Een belangrijke nieuwe stap in het onderwijslandschap van de Aalsterse regio. De scholen van Vrij Onderwijs Regio Aalst (VORA) en Opvoeding en Cultuur van de Zusters van Gijzegem (OCZG) fusioneren. Vanaf de start van het nieuwe schooljaar gaan beide organisaties samen verder onder de naam VORA Scholengroep. Met 5.800 leerlingen en 545 medewerkers ontstaat een grote onderwijsorganisatie, waarin efficiëntie en samenwerking hand in hand moeten gaan met het behoud van de eigenheid van elke school.
De fusie werd op donderdag 27 augustus aangekondigd tijdens een bijeenkomst in de aula van het Sint-Vincentiusinstituut in Gijzegem. Daarmee krijgt het Aalsterse onderwijslandschap er vanaf dit schooljaar een nieuwe scholengroep bij. De bestaande VORA-structuur wordt uitgebreid met de scholen van OCZG, waardoor beide organisaties voortaan onder één koepel verdergaan.
Aan de fusie ging een voorbereiding van ongeveer twee jaar vooraf. Volgens Stefaan Van De Winkel, die als oorspronkelijke voorzitter van VORA ook de uitgebreide scholengroep zal leiden, was een zorgvuldige voorbereiding noodzakelijk. Beide organisaties beschikten immers al over heel wat gelijkaardige ondersteunende diensten. Door die werking samen te brengen, willen de betrokken besturen de beschikbare middelen efficiënter inzetten.
Tegelijk wordt benadrukt dat de fusie niet bedoeld is om de verschillende scholen tot één uniform geheel te maken. Integendeel: de eigenheid van de afzonderlijke scholen moet behouden blijven. Voor leerlingen en ouders verandert er op pedagogisch vlak dan ook niets. Zij behouden hun vertrouwde contacten, hun vertrouwde leeromgeving en de specifieke identiteit die hun school doorheen de jaren heeft opgebouwd.
Eén scholengroep, een breed onderwijsaanbod
VORA groepeert vandaag het Sint-Maarteninstituut aan de Vrijheidsstraat, het Sint-Augustinusinstituut aan de Leopoldlaan en acht kleuter- en lagere scholen in Aalst, Moorsel en Haaltert. OCZG brengt daar een basis- en secundaire school in Gijzegem bij.
Samen vertegenwoordigen de scholen voortaan 5.800 leerlingen en 545 medewerkers. Daarmee ontstaat een scholengroep die een belangrijke plaats inneemt binnen het onderwijslandschap van Aalst en de omliggende gemeenten.
De fusie gebeurt juridisch via een integratie van OCZG in de bestaande VORA-vzw. De vzw Opvoeding en Cultuur van de Zusters van Gijzegem, die in 1973 werd opgericht, houdt daardoor op te bestaan. De nieuwe koepel krijgt bovendien een nieuw logo. Bij de afzonderlijke scholen zal dat nieuwe logo worden gecombineerd met het bestaande logo, zodat de herkenbaarheid van de verschillende scholen behouden blijft.
Voortbouwen op eerdere fusie-ervaring
Voor VORA is de nieuwe fusie geen volledig onbekend verhaal. In 2019 werden al verschillende onderwijsinstellingen samengebracht: het Sint-Maarteninstituut, het Sint-Augustinusinstituut, de Vrije Basisschool Sint-Gorik van Haaltert en De Bloesem van Kerksken.
Ook toen werd ervoor gekozen om de eigenheid van de verschillende scholen te respecteren en tegelijk bepaalde onderdelen van de werking gemeenschappelijk te organiseren. Het ging onder meer om financiën, personeelsadministratie, logistiek, preventie en het beheer van het patrimonium.
Diezelfde filosofie wordt nu doorgetrokken. De bedoeling is om samen te brengen wat logisch is en waar samenwerking kan bijdragen tot efficiëntie en goed bestuur. Tegelijk moet er ruimte blijven voor de eigenheid, de bedrijfscultuur en de christelijke waarden van de verschillende scholen.
De nieuwe VORA Scholengroep bouwt daarmee verder op een structuur die de voorbije jaren al verschillende stappen richting samenwerking en gemeenschappelijk bestuur heeft gezet.
Een lange traditie van onderwijs in de regio
Achter de nieuwe scholengroep schuilt een bijzonder lange onderwijsgeschiedenis. De verschillende scholen zijn vaak al vele decennia, en in sommige gevallen zelfs meer dan een eeuw, diep verankerd in de regio.
Een van de bekendste namen binnen de nieuwe scholengroep is het Sint-Maarteninstituut, in Aalst beter bekend als het ‘Klein College’. De school werd in 1881 opgericht en verhuisde in 1883 naar haar huidige locatie, waar ze sindsdien een vaste waarde vormt in het Aalsterse onderwijslandschap.
Doorheen zijn geschiedenis groeide het Sint-Maarteninstituut uit tot een omvangrijke onderwijsorganisatie. Voor de oprichting van VORA omvatte de Sint-Maartenfamilie onder meer het Sint-Maarteninstituut, het Technisch Instituut Sint-Maarten, de Sint-Maartenkleuterschool en de Sint-Maartenbasisscholen. De verschillende onderwijsniveaus hadden daarbij elk hun eigen tradities en structuren.
Ook buiten het reguliere dagonderwijs speelde Sint-Maarten een rol. Er werd een avondschool opgericht voor volwassenen die zich verder wilden vormen. Die werking ging later op in KISP Volwassenenonderwijs, dat vandaag nog altijd een belangrijke speler is in de regio. Een andere belangrijke mijlpaal kwam er in 1998, toen het Sint-Maarteninstituut fuseerde met het voormalige Sint-Jozefinstituut, de gerenommeerde meisjesschool van Aalst.
Vandaag beschikt de school over een breed studieaanbod binnen zowel de doorstroomfinaliteit als de dubbele finaliteit. De historische maatschappelijke betrokkenheid blijft eveneens een belangrijk onderdeel van de identiteit. Het Sint-Maarteninstituut profileert zich al meer dan een eeuw als een school voor de ‘kleine man’, met aandacht voor gelijke onderwijskansen en de ontwikkeling van elke leerling.
Binnen het opvoedingsproject ‘De mantel van Sint-Maarten’ staan drie doelstellingen centraal: bekwaam worden, burger worden en mens worden. Kennis en vaardigheden worden daarbij gekoppeld aan de vorming van jongeren tot geëngageerde burgers en evenwichtige mensen. Solidariteit, respect, verantwoordelijkheid en zorg voor elkaar vormen belangrijke waarden.
Sint-Augustinus: van verpleegstersschool tot brede zorgopleiding
Ook het Sint-Augustinusinstituut kent een geschiedenis die sterk verbonden is met de Aalsterse zorgsector. De oorsprong ligt bij de Congregatie van de Zwartzusters van Aalst, die zich eeuwen geleden op vraag van de stad in Aalst vestigden om pestlijders te verzorgen en zich nadien blijvend inzetten voor zieken en bejaarden.
De oprichting van het O.L.-Vrouwziekenhuis in 1904 vormde mee de aanleiding voor de verdere ontwikkeling van het onderwijs. Omdat de gezondheidszorg steeds meer nood had aan goed opgeleide leken, startte op 15 oktober 1930 de ‘Sint-Augustinusschool voor verpleegsters’. Aanvankelijk waren alle elf leerlingen religieuzen.
De opleiding groeide snel en de infrastructuur werd meermaals uitgebreid. In 1937 kwam er langs de Leopoldlaan een nieuw schoolgebouw. Vanaf 1948 werd het opleidingsaanbod uitgebreid naar verschillende disciplines binnen de zorgsector. In 1968 startte vervolgens de opleiding tot gegradueerde ziekenhuisverpleegkundige, een driejarige opleiding op het niveau van het paramedisch hoger onderwijs. Vanaf dat schooljaar werden ook jongens toegelaten tot de opleiding verpleegkunde.
Vandaag is het Sint-Augustinusinstituut uitgegroeid tot een brede onderwijsinstelling met een uitgebreid aanbod binnen zorg, welzijn en begeleiding. De school biedt opleidingen aan binnen de doorstroomfinaliteit, de dubbele finaliteit en arbeidsmarktgerichte richtingen. Daarnaast zijn er zevende jaren en een graduaatsopleiding voor het nieuwe beroep van basisverpleegkundige.
Met meer dan 800 leerlingen en studenten is het instituut vandaag een belangrijke opleidingsplaats voor de zorgsector in de regio. Investeringen zoals het Open Leercentrum en de renovatie van de volledige zolderverdieping moeten daarbij zorgen voor een moderne leeromgeving.
Sint-Gorik en De Bloesem: sterke lokale verankering
Binnen de nieuwe scholengroep zijn ook de basisscholen sterk verbonden met hun lokale gemeenschap.
De geschiedenis van de Vrije Basisschool Sint-Gorik in Haaltert gaat terug tot het einde van de negentiende eeuw. De zusters Penitenten van Opbrakel vestigden zich toen in Haaltert, waar ze onderwijs voor meisjes organiseerden en daarnaast actief waren in de zorg voor wezen en ouderen.
Na de Tweede Wereldoorlog werd het onderwijsaanbod verder uitgebreid. Naast kleuter- en lager onderwijs kwam er een huishoudschool, die later evolueerde naar een sociaal-technische school en uiteindelijk een handelsschool. Die afdeling bleef bestaan tot 1998.
Vandaag is Sint-Gorik gevestigd in de Pluimstraat en beschikt de school daarnaast over een wijkafdeling in de Hoogkouterbaan. De school combineert haar historische wortels met een eigentijdse onderwijsvisie waarin kinderen leren samenwerken en groeien in zelfstandigheid en vertrouwen.
Ook De Bloesem in Kerksken heeft een geschiedenis die nauw verbonden is met religieus onderwijs. De oorsprong ligt bij de vroegere kloostersite in de Beekstraat, waar in het midden van de negentiende eeuw een klooster werd gebouwd. Een twintigtal Franciscanessen verbleef er en sommigen stonden in voor het onderwijs.
De vrije basisschool naast het klooster werd vanaf 1903 door de kloosterzusters als bewaarschool bestuurd. Doorheen de jaren veranderden zowel de school als de gebouwen, maar de historische omgeving bleef grotendeels herkenbaar. Vandaag bevindt De Bloesem zich nog steeds aan de Beekstraat en biedt de school kleuter- en lager onderwijs aan.
Gijzegem brengt bijna twee eeuwen onderwijstraditie mee
Met de integratie van OCZG wordt ook een bijzonder hoofdstuk uit de geschiedenis van het Gijzegemse onderwijs opgenomen in de nieuwe scholengroep.
De congregatie van de Zusters van Sint-Vincentius a Paulo werd in 1818 opgericht met als belangrijk doel lager onderwijs te organiseren voor arme kinderen. Vanuit die inspiratie bouwden de zusters een uitgebreid scholennetwerk uit.
In 1877 kwam daar in Gijzegem een normaalschool bij. De zusters verzorgden er zelf de opleiding van leerkrachten voor het lager onderwijs. De normaalschool beschikte zowel over een Franstalige als een Nederlandstalige afdeling. Vanaf 1893 werd bovendien een opleiding tot kleuterleidster aangeboden.
Een internaat maakte vanaf het begin integraal deel uit van de normaalschool. Onderwijs werd er niet alleen beschouwd als het aanleren van kennis en vaardigheden. Ook de persoonlijkheidsvorming van de leerlingen kreeg een belangrijke plaats. De leerlingen werden gevormd op sociaal, moreel en religieus vlak.
Door veranderende wetgeving werd de school en haar leiding in 1973 ondergebracht in een afzonderlijke vzw: Opvoeding en Cultuur van de Zusters van Gijzegem. Begin jaren negentig werd het internaat afgebouwd.
In 1995 fuseerde de normaalschool met andere instellingen uit het voortgezet onderwijs tot de Katholieke Hogeschool Sint-Lieven, vandaag onderdeel van Odisee. Drie jaar later verhuisde de lerarenopleiding naar Aalst. Daarmee kwam een einde aan de directe verbondenheid tussen de opleiding en de congregatie.
Investeren in infrastructuur en toekomst
Ook na die historische veranderingen bleef OCZG investeren in onderwijs en infrastructuur. Zo werden in 2012 zonnepanelen met een capaciteit van 100 kW geplaatst.
In 2014 werd samen met de congregatie een nieuwe, moderne basisschool gebouwd aan de Kruisstraat in Gijzegem. Drie jaar later kende AGION een aanzienlijke subsidie toe voor de uitvoering van het masterplan. Daardoor konden gebouwen worden gerenoveerd en werden onder meer een aula en een openleercentrum gerealiseerd.
De organisatie bleef ook daarna investeren in een energiezuinige en aangename leeromgeving. Tegelijk bleef de pedagogische opdracht centraal staan: jongeren degelijk onderwijs en een degelijke opvoeding bieden in de geest van Sint-Vincentius a Paulo.
Eigen identiteit blijft centraal
Hoewel de schaal van de nieuwe scholengroep aanzienlijk groter wordt, benadrukken VORA en OCZG dat de fusie in de eerste plaats een organisatorische en bestuurlijke operatie is. Het doel is niet om de scholen hun eigen gezicht te laten verliezen.
De verschillende schoolnamen, tradities, pedagogische accenten en vertrouwde contacten blijven behouden. De nieuwe koepel moet vooral zorgen voor een efficiëntere ondersteuning en een sterker gemeenschappelijk bestuur.
Daarbij wordt voortgebouwd op de ervaring die VORA de voorbije jaren heeft opgedaan met eerdere samenwerkingen en fusies. Ondersteunende diensten kunnen waar mogelijk worden samengebracht, terwijl de dagelijkse schoolwerking dicht bij leerlingen, ouders en personeel blijft.
Het nieuwe logo moet die dubbele beweging symboliseren: één grotere scholengroep, maar met scholen die herkenbaar hun eigen identiteit blijven dragen. Bij de individuele scholen wordt het nieuwe logo dan ook gecombineerd met het bestaande logo.
Nieuwe fase in Aalsterse onderwijsgeschiedenis
Met de oprichting van de VORA Scholengroep wordt een nieuwe bladzijde geschreven in een onderwijsgeschiedenis die voor sommige scholen meer dan honderd jaar teruggaat. Het bijzondere aan de fusie is dan ook dat ze niet losstaat van het verleden, maar er net op voortbouwt.
De tradities van het Sint-Maarteninstituut, het Sint-Augustinusinstituut, Sint-Gorik, De Bloesem en de scholen in Gijzegem worden samengebracht binnen één organisatie. De gemeenschappelijke basis ligt in een lange traditie van katholiek onderwijs, christelijke waarden, engagement en aandacht voor de vorming van kinderen en jongeren.
De uitdaging voor de komende jaren wordt om die verschillende tradities met elkaar te verbinden zonder de eigenheid ervan te verliezen. VORA en OCZG kiezen daarbij duidelijk voor samenwerking: samenbrengen wat efficiënter kan, maar behouden wat leerlingen, ouders en personeel als eigen en waardevol ervaren.
Met 5.800 leerlingen en 545 medewerkers beschikt de nieuwe VORA Scholengroep alvast over een stevige schaal om die ambitie waar te maken. Vanaf het nieuwe schooljaar begint daarmee niet alleen een nieuwe samenwerking, maar ook een nieuw hoofdstuk in het onderwijsverhaal van Aalst, Haaltert en Gijzegem.
