Tijdens de gemeenteraad van Sint-Lievens-Houtem werd een opmerkelijke beslissing genomen met een belangrijke impact op de lokale natuurontwikkeling. De gemeenteraad keurde de aankoop goed van een perceel historisch permanent grasland, gelegen op het Rot in Letterhoutem, met een oppervlakte van 2.206 vierkante meter. Het stuk grond ligt in natuurgebied, is biologisch waardevol en sluit naadloos aan op twee andere gemeentelijke percelen die vandaag al duurzaam beheerd worden in samenwerking met Natuurpunt Houtem. De aankoop past in een breder plan dat mikt op de versterking van ecologische verbindingen en de duurzame bescherming van waardevolle landschapsstructuren in de Smoorbeekvallei.
Strategische ligging in het hart van de natuurverbinding.
Het aangekochte perceel bevindt zich in het noordoostelijk deel van de gemeente, op de grens van Letterhoutem richting Morelgem, in een gebied dat gekend staat voor zijn rijke biodiversiteit en open landschapsstructuur. Kadastraal gaat het om Letterhoutem, 3e afdeling, sectie B, perceel 510A. De ligging is geen toeval: het perceel grenst rechtstreeks aan twee andere natuurgronden die de gemeente reeds in bezit heeft en waarop reeds jarenlang een ecologisch beheer plaatsvindt.
“Deze aankoop is geen geïsoleerde actie,” benadrukt burgemeester Tim De Knyf (NH). “Ze maakt deel uit van een langetermijnvisie waarbij we inzetten op het verbinden van kleinere natuurpercelen tot grotere gehelen. Dergelijke verbindingen zijn cruciaal voor dieren en planten die afhankelijk zijn van aaneengesloten habitats. Door dit stuk grond aan te kopen, vergroten we het leefgebied voor tal van soorten en verbeteren we de uitwisselingsmogelijkheden tussen natuurzones.”
Historisch permanent grasland: schatkamer van biodiversiteit.
Het aangekochte perceel is officieel gecategoriseerd als ‘historisch permanent grasland’. Dat betekent dat het sinds mensenheugenis niet geploegd of structureel bewerkt is geweest. Dergelijke percelen zijn zeldzaam en herbergen vaak unieke ecosystemen. Door hun eeuwenlange ononderbroken gebruik als grasland ontwikkelde zich er een karakteristieke vegetatie met zeldzame planten en kruiden, die op hun beurt tal van insecten en vogels aantrekken.
Het perceel bevindt zich bovendien in een gebied dat binnen het ruilverkavelingsplan werd ingekleurd als ‘zone voor behoud en versterking van landschappelijke en cultuurhistorische waarden’. Daarmee wordt erkend dat het gebied niet alleen ecologisch maar ook landschappelijk van grote waarde is. Het schattingsverslag van 13 mei 2025, dat als basis diende voor de aankoop, hield dan ook niet alleen rekening met de venale waarde (marktwaarde), maar ook met de gelegenheidswaarde die voortvloeit uit de unieke ligging en bestemming. Voor de prijs van € 5.000,00 werd het perceel aan de gemeente overgedragen.
Ruilverkaveling als hefboom voor natuurontwikkeling.
De aankoop kadert binnen het bredere kader van de ruilverkaveling die de voorbije jaren in Sint-Lievens-Houtem en omgeving werd uitgevoerd. Daarbij werd niet alleen ingezet op landbouwstructuurverbetering, maar ook op landschapsinrichting, biodiversiteit en waterbeheer. In de Smoorbeekvallei – die zich uitstrekt van Zonnegem tot Morelgem – werden op dat vlak al talrijke realisaties verwezenlijkt:
- Aanplant van knotwilgenrijen en houtkanten;
- Herstel en aanleg van poelen;
- Aanleg van bosranden aan bestaande bossen;
- Nieuwe bosaanplantingen;
- Overdracht van tientallen waardevolle graslanden, ruigtes en bossen aan de gemeentelijke overheid.
Burgemeester De Knyf: “Deze aankoop is daar een logisch vervolg van. We bouwen stap voor stap aan een robuust natuurnetwerk dat bestand is tegen klimaatverandering en dat ruimte biedt aan biodiversiteit én zachte recreatie.”
Natuurbeheer in handen van Natuurpunt Houtem.
Een belangrijk onderdeel van het verhaal is het beheer van de aangekochte gronden. Sinds 2018 werkt de gemeente samen met Natuurpunt Houtem in een formele beheerovereenkomst voor gemeentelijke natuurpercelen in Zonnegem en Morelgem. Dankzij dit partnerschap worden de terreinen niet enkel behouden, maar ook ecologisch geoptimaliseerd via maaibeheer, begrazing en soortgerichte inrichting.
Het resultaat van deze samenwerking mag er zijn. Op de graslanden van Morelgem werd met een doordacht maai-graasbeheer een ware bloemenpracht gerealiseerd. Binnen enkele jaren tijd transformeerden ruige percelen naar soortenrijke graslanden met onder meer echte koekoeksbloem, pinksterbloem, scherpe boterbloem, moerasspirea, knoopkruid, veldbies en grote kattenstaart. Tegelijk nam ook de faunistische waarde spectaculair toe. Tijdens een telling door een medewerker van Natuurpunt Houtem werden op één perceel van amper 1,5 hectare maar liefst 13 verschillende soorten dagvlinders vastgesteld, waaronder het bont zandoogje, het bruin blauwtje, de kleine vuurvlinder en de oranje luzernevlinder.
De verwachting is dat het nieuwe perceel op het Rot via een gelijkaardig beheertraject in de komende jaren eveneens zal uitgroeien tot een ecologisch pareltje.
Visie op lange termijn.
Volgens burgemeester De Knyf toont deze aankoop aan dat Sint-Lievens-Houtem verder kijkt dan de korte termijn. “We willen een gemeente zijn waar biodiversiteit geen loos begrip is, maar een concrete beleidsdoelstelling. Door gerichte aankopen en een doordacht beheer willen we onze open ruimte versterken, niet alleen voor flora en fauna, maar ook voor onze inwoners. Natuur heeft immers een bewezen positief effect op gezondheid, welzijn en klimaatadaptatie.”
De gemeente bekijkt ook hoe deze gebieden op een verantwoorde manier ontsloten kunnen worden voor educatie en zachte recreatie. “We willen in de toekomst onze inwoners nog nauwer betrekken bij het beheer van deze natuurpercelen, onder meer via vrijwilligerswerk, natuureducatie en wandelinitiatieven.”
Besluit.
Met de aankoop van het perceel op het Rot in Letterhoutem versterkt Sint-Lievens-Houtem haar positie als voorbeeldgemeente op vlak van lokaal natuurbeleid. De aankoopprijs mag dan wel bescheiden lijken, de meerwaarde in termen van biodiversiteit, landschap, klimaat en leefkwaliteit is niet in cijfers uit te drukken. Door consequent in te zetten op natuurverbindingen, historisch grasland, partnerschappen en zorgvuldig beheer, bouwt de gemeente aan een toekomstbestendig landschap
