De Herzeelse oppositiepartij LEEF! uit stevige bezorgdheid over een groeiende trend waarbij met PFAS verontreinigde bodems worden gezuiverd via zogenoemde fytoremediatie, waarbij planten zoals zonnebloemen en riet worden ingezet om schadelijke stoffen uit de bodem op te nemen.
Volgens de partij is de techniek nog onvoldoende uitgewerkt om grootschalig en zonder risico’s in te zetten, zeker wanneer het gaat over de uiteindelijke verwerking van de besmette plantenmassa.
“Experimenten zijn interessant, maar nog niet afgerond”
LEEF! verwijst naar verschillende initiatieven in Vlaanderen waarbij gemeenten of intercommunales planten uitdelen om vervuilde bodems te helpen saneren. Ook wordt gesuggereerd dat intercommunale ILVA zou overwegen om containerparken uit te rusten met aparte inzamelpunten voor zogenoemde “giftige en besmette planten”.
De partij nuanceert echter dat dergelijke technieken nog in volle ontwikkeling zijn. “Laat mij eerst zeggen dat Climaxi gelooft in het opzetten van dit soort van experimenten, bijvoorbeeld door de universiteit van Hasselt. Deze experimenten zijn evenwel ver van beëindigd en nog niet klaar voor algemene verspreiding,” klinkt het.
Daarmee verwijst LEEF! naar het spanningsveld tussen wetenschappelijk onderzoek en praktische toepassing op grote schaal.
Vraagtekens bij verbranding van PFAS-houdend materiaal
De kern van de bezorgdheid van LEEF! ligt bij de verwerking van de besmette planten na de sanering. De partij stelt dat PFAS pas bij zeer hoge temperaturen volledig kan worden afgebroken. Volgens hun toelichting is voor volledige verbranding een temperatuur nodig van 1000 tot 1400°C, afhankelijk van de bron. Zij verwijzen daarbij naar technische informatie over thermische degradatie en verbranding (https://ibbt.emis.vito.be/content/thermische-degradatie-en-verbranding).
Een klassieke huisvuilverbrandingsinstallatie haalt doorgaans temperaturen tussen 800 en 1000°C, maar zou volgens de partij vaak onder de kritische grens van 1000°C blijven. In dat geval, zo stelt LEEF!, kunnen eerder “kortere keten PFAS-vormen” opnieuw worden gevormd of verspreid. De partij benadrukt dat enkel gecontroleerde, wetenschappelijk begeleide experimenten – zoals die aan de Universiteit Hasselt – de vereiste omstandigheden zouden halen om volledige afbraak te garanderen.
Industriële installaties onder druk
Ook de rol van industriële verwerkers komt aan bod. LEEF! verwijst naar de afvalverwerker Indaver, die volgens de partij eerder gedeeltelijk in staat was om de nodige temperaturen te halen.
Tegelijk wijst de partij op recente berichtgeving waaruit zou blijken dat Indaver werd geconfronteerd met beperkingen rond PFAS-verwerking en -lozingen, na vaststellingen van verhoogde concentraties in de omgeving (https://www.industrielinqs.nl/water/2024/11/indaver-moet-direct-stoppen-met-lozen-pfas-op-schelde/?gdpr=accept) en (https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/05/indaver-stabroek-geen-afval-hoge-concentraties-pfas-verbranden-v/).
“Geen sluitend systeem om PFAS veilig te verwijderen”
Volgens LEEF! leidt dit tot een fundamenteel probleem in het Vlaamse afval- en milieubeleid. “Er is dus in België geen enkele instelling meer die PFAS op een gepaste manier en zonder milieuschade kan opruimen,” stelt de partij.
Daaruit volgt hun bezorgdheid dat ingezamelde, met PFAS besmette bodems of planten mogelijk eerder bijdragen aan verdere verspreiding dan aan sanering. Indien verbranding gebeurt onder onvoldoende hoge temperaturen, zou dat volgens hen net nieuwe emissies kunnen veroorzaken. Wordt het materiaal tijdelijk opgeslagen, dan bestaat er volgens de partij bovendien een risico op uitloging naar bodem en water.
Voorzichtigheid bij verdere uitrol
LEEF! vraagt daarom om grote terughoudendheid bij de verdere uitrol van fytoremediatie als standaardoplossing voor PFAS-vervuiling. “Wij vragen dan ook om met deze initiatieven zeer voorzichtig te zijn en ze niet uit te voeren indien er geen garantie is op het correct en milieuvriendelijk verwerken van het mogelijke afval,” besluit de partij.
Besluit
De discussie rond PFAS-sanering via planten illustreert volgens LEEF! de bredere uitdaging waarmee lokale besturen en intercommunales worden geconfronteerd: innovatieve technieken lijken op het eerste gezicht veelbelovend, maar botsen in de praktijk op complexe vragen rond verwerking, veiligheid en eindverwerking.
Zolang die keten niet volledig sluitend is, blijft volgens de partij waakzaamheid noodzakelijk bij de toepassing ervan in de praktijk.
