Infrabel wil in de toekomst meer drones inzetten bij het spoor. Voor de spoorinfrastructuurbeheerder fungeren drones als “ogen op afstand”: ze ondersteunen het beheer van het treinverkeer, worden ingezet bij incidenten en verhogen de veiligheid van het spoorpersoneel. De resultaten van een eerste testproject in de Antwerpse haven zijn bijzonder positief. Infrabel wil daarom zijn droneprogramma geleidelijk uitbreiden over heel België. Om drones snel en efficiënt te kunnen inzetten, is wel een aangepast regelgevend kader nodig.
Succesvol testproject in de Antwerpse haven
In 2023 startte Infrabel, in samenwerking met de haven van Antwerpen, een proefproject met drones in het kader van het Europese BURDI-project, dat inzet op de ontwikkeling van U-space. U-space maakt een veilige integratie van drones in het luchtruim mogelijk, vergelijkbaar met luchtverkeersleiding voor vliegtuigen. Dit is essentieel voor drone-operaties in complexe omgevingen zoals stedelijke en havengebieden. De Antwerpse haven bleek daarvoor een ideale testlocatie.
Ondersteuning bij treinverkeer en incidenten
Tijdens het project werden drones ingezet boven het rangeerstation Antwerpen‑Noord en de sporenbundel Oorderen, cruciale knooppunten voor het goederenverkeer. Drones werden gebruikt voor twee hoofdtoepassingen: ondersteuning van het treinverkeer en inzet bij incidenten.
Bij operationele problemen, zoals wisselstoringen of seinstoringen, kan een drone snel een duidelijk beeld geven van de situatie op het terrein. Ook bij incidenten is de meerwaarde groot. Bij een ontsporing of ongeval voert de drone eerst een verkenningsvlucht uit: waar bevindt het incident zich precies, hoe groot is de schade en zijn er risico’s, bijvoorbeeld bij gevaarlijke stoffen? Die informatie laat toe om sneller, veiliger en gerichter op te treden, en kan meteen gedeeld worden met de hulpdiensten.
Sneller, efficiënter en kostenbewust
Drones hebben geen last van files of gesloten overwegen en zijn via de lucht tot twee keer sneller dan een voertuig op de weg. Hoe sneller cruciale informatie beschikbaar is, hoe sneller het treinverkeer hersteld kan worden. In het Antwerpse havengebied alleen al ligt ongeveer 1.000 kilometer spoor, in een logistieke omgeving waar elke minuut telt.
Om het treinverkeer in sporenbundels op te volgen, zijn sommige ervan uitgerust met vaste camera’s. In tegenstelling tot deze vaste systemen bieden drones extra flexibiliteit. Ze kunnen dichter bij het incident komen en leveren beelden van hoge kwaliteit. Bovendien zijn drones tot twee keer goedkoper dan vaste camerasystemen.
Aanvulling op menselijk vakmanschap
Menselijke interventie blijft essentieel. Infrabels gespecialiseerde interventieteams – de Permanentie – blijven onmisbaar bij storingen en incidenten. Drones ondersteunen deze teams door voorbereidende taken over te nemen, zodat medewerkers zich sneller op hun kerntaak kunnen concentreren. Drones hebben ook hun beperkingen: bij slecht weer blijven ze aan de grond en hun vliegtijd is beperkt. Ze zijn dus een hulpmiddel, geen vervanging van mensen.
Centrale aansturing en verdere uitrol
Na het succes in Antwerpen werden ook drones ingezet in de Waaslandhaven, Vorst‑Rijtuigen en Châtelet. Infrabel stuurt het droneprogramma nu centraal aan vanuit de nationale verkeersleiding in Brussel, waar ook een dertigtal dronepiloten wordt opgeleid. Opmerkelijk: de eerste vrouwelijke BVLOS‑dronepiloot (drone vliegt buiten het zicht van de piloot) in België werd bij Infrabel opgeleid.
Nood aan duidelijk regelgevend kader
Vandaag kan Infrabel drones niet altijd onmiddellijk inzetten, omdat het Belgische luchtruim versnipperd is in verschillende geozones met strikte regels. Ongeveer 60% van het spoor ligt in zulke zones. Infrabel vraagt daarom een State Flight‑statuut, zodat drones ook binnen geozones ingezet kunnen worden.
Daarnaast pleit Infrabel, naar het voorbeeld van Duitsland en Spanje, voor de erkenning van het spoor als vaste geozone. Jaarlijks worden honderden illegale drones boven het spoor waargenomen, wat veiligheidsrisico’s inhoudt. Infrabel wil drones boven het spoor niet verbieden, maar wel reguleren en controleren. Een duidelijk regelgevend kader is daarbij essentieel. Infrabel verwelkomt dat minister van Mobiliteit Jean‑Luc Crucke dit thema opneemt in zijn beleidsnota Mobiliteit.
Toekomst
De technologische evolutie van drones gaat snel. Tegen 2027‑2028 wil Infrabel ongeveer 30 bijkomende strategische sporenbundels uitrusten met drones, verspreid over heel België, aangevuld met 10 mobiele drones. Toepassingen gaan van infrastructuurinspecties en werfbewaking tot samenwerking met politiediensten, steeds met respect voor de privacywetgeving.
