Zestien leerkrachten bewegingsopvoeding van scholengemeenschap Sint-Franciscus trokken in het kader van Erasmus+ naar Firenze in Italië. Wat begon als een kennismaking met het Italiaanse onderwijs, groeide uit tot een boeiende en soms confronterende uitwisseling over bewegingsopvoeding, inclusie, diversiteit, moeilijk gedrag en de ondersteuning van leerkrachten. De reis leverde niet alleen nieuwe inzichten op, maar zorgde ook voor een hechte groep collega’s die de samenwerking na de mobiliteit verderzet.
De scholengemeenschap Sint-Franciscus investeert al enkele jaren sterk in internationale uitwisseling. Via Erasmus+ gaat de scholengemeenschap over de grenzen heen op zoek naar inspirerende onderwijspraktijken en nieuwe ideeën. De twaalf scholen vormen daarvoor samen een consortium dat op internationaal niveau ervaringen en expertise wil uitwisselen.
“Al een paar jaar gaan we over de grenzen heen op zoek naar goede praktijkvoorbeelden”, vertelt coördinerend directeur Christ Meuleman. “Daarvoor schrijven we telkens een lijvig subsidiedossier om subsidies binnen te halen. Met onze twaalf scholen vormen we een consortium waarmee we op internationaal niveau willen bijleren. In Oost-Vlaanderen zijn we daarin vrij uniek.”
Ook dit schooljaar kregen verschillende leerkrachten de kans om zich kandidaat te stellen voor een internationale mobiliteit. Voor de leerkrachten bewegingsopvoeding werd Firenze de bestemming.
Leren van verschillen
Jan Vermeulen, die binnen de scholengemeenschap de vakgroep Lichamelijke Opvoeding coördineert, werkte samen met coördinator internationalisering Els Van Boxstael het programma uit. Tijdens de schoolbezoeken werd al snel duidelijk dat de Italiaanse collega’s met heel wat gelijkaardige uitdagingen kampen als hun Vlaamse collega’s. “Een van de opvallendste thema’s was de toenemende diversiteit in de klassen”, vertelt Jan Vermeulen. “Ook Italiaanse scholen worden geconfronteerd met leerlingen met verschillende culturele achtergronden en uiteenlopende onderwijsbehoeften. Daarnaast ervaren leerkrachten, net als in Vlaanderen, dat moeilijk gedrag steeds vaker een uitdaging vormt.”
Een bijzonder interessant onderwerp was het Italiaanse systeem van inclusief onderwijs. Italië kent geen afzonderlijk buitengewoon onderwijs zoals dat in Vlaanderen bestaat. Leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften volgen er in principe les binnen het gewone onderwijs. “Dat zorgt voor een andere kijk op inclusie en maakte het thema bijzonder interessant voor onze leerkrachten”, aldus Vermeulen. “Door met Italiaanse collega’s hierover in gesprek te gaan, konden we onze eigen onderwijspraktijk vanuit een ander perspectief bekijken.”
Ook Italië worstelt met bewegingsonderwijs
Bewegingsopvoeding vormde vanzelfsprekend de rode draad doorheen het bezoek. Tegelijk bleek dat ook het Italiaanse onderwijs voor uitdagingen staat. Italiaanse leerkrachten bewegingsopvoeding volgen een universitaire opleiding van zes jaar, maar de middelen voor bewegingsonderwijs staan er onder druk.
“Leerkrachten bewegingsopvoeding studeren in Italië zes jaar aan de universiteit”, legt Christ Meuleman uit. “Maar door de besparingen van de overheid worden het aantal lesuren beweging teruggeschroefd en is de accommodatie in sommige scholen soms bedroevend.”
De vaststellingen waren voor de Vlaamse deelnemers soms confronterend. Tegelijk maakten ze duidelijk dat kwalitatief bewegingsonderwijs niet alleen afhankelijk is van infrastructuur of beschikbare middelen, maar ook van de manier waarop leerkrachten en scholen met leerlingen omgaan.
Bewegen als verbindende kracht
Tijdens de Erasmus+-mobiliteit werd daarom niet alleen over bewegen gesproken, maar werd ook samen bewogen. De groep nam onder meer deel aan de bekende stadsloop Corri La Vita in Firenze en trok de Arno op voor een roeiactiviteit.
Die activiteiten sloten nauw aan bij een belangrijke vaststelling tijdens de schoolbezoeken: beweging kan een krachtige verbindende factor zijn. “Bewegen biedt kansen om samen te werken, grenzen te leren kennen, sociale vaardigheden te ontwikkelen en kinderen met verschillende mogelijkheden en achtergronden samen te brengen”, zegt Els Van Boxstael. “Met de hele groep werd hierover gereflecteerd na de schoolbezoeken. Goede praktijkvoorbeelden werden uitgewisseld tijdens boeiende ontmoetingen met Italiaanse collega’s.”
Niet alleen de Italiaanse scholen vormden daarbij een bron van inspiratie. Ook binnen de eigen groep ontstond een waardevolle uitwisseling. “De deelnemers leerden daarnaast ook veel van elkaar”, benadrukt Van Boxstael. “De opgedane kennis en inzichten zullen verder gedeeld worden binnen onze scholengemeenschap.”
Meer dan alleen een studiereis
De Erasmus+-mobiliteit leverde uiteindelijk meer op dan een verzameling nieuwe ideeën. Door samen scholen te bezoeken, gesprekken te voeren en deel te nemen aan gezamenlijke activiteiten, groeide er binnen de groep een sterke verbondenheid.
“Onze leerkrachten kwamen terug met nieuwe ideeën, inspirerende voorbeelden en heel wat stof tot nadenken”, zegt Christ Meuleman. “Er ontstond ook iets wat niet op het programma stond: een sterke band binnen de groep.”
Volgens Meuleman is net dat een belangrijke meerwaarde van internationale mobiliteiten. “Door samen scholen te bezoeken, ervaringen uit te wisselen en ook buiten de schoolmuren tijd door te brengen, groeide een groep collega’s die elkaar beter leerde kennen en samen verder wil bouwen aan sterk bewegingsonderwijs voor alle leerlingen. Daar wordt onze scholengemeenschap alleen maar beter van.”
De ervaringen uit Firenze zullen de komende maanden dan ook verder doorstromen naar de verschillende scholen van Sint-Franciscus. De deelnemers nemen niet alleen persoonlijke ervaringen mee naar huis, maar willen ook de opgedane kennis en goede praktijkvoorbeelden delen met collega’s.
Een Erasmus+-bezoek draait volgens de scholengemeenschap uiteindelijk niet alleen om wat je in een ander land ziet of hoort. Het gaat vooral om wat je meeneemt naar huis en hoe je die nieuwe inzichten vervolgens vertaalt naar de eigen onderwijspraktijk. Voor de zestien leerkrachten uit de scholengemeenschap Sint-Franciscus betekende Firenze dan ook niet alleen een internationale ervaring, maar vooral een nieuwe kijk op bewegingsopvoeding, inclusie en samenwerking.
