Op zondag 13 september 2026 neemt Merelbeke-Melle opnieuw deel aan Open Monumentendag, het grootste gratis culturele eendagsevenement van Vlaanderen; dit jaar onder het thema ‘In goede handen’, waarbij de zorg voor het erfgoed centraal staat.
Molens en kerken bepalen al eeuwenlang het landschap en het dagelijkse leven. Terwijl de molenaar vroeger zorgde voor het dagelijkse brood, waakte de pastoor over het welzijn van de geloofsgemeenschap. Intussen veranderden de tijden, vielen sommige raderwerken stil en kregen verschillende monumenten een nieuwe bestemming. Tijdens Open Monumentendag komen dat verleden en het hedendaagse gebruik van deze plekken opnieuw samen.
“Erfgoed bewaren is mensenwerk. Dankzij de inzet van eigenaars, vrijwilligers, verenigingen, kerkbesturen en vakmensen blijven waardevolle gebouwen, verhalen en tradities ook voor toekomstige generaties bewaard. Open Monumentendag is het ideale moment om hun engagement zichtbaar te maken en ons bijzondere erfgoed samen te beleven”, zegt schepen Luc Van Huffel.
Alle activiteiten worden gratis aangeboden en reservatie voor deelname is niet nodig.
Erfgoeddetective op de fiets
Van 10 tot 18 uur kunnen kleine én grote speurneuzen deelnemen aan een zoektocht op de fiets. Een route van 25 kilometer verbindt de verschillende deelnemende monumenten. Onderweg verzamel je aanwijzingen om een mysterie op te lossen. De ontknoping wacht in de kerk van Gontrode, waar speurneuzen worden beloond met een gratis drankje. Liever genieten van een aangename fietstocht langs een selectie van de opengestelde monumenten? Dan zijn er twee alternatieve routes van 12 of 16 kilometer. De opdrachtenkaart en fietskaart zijn op Open Monumentendag verkrijgbaar op elke deelnemende locatie.
Monumenten openen hun deuren
Verspreid over Schelderode, Bottelare, Munte, Merelbeke, Melsen en Gontrode openen tal van monumenten uitzonderlijk hun deuren. Je kan er terecht voor gidsbeurten, tentoonstellingen, film, theater, demonstraties en nog veel meer.
Schelderode
De restauratie van de Schelderomolen (Molenstraat 73) is recent afgerond. De molen is opnieuw maalvaardig en vormt tijdens Open Monumentendag het decor voor verschillende activiteiten. Bezoekers worden rondgeleid door de molen of kunnen een demonstratie en proeverij van zuurdesembrood en andere gefermenteerde producten bijwonen. Ook kinderen en jongeren kunnen er aan de slag: zij kunnen hun eigen windmolentje of papieren molenmaquette knutselen. Spring zeker ook eens binnen in de nabijgelegen, gerestaureerde Sint-Martinuskerk (Schelderodeplein 12).
Bottelare
In de Sint-Annakerk (Maalderij 1) kunnen bezoekers de kerkschatten bewonderen, afdalen naar de crypte en het orgel van dichtbij bekijken. Om 11, 14.30 en 17.30 uur staan er orgelconcerten op het programma. In de prachtige binnentuin van kunstenares Irmine Remue kan je de oorspronkelijke maalstenen van de voormalige maalderij De Craene (Maalderij 4) bekijken. Een documentaire film vertelt het verhaal van deze historische plek. In de kelder ontdek je bovendien enkele werken van de kunstenares rond dit thema.
Munte
Ook het Hof van Quaethem in Munte is uitzonderlijk toegankelijk. Een gids vertelt er meer over de restanten van de door paarden aangedreven binnenrosmolen. In de tuin van de pastorie van Munte (Munteplein 6) kan je een tentoonstelling bezoeken met schilderijen van Arnold Eeckhout over de verdwenen molens van Merelbeke. Spring ook eens binnen in de nabijgelegen Sint-Bonifatiuskerk en ontdek er de keramieken miniatuurkerken van kunstenaar Roger Van Steenberge.
Merelbeke
In de Stampkotmolen (Lembergsesteenweg 106) ontdek je het verhaal van deze voormalige molen van de familie De Doncker, die dateert uit 1787. Je maakt er kennis met de geschiedenis van de molen én met zijn huidige herbestemming.
Melsen
In de Sint-Stefanuskerk (Melsenstraat 8) brengt de werkgroep Erfgoed Melsen met de fototentoonstelling ‘Melsen in goede handen’ het dorpsverleden opnieuw tot leven.
Gontrode
In de Sint-Bavokerk of ‘Roo-kerk’ (Geraardsbergsesteenweg 133) kan je de tentoonstelling ‘Molens van Merelbeke-Melle, vroeger & nu’ bezoeken. De expo blijft te bezichtigen tot en met 20 september, telkens van 14 tot 17 uur. Theater Krakeel brengt in de Roo-kerk bovendien het ludieke toneelstuk ‘De dag dat de molenaar het licht uitdeed’. De voorstelling is geïnspireerd op een overgeleverd plaatselijk conflict tussen molenaar en pastoor. De voorstellingen starten om 11, 14, 15, 16 en 17 uur.
“Monumenten blijven pas echt leven wanneer we ze met zorg onderhouden, een passende toekomst geven en openstellen voor het publiek. Open Monumentendag toont hoe restauratie, vakmanschap en herbestemming hand in hand gaan. Ik nodig dan ook graag iedereen uit om de molens, kerken en andere bijzondere erfgoedplekken van Merelbeke-Melle van dichtbij te ontdekken”, besluit schepen Lieven Volckaert.
Voor meer info kan je contact opnemen met de dienst Erfgoed via 09 210 35 88 of erfgoed@merelbeke-melle.be.
