De zoektocht naar een definitieve locatie voor de Houtemse Heemkunde sleept al een tijdje aan. De gemeente Sint-Lievens-Houtem besliste enige tijd geleden dat de erfgoedvereniging haar intrek zou kunnen nemen in de pastorie van Vlierzele. Dit gebouw wordt door velen gezien als de ideale plek om het steeds groeiende archief en de talrijke artefacten van de vereniging te bewaren en toegankelijk te maken voor het publiek. Toch blijft de verhuis voorlopig uit, aangezien de pastorie momenteel nog steeds bewoond wordt door een groot gezin.
Heemkunde Houtem: hoeder van lokaal erfgoed.
De Houtemse Heemkunde verzamelt en bewaart al decennialang alles wat te maken heeft met de rijke geschiedenis en cultuur van de gemeente. Oude documenten, foto’s, gebruiksvoorwerpen, schilderijen en religieuze objecten worden zorgvuldig bewaard. Deze collectie groeit jaar na jaar, onder meer dankzij schenkingen van inwoners en nabestaanden.
Vandaag ligt een groot deel van dit archief verspreid bij bestuursleden thuis. Dat zorgt niet alleen voor praktische problemen, maar bemoeilijkt ook het ontsluiten van dit waardevolle erfgoed voor inwoners, onderzoekers en scholen. Een centrale, ruime en vooral veilige bewaarplaats is dus een absolute noodzaak.
De pastorie van Vlierzele als eerste keuze.
De pastorie in Vlierzele is een karakteristiek gebouw met een lange geschiedenis. Enkele jaren geleden kreeg het pand een nieuw dak, maar de renovatie bleef onafgewerkt. Vooral vochtproblemen in de muren vragen om dringende herstelwerken. Toch ziet de gemeente in het gebouw een grote meerwaarde.
Burgemeester Tim De Knyf (NH) verduidelijkt:
“De pastorie van Vlierzele heeft enkele jaren terug al een opknapbeurt gekregen met een nieuw dak en moet eigenlijk verder gerenoveerd worden. We merken dat er veel vocht in de muren zit, wat maakt dat een renovatie dringend nodig is.”
Een bijkomend voordeel van de locatie is de ruime indeling. Heemkunde Houtem zou volgens de plannen ongeveer driekwart van het gebouw kunnen gebruiken. De resterende lokalen zouden beschikbaar blijven voor de kerkfabriek en de Parochiale Werken, die eveneens nood hebben aan archiefruimte en vergaderfaciliteiten.
Tussenoplossing: beperkt gebruik.
De gemeente onderzoekt of het mogelijk is om alvast enkele kamers van de pastorie in te richten voor tijdelijk gebruik door Heemkunde Houtem. “Misschien is er een mogelijkheid om één of twee kamers die in goede staat zijn in dienst te laten nemen, zodat de andere ruimtes stap voor stap aangepakt kunnen worden,” zegt De Knyf.
Aanvankelijk werd overwogen om het erfgoedarchief in de kerk van Letterhoutem onder te brengen, maar dat scenario is intussen volledig verlaten.
Zonnegem als alternatief.
Indien de renovatiekosten van de Vlierzeelse pastorie te hoog blijken of de werken te lang aanslepen, schuift de gemeente de pastorie van Zonnegem naar voren als alternatief. Dit gebouw is volgens de burgemeester meteen instapklaar en kan zonder bijkomende werken gebruikt worden.
“Indien er teveel werken moeten uitgevoerd worden, is de pastorie van Zonnegem onze tweede optie. Deze is onmiddellijk instapklaar en kan direct in gebruik genomen worden. Ik hoop dat wij deze knoop kunnen doorhakken in het eerste kwartaal van 2026,” aldus De Knyf.
Huidige bewoning bemoeilijkt plannen.
De grootste hinderpaal blijft echter de huidige bewoning van de Vlierzeelse pastorie. Sinds de oorlog in Oekraïne wordt het pand bewoond door een groot gezin dat onderdak vond dankzij de opvanginitiatieven van de gemeente.
De Knyf benadrukt dat dit gezin niet zomaar op straat kan worden gezet:
“In kader van de oorlog in Oekraïne hebben we in de pastorie een vrij groot gezin geplaatst. We kunnen deze mensen niet zomaar op straat zetten. Als gemeente zijn we verplicht uit te kijken naar een andere woning voor dat gezin, maar het is niet evident om een gepaste woning te vinden aangezien het een groot gezin is. Onze diensten doen er alles aan om een ideale woning te zoeken zodat ze opnieuw een dak boven hun hoofd hebben.”
Historische waarde van de pastorie.
De Vlierzeelse pastorie is niet zomaar een gebouw. Al eeuwenlang speelt de pastorie in vele dorpen een centrale rol, niet alleen voor de priester en de parochie, maar ook als plaats van ontmoeting en overleg. Dat erfgoed een nieuwe maatschappelijke rol geven, bijvoorbeeld als centrum voor lokale geschiedenis, past in de hedendaagse visie op herbestemming van religieus patrimonium.
Door de Heemkunde er onder te brengen, zou de pastorie opnieuw een publieke functie krijgen. Het gebouw kan zo een ontmoetingsplek worden voor inwoners die zich willen verdiepen in de geschiedenis van hun dorp en gemeente.
Verwachting: knoop doorhakken in 2026.
De komende maanden zullen cruciaal zijn. De gemeente wil in het eerste kwartaal van 2026 definitief beslissen over de toekomst van de Houtemse Heemkunde. Intussen blijft de vereniging wachten en groeit de druk om een oplossing te vinden.
De keuze lijkt te gaan tussen een grondig gerenoveerde Vlierzeelse pastorie of de instapklare pastorie van Zonnegem. Beide gebouwen hebben hun voordelen, maar de emotionele en historische waarde van Vlierzele weegt zwaar door.
