis.
Financiële doorslag geeft richting.
Een doorslaggevende factor in de uiteindelijke beslissing is de kostprijs van het project Tuinrangers. Oosterzele telt iets meer dan 14.000 inwoners en valt daarmee in de categorie van kleine gemeenten. Voor een deelname van twee jaar zou de gemeentelijke bijdrage oplopen tot bijna 20.000 euro, exclusief btw.
“Gezien de inhoudelijke gelijkenis tussen beide projecten, het verschil in financiële bijdrage en het bestaande dienstverlenende aanbod van ILVA, stellen we voor om niet in te stappen in Tuinrangers,” besloot schepen Vispoel.
Besluit: duurzaamheid blijft centraal, met andere accenten.
De gemeenteraad volgde uiteindelijk het voorstel van het college. Met 12 tegenstemmen en 11 voorkeurstemmen zal Oosterzele voorlopig niet aansluiten bij het project Tuinrangers, maar kiest resoluut voor het versterken, uitbreiden en promoten van het gratis adviesaanbod via de Kringloopkrachten van ILVA.
Hoewel ZorgSaam teleurgesteld is dat het project Tuinrangers voorlopig niet wordt ingevoerd, blijft de fractie benadrukken dat de doelstellingen gedeeld worden. Het debat maakte duidelijk dat klimaat, biodiversiteit en burgerbetrokkenheid ook in Oosterzele hoog op de politieke agenda blijven staan.
Met de keuze voor Kringloopkrachten zet Oosterzele alvast verder in op een duurzaam en klimaatrobuust beleid, met de ambitie om zoveel mogelijk inwoners te betrekken bij de vergroening van hun leefomgeving.
