Het bisdom van Gent wacht nog steeds op een nieuwe bisschop. Sinds het ontslag van Lode Van Hecke in 2025 is de bisschopszetel vacant en voorlopig blijft dat ook zo. De procedure voor de benoeming van een opvolger via het Vaticaan loopt nog, en volgens Van Hecke zelf zal een nieuwe bisschop waarschijnlijk pas tegen de zomer van 2026 worden aangesteld.
De emeritus-bisschop uit daarbij openlijk kritiek op de traagheid van het benoemingsproces. Volgens hem duurt het simpelweg te lang voordat een bisdom opnieuw een vaste leiding krijgt.
Ontslag na bereiken pensioenleeftijd
Lode Van Hecke diende zijn ontslag in op 16 maart 2025, de dag waarop hij de kerkelijke pensioenleeftijd van 75 jaar bereikte. In de rooms-katholieke kerk is het gebruikelijk dat bisschoppen op die leeftijd hun ontslag aanbieden aan de paus.
Vaak wordt een aftredende bisschop nog gevraagd om zijn functie tijdelijk verder te vervullen totdat een opvolger is benoemd. In het geval van Van Hecke werd zijn ontslag echter vrij snel aanvaard door Paus Leo XIV. Volgens verschillende bronnen speelde zijn gezondheid daarbij een rol.
Sinds de officiële aanvaarding van zijn ontslag in juni 2025 heeft het bisdom Gent dus geen eigen bisschop meer.
Bestuur in afwachting van opvolger
In de tussentijd wordt het bisdom bestuurd door vicaris-generaal Joris De Jonghe. Hij fungeert als waarnemend bestuurder en zorgt ervoor dat de dagelijkse werking van het bisdom kan blijven doorgaan. Zijn bevoegdheden zijn echter beperkt. Als tijdelijk verantwoordelijke kan hij niet alle beslissingen nemen die normaal tot de bevoegdheid van een bisschop behoren. Zo kan hij geen nieuwe benoemingen doen en geen belangrijke beleidswijzigingen doorvoeren.
Volgens Van Hecke betekent dat in de praktijk dat het bestuur zich vooral richt op het uitvoeren van bestaande beslissingen en het in stand houden van de dagelijkse werking. Grote strategische keuzes blijven voorlopig uit. “Hij kan eigenlijk enkel op de winkel passen”, zegt Van Hecke daarover. “Nieuwe beslissingen nemen of mensen benoemen kan niet.”
Kritiek op het systeem
In een interview met Cathobel uitte de emeritus-bisschop zijn ongenoegen over de manier waarop bisschoppen momenteel worden benoemd. Volgens hem zou de procedure efficiënter kunnen verlopen.
“Dat duurt veel te lang”, zegt Van Hecke. “Alles zit momenteel vast.” Hij wijst erop dat de kerk perfect weet wanneer bisschoppen de pensioenleeftijd bereiken en hun ontslag zullen aanbieden. Volgens hem zou de zoektocht naar een opvolger dus veel vroeger kunnen starten.
“Welk bedrijf begint pas met zoeken naar een directeur wanneer de vorige al is afgetreden?”, vraagt hij zich retorisch af. “Het grootste probleem is dat alles daardoor zo lang duurt.” Volgens Van Hecke zorgt dat niet alleen in Gent voor problemen, maar ook in andere bisdommen.
Ook andere bisdommen wachten
De situatie in Gent staat namelijk niet op zichzelf. Ook andere Belgische bisdommen hebben volgens Van Hecke al lange tijd geen vaste bisschop. Zo verwijst hij naar de bisdommen van Doornik en Namen, waar de bisschopszetel volgens hem al geruime tijd vacant is. In sommige gevallen gaat het zelfs om een periode van bijna twee jaar.
Dat leidt volgens hem tot onzekerheid en organisatorische beperkingen binnen de kerkelijke structuren. Terwijl parochies, priesters en pastorale teams vaak voor belangrijke keuzes staan, ontbreekt een bisschop die definitieve beslissingen kan nemen of nieuwe richtingen kan uitzetten.
Benoeming vermoedelijk pas tegen zomer 2026
Hoewel de procedure voor een opvolger loopt via de pauselijke nuntius en uiteindelijk beslist wordt door het Vaticaan, lijkt een snelle oplossing niet in zicht.
Volgens informatie waarover Van Hecke beschikt, zou een nieuwe bisschop voor Gent pas tegen juni 2026 kunnen worden benoemd. Dat zou betekenen dat het bisdom meer dan een jaar zonder bisschop blijft functioneren. Het benoemingsproces binnen de katholieke kerk verloopt traditioneel discreet. Kandidaten worden voorgedragen en onderzocht, waarna de paus uiteindelijk de beslissing neemt. Daardoor kan het proces vaak maanden, soms zelfs jaren duren.
Terugkeer naar de abdij van Orval
Voor Lode Van Hecke zelf breekt ondertussen een rustiger periode aan. Tegen het einde van dit jaar verhuist hij opnieuw naar de trappistenabdij van Abdij van Orval in Orval.
Voor zijn benoeming tot bisschop van Gent was hij daar jarenlang abt. Zijn terugkeer naar het klooster voelt voor hem dan ook als een terugkeer naar zijn oorspronkelijke roeping. De abdijgemeenschap is tijdens zijn afwezigheid wel kleiner geworden. Waar vroeger een grotere groep monniken leefde, zullen er bij zijn terugkeer nog slechts acht trappisten in Orval verblijven.
Toch kijkt Van Hecke uit naar zijn terugkeer naar het contemplatieve leven. Intussen blijft het bisdom Gent wachten op een nieuwe bisschop, die vermoedelijk pas in de loop van 2026 zal worden aangekondigd. Tot die tijd blijft het bisdom bestuurd worden in afwachting van een nieuwe herder.
