Van 1 september tot en met 30 oktober 2026 loopt in Vlaanderen een openbaar onderzoek over de voorlopige aanduiding van 26 watergevoelige openruimtegebieden (WORG). Het gaat om gebieden in de provincies West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen en Vlaams-Brabant waar de Vlaamse overheid extra ruimte wil vrijwaren voor water. Voor Aalst is het gebied Watermolenstraat opgenomen in de voorlopige aanduiding.
De Vlaamse Regering besliste op 26 juni 2026 om de 26 gebieden voorlopig aan te duiden als watergevoelig openruimtegebied. Naast Watermolenstraat in Aalst gaat het onder meer om gebieden in Affligem, Assenede, Beerse, Boortmeerbeek, Geraardsbergen, Haaltert, Kortrijk, Lebbeke, Leuven, Mol, Turnhout en verschillende andere Vlaamse gemeenten.
Meer ruimte voor water
De aanduiding kadert in het Vlaamse beleid om beter om te gaan met het toenemende risico op wateroverlast. Door de verdere bebouwing en verharding van Vlaanderen kan regenwater steeds moeilijker in de bodem dringen. Tegelijk blijft er minder ruimte over waar water tijdelijk kan worden opgevangen tijdens hevige regenbuien.
De Vlaamse overheid wil daarom het waterbergend vermogen van kwetsbare gebieden behouden. Watergevoelige gebieden kunnen uiteindelijk een openruimtebestemming krijgen via een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) of via een specifieke aanduiding als watergevoelig openruimtegebied.
De voorlopige aanduiding is nog geen definitieve beslissing. Eerst krijgen betrokken inwoners, eigenaars en andere belanghebbenden de kans om hun opmerkingen en bezwaren kenbaar te maken tijdens het openbaar onderzoek.
Wat betekent de aanduiding?
Een aanduiding als watergevoelig openruimtegebied heeft belangrijke gevolgen voor de betrokken gronden. De huidige bestemming, bijvoorbeeld woongebied of industriegebied, kan er niet langer op dezelfde manier worden gerealiseerd. Zo kunnen binnen een definitief aangeduid WORG geen vergunningen meer worden verleend voor bijvoorbeeld nieuwe woningen of bedrijven.
In de plaats komen de stedenbouwkundige voorschriften voor watergevoelige openruimtegebieden, zoals vastgelegd in artikel 5.6.8, §3 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening.
Binnen dergelijke gebieden blijven verschillende openruimtefuncties mogelijk. Het gaat onder meer om waterbeheer, natuurbehoud, bosbouw, landschapszorg, landbouw en recreatie. Ook kleinschalige infrastructuur die noodzakelijk is voor recreatie of voor de openruimtefuncties kan mogelijk blijven.
Voor landbouwgebruik gelden binnen een WORG op zich geen beperkingen. De gebieden kunnen bovendien kansen bieden voor onder meer groenblauwe dooradering en bebossing.
Gevolgen voor eigenaars
Voor eigenaars van gronden binnen de voorlopige aanduiding kan de impact aanzienlijk zijn. Onbebouwde delen van verkavelingen die binnen een WORG komen te liggen, vervallen door de aanduiding en kunnen bijgevolg niet meer worden bebouwd. Ook principiële akkoorden worden opgeheven. De gekende verkavelingen zijn opgenomen op de plannen van de voorlopige aanduiding.
Bestaande constructies kunnen behouden blijven, maar daarvoor gelden de regels van de zonevreemde basisrechten uit de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening.
Eigenaars van percelen die geheel of gedeeltelijk binnen de voorlopige aanduiding liggen, ontvangen een individuele kennisgeving over het openbaar onderzoek. Zij worden later ook geïnformeerd over een eventuele definitieve aanduiding.
De Vlaamse overheid voorziet bovendien in een regeling voor planschade. Vandaag kan een eigenaar die geconfronteerd wordt met een weigering van een omgevingsvergunning wegens waterproblematiek niet automatisch aanspraak maken op een vergoeding. Met de procedure voor WORG wordt, na de definitieve herbestemming, een planschadevergoeding voorzien die vergelijkbaar is met de regeling bij ruimtelijke uitvoeringsplannen. Eigenaars hebben na de definitieve herbestemming twee jaar de tijd om hiervan gebruik te maken.
Inzage en inspraak
Het dossier ligt van 1 september tot en met 30 oktober 2026 ter inzage. Het gaat onder meer om het grafisch plan, de toelichtingsfiche en het ontwerp van plan-MER.
De documenten kunnen worden geraadpleegd via de website van de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW) en het Departement Omgeving. Ook bij het gemeentebestuur van Aalst kunnen de documenten worden ingekeken.
Inwoners en andere belanghebbenden kunnen tot uiterlijk vrijdag 30 oktober 2026 een inspraakreactie indienen bij de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid, Koning Albert II-laan 15 bus 470 in 1210 Brussel. Dat kan zowel analoog als digitaal. Een digitale indiening wordt sterk aanbevolen omdat dit de verwerking van de reacties vergemakkelijkt.
Voor Aalst kunnen reacties ook tegen ontvangstbewijs worden afgegeven bij het gemeentebestuur, aan de Themabalie Bouwen en Wonen, Werf 9, 9300 Aalst.
Vier informatie- en inspraakmomenten
Tijdens het openbaar onderzoek worden ook vier informatie- en inspraakmomenten georganiseerd. Die vinden plaats in de vorm van een doorlopende infomarkt, telkens van 15 tot 19 uur.
- Dinsdag 15 september 2026: Administratief Centrum Zingem, Alfred Amelotstraat 53, 9750 Kruisem
- Woensdag 16 september 2026: OC Lange Munte, Beeklaan 81, 8500 Kortrijk
- Donderdag 17 september 2026: Europeiongebouw, zaal Salon Montgomery, Campus Blairon 602, 2300 Turnhout
- Vrijdag 18 september 2026: Vlaams Administratief Centrum Dirk Boutsgebouw, Diestsepoort 6, 3000 Leuven
Voor deze informatie- en inspraakmomenten kan vooraf worden ingeschreven.
Wat gebeurt er na het openbaar onderzoek?
Na afloop van het openbaar onderzoek verzamelt en beoordeelt de CIW de ontvangen adviezen en inspraakreacties. Daarbij wordt, indien van toepassing, ook rekening gehouden met het goedgekeurde plan-MER.
Op basis daarvan formuleert de CIW een voorstel tot definitieve aanduiding. Vervolgens neemt de Vlaamse Regering een beslissing over de definitieve aanduiding van de watergevoelige openruimtegebieden.
De uiteindelijke beslissing wordt gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad en bekendgemaakt via de websites van het Departement Omgeving en de CIW. Eigenaars van percelen die geheel of gedeeltelijk binnen een definitief aangeduid gebied liggen, worden bovendien per brief op de hoogte gebracht.
Voor Aalst betekent de procedure dat vooral de toekomst van het gebied Watermolenstraat de komende maanden verder wordt onderzocht en besproken. Het openbaar onderzoek biedt betrokken eigenaars en andere belanghebbenden daarbij een formele mogelijkheid om hun opmerkingen mee te geven voordat de Vlaamse Regering een definitieve beslissing neemt.
