8 mei blijft een datum met een diepe historische betekenis. Het is de dag waarop het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa wordt herdacht, beter bekend als Victory in Europe Day of kortweg V-dag. Op 8 mei 1945 werd officieel bekendgemaakt dat Nazi-Duitsland zich de dag voordien onvoorwaardelijk had overgegeven. Daarmee kwam een einde aan een van de donkerste hoofdstukken uit de Europese geschiedenis. Ook tachtig jaar later blijft die dag nazinderen, niet alleen als moment van herinnering, maar ook als waarschuwing voor de toekomst. In Wetteren werd vrijdagavond op gepaste wijze hulde gebracht aan het bevrijdingsmonument op den Aard, waar bestuurders, oud-strijders en sympathisanten samenkwamen om stil te staan bij vrijheid, vrede en verantwoordelijkheid.
Einde van oorlog, begin van herstel
Toen op 8 mei 1945 de capitulatie van Duitsland bekend werd, gingen in heel Europa mensen de straat op om feest te vieren. Na jaren van bezetting, angst, vervolging en oorlog was de opluchting immens. De bevrijding bracht hoop op een nieuwe start en op een terugkeer naar vrede.
Toch was de sfeer in België genuanceerder dan in sommige andere landen. Ons land was immers al sinds september 1944 bevrijd. De vreugde over het definitieve einde van de oorlog werd overschaduwd door de harde realiteit van het naoorlogse leven. Steden en infrastructuur waren beschadigd, voedsel en goederen bleven schaars, vele families wachtten nog op het lot van verdwenen gevangenen en gedeporteerden, en de politieke verdeeldheid rond de koningskwestie zorgde voor spanningen.
Daardoor werd V-dag in België vaak minder uitbundig gevierd dan de bevrijding van september 1944. Toch bleef 8 mei een symbolische datum: de dag waarop de wapens zwegen en Europa opnieuw adem kon halen.
Wetteren blijft herinneren
Ook in Wetteren leeft die herinnering verder. Vrijdagavond vond op den Aard een plechtige hulde plaats aan het bevrijdingsmonument. Dat monument werd in 2019 onthuld naar aanleiding van de 75ste verjaardag van de bevrijding van Wetteren.
Het monument had voordien een plaats op de intussen afgebroken passerelle, maar kreeg nadien een nieuwe en waardige locatie op het graspleintje op den Aard. Voor de gelegenheid werd die plek omgedoopt tot het “Bevrijdingsplein”. Naast het monument bevindt zich ook een infopaneel dat herinnert aan de gevechten aan de Scheldebrug op 6 september 1944, een belangrijk moment in de lokale bevrijdingsgeschiedenis.
Met die locatie kiest Wetteren bewust voor een tastbare plaats van herinnering, waar inwoners en bezoekers kunnen stilstaan bij de gebeurtenissen die ook de gemeente rechtstreeks hebben geraakt.
Ruime aanwezigheid bij herdenking
De plechtigheid kon rekenen op een mooie opkomst. Aanwezig waren vertegenwoordigers van de Oud-strijdersbond Groot-Wetteren, verschillende schepenen en tal van sympathisanten. Onder de aanwezigen bevonden zich schepenen De Winne, Blancquaert, Wijmeersch en Eline Pardaen. Burgemeester De Geyter was op het moment van de plechtigheid op reis.
Het was dienstdoend burgemeester Bram De Winne die samen met schepen van Vaderlandslievende Verenigingen Eline Pardaen een bloemstuk neerlegde aan het monument. Daarmee werd respect betoond aan alle slachtoffers van oorlog en aan wie zich inzette voor de bevrijding van het land. Na de hulde op den Aard trok het gezelschap verder naar de Markt. Het slotmoment vond plaats in het Wetterse gemeentehuis, gevolgd door een receptie.
Krachtige toespraak van schepen Eline Pardaen
Tijdens de herdenking sprak schepen Eline Pardaen de aanwezigen toe met een indringende en actuele boodschap. Zij benadrukte dat 8 mei veel meer is dan een historische datum. “Vandaag op 8 mei komen we samen om V-Day te herdenken. De dag waarop in 1945 de oorlog in Europa eindigde en de vrijheid opnieuw een kans kreeg. Het is een dag van herinnering, van dankbaarheid, maar ook van bezinning.”
Ze herinnerde eraan hoe mensen tachtig jaar geleden overal in Europa de bevrijding vierden met tranen van opluchting, maar dat achter die vreugde ook immens verdriet schuilging. “Miljoenen levens waren doorgegaan, families waren verscheurd en steden lagen in puin. Vandaag denken we aan al wie hun leven gaf voor vrijheid. Aan soldaten, verzetsstrijders en burgers. Aan de slachtoffers van oorlog, racisme, vervolging en genocide.”
Waarschuwing voor het heden
Volgens Pardaen moet herdenken altijd gekoppeld worden aan nadenken over het heden. Ze verwees daarbij naar de spanningen in de wereld van vandaag. “Hoewel de oorlog in Europa tachtig jaar geleden eindigde, leven we opnieuw in een tijd waarin vrede niet langer vanzelfsprekend aanvoelt. Oorlogen woeden nog steeds aan de grenzen van Europa en verder daarbuiten.”
Ze wees ook op maatschappelijke tendensen zoals polarisatie, desinformatie en de manier waarop haat via sociale media opnieuw een podium krijgt. “We merken hoe snel samenlevingen verdeeld kunnen geraken. Hoe gemakkelijk angst gebruikt wordt om mensen tegenover elkaar te zetten. En hoe kwetsbaar democratie kan zijn wanneer respect, waarheid en dialoog verdwijnen.”
Verantwoordelijkheid van nieuwe generaties
Een belangrijk onderdeel van haar toespraak ging over de verdwijnende generatie oorlogsgetuigen. Nu steeds minder mensen uit eerste hand kunnen vertellen over de gruwel van de Tweede Wereldoorlog, verschuift de verantwoordelijkheid naar de volgende generaties.
“Straks zullen wij degenen zijn die hun verhalen moeten blijven doorgeven. En dat is niet uit nostalgie, maar uit verantwoordelijkheid. Omdat vrijheid alleen blijft bestaan wanneer mensen bereid zijn haar te beschermen.”
Daarmee onderstreepte ze het belang van herinneringseducatie, een thema dat sinds de jaren 2020 opnieuw sterker op de voorgrond is gekomen in tal van herdenkingen in binnen- en buitenland.
Democratie boven extremisme
Pardaen besloot haar toespraak met een duidelijke oproep tot engagement en menselijkheid. “Vandaag herdenken we niet alleen de overwinning van toen. We bevestigen ook een keuze voor vandaag. De keuze voor democratie boven extremisme. Voor dialoog boven haat. Voor menselijkheid boven onverschilligheid.”
Ze benadrukte dat vrede niet alleen ontstaat via verdragen of politieke beslissingen, maar ook in het dagelijkse samenleven tussen mensen. “Vrede begint in hoe wij met elkaar omgaan. In onze woorden. In ons respect voor verschillen. In de moed om op te komen voor anderen wanneer hun vrijheid of waardigheid bedreigd wordt.”
Een levendige herinnering in Wetteren
Met de jaarlijkse hulde toont Wetteren dat lokale geschiedenis en collectieve herinnering hand in hand kunnen gaan. Door niet enkel terug te blikken, maar ook actuele lessen te trekken uit het verleden, krijgt zo’n ceremonie blijvende betekenis.
Het monument op den Aard is daarbij meer dan een stenen herinnering. Het is een symbool van vrijheid, waakzaamheid en verbondenheid. Het herinnert eraan dat ook een lokale gemeenschap deel uitmaakt van een grotere geschiedenis.
Besluit
De herdenking van V-dag in Wetteren was vrijdagavond niet alleen een eerbetoon aan wie vocht en leed tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook een krachtige oproep om democratie, verdraagzaamheid en vrede te blijven verdedigen. Tachtig jaar na het einde van de oorlog blijft de boodschap onverminderd actueel. Vrijheid werd in 1945 herwonnen, maar moet ook vandaag telkens opnieuw worden beschermd. Zoals het tijdens de plechtigheid treffend klonk: vrijheid is geen eindpunt van de geschiedenis, maar een opdracht voor elke generatie.
