In groot-Wetteren zijn volgens de berekeningen van SAAMO 3.482 volwassenen geïnteresseerd in een sociale woning. Met het project ‘De Wachters’ wil de organisatie mensen op de wachtlijst samenbrengen, informeren over hun rechten en hun ervaringen onder de aandacht van het beleid brengen. Vanaf 20 oktober kunnen geïnteresseerden maandelijks terecht in de Koffiebranderij in Wetteren. Woonschepen Peter Blancquaert benadrukt wel dat deelname aan het initiatief geen snellere toewijzing van een sociale woning oplevert.
De zoektocht naar een betaalbare woning blijft voor heel wat gezinnen een moeilijke opdracht. Ook in Wetteren is de nood aan sociale huisvesting groot. SAAMO, het vroegere Regionaal Instituut voor Samenlevingsopbouw, onderzocht de situatie in groot-Wetteren en kwam daarbij tot een opvallend cijfer: 3.482 volwassenen staan op een wachtlijst voor een sociale woning in Wetteren.
Om die woningzoekenden een stem te geven, start SAAMO met het project ‘De Wachters’. De organisatie wil mensen die wachten op een sociale woning niet alleen informeren over hun rechten en mogelijkheden, maar hen ook met elkaar in contact brengen. Door ervaringen en signalen te verzamelen, wil SAAMO bovendien aanbevelingen formuleren voor het beleid.
3.482 volwassenen op de wachtlijst
Het cijfer van 3.482 vraagt enige toelichting. Volgens Hanne Couckuyt, mede-projectleidster bij SAAMO, gaat het om het aantal volwassen woningzoekenden dat interesse heeft in een sociale woning in Wetteren. Dat betekent niet dat er 3.482 afzonderlijke gezinnen wachten, en evenmin dat al die mensen in Wetteren wonen. “Meestal wordt als cijfer het aantal gezinnen of huishoudens gehanteerd. Wij kiezen ervoor om het aantal volwassenen in kaart te brengen”, legt Couckuyt uit.
Daarvoor baseert SAAMO zich op gegevens van het Agentschap Wonen in Vlaanderen. Die bieden een overzicht van de gezinnen die op een wachtlijst staan voor een sociale woning in Wetteren, met informatie over de samenstelling van die huishoudens. Door de volwassen gezinsleden samen te tellen, komt de organisatie uit op 3.482 woningzoekenden. Een gezin kan immers uit twee, drie, vier of nog meer volwassenen bestaan. Het cijfer geeft daardoor een ander beeld dan een telling op basis van het aantal huishoudens.
Wetteren telde op 1 juli 11.894 huishoudens, samen goed voor ongeveer 27.000 inwoners. Volgens de beschikbare cijfers woont 66,1 procent van de huishoudens in een eigen woning, terwijl 33,9 procent huurt. Op de wachtlijst van Woonpijler, de voormalige sociale huisvestingsmaatschappij Eigen Dak, staan ongeveer 850 gezinnen.
Samen ervaringen delen en rechten versterken
Met ‘De Wachters’ wil SAAMO mensen die wachten op een sociale woning uit hun isolement halen. De lange wachtlijsten zorgen ervoor dat woningzoekenden vaak jarenlang in onzekerheid leven. Door hen samen te brengen, wil de organisatie ervoor zorgen dat ze beter geïnformeerd zijn en sterker staan.
“SAAMO zet zich in voor de rechten van kwetsbare huurders en woningzoekenden. Omdat de wachtlijsten voor sociale woningen lang zijn, verenigen we deze ‘wachters’ om hen een stem te geven, hun rechten te beschermen en verbeteringen op de private en sociale huurmarkt te eisen”, zegt Hanne Couckuyt.
De bijeenkomsten moeten in de eerste plaats een plek zijn waar deelnemers naar elkaar kunnen luisteren, ervaringen uitwisselen en informatie delen. Tegelijk wil SAAMO de signalen die tijdens die gesprekken naar boven komen, vertalen naar concrete aanbevelingen voor beleidsmakers. “Met hun signalen doen we aanbevelingen naar het beleid, ook naar het Wetterse. We willen wegen op de kwaliteit en het samenleven binnen het sociaal wonen”, aldus Couckuyt.
Het initiatief richt zich dus niet uitsluitend op het individuele dossier van een woningzoekende. SAAMO wil ook bredere knelpunten op de woningmarkt zichtbaar maken en nagaan waar verbeteringen mogelijk zijn.
Woonschepen waarschuwt voor verkeerde verwachtingen
SAAMO had voorafgaand aan de start van het project al overleg met het OCMW en woonschepen Peter Blancquaert. Die laatste benadrukt dat het belangrijk is om de deelnemers correct te informeren over wat het initiatief wel en niet kan betekenen. “We hoorden ook die cijfers, maar vooraf werden onze sociale diensten niet gehoord. Of die kloppen, is mij niet bekend”, zegt Blancquaert.
De woonschepen heeft naar eigen zeggen tijdens het overleg met SAAMO uitdrukkelijk gewaarschuwd voor het creëren van verkeerde verwachtingen. Wie zich aansluit bij ‘De Wachters’, mag er niet van uitgaan dat daardoor sneller een sociale woning beschikbaar komt.
Volgens Blancquaert moeten de deelnemers duidelijk begrijpen dat hun deelname geen invloed heeft op de snelheid waarmee ze een woning toegewezen krijgen. De bestaande wachtlijsten en de regels voor de toewijzing blijven bepalend.
Ook SAAMO benadrukt dat informeren een belangrijk onderdeel van het project is. Couckuyt zegt dat de geïnteresseerden uitleg krijgen over de werking van de wachtlijst, de geldende voorrangsregels en het belang van een correct ingevuld digitaal dossier. Daarnaast wil de organisatie woningzoekenden wegwijs maken in de mogelijkheden om een huurpremie of huursubsidie aan te vragen. Een goed bijgehouden dossier kan daarbij belangrijk zijn.
Vlaanderen kampt met een groot tekort aan sociale woningen
De situatie in Wetteren staat niet op zichzelf. In heel Vlaanderen is de vraag naar geschikte en betaalbare woningen veel groter dan het beschikbare aanbod. Stijgende koop- en huurprijzen maken het voor steeds meer gezinnen moeilijk om zelfstandig een betaalbare woning te vinden.
De Vlaamse regering besliste in april om tegen 2042 tot 56.000 extra sociale woningen te realiseren. Minister van Wonen Bonte wees daarbij op de aanhoudende prijsstijgingen en de toenemende behoefte aan sociale huisvesting. Ook voor Wetteren is er bijkomende capaciteit nodig. Uit een studie bleek dat er tegen 2042 nog 398 sociale woningen moeten bijkomen.
Die uitbreiding moet helpen om het aanbod beter af te stemmen op de vraag. Intussen blijven heel wat woningzoekenden aangewezen op de bestaande wachtlijsten, terwijl ze op de private huurmarkt vaak met hoge prijzen en beperkte beschikbaarheid worden geconfronteerd.
Eerste bijeenkomst op 20 oktober
Met ‘De Wachters’ wil SAAMO alvast een laagdrempelige ontmoetingsplek creëren voor mensen die met die situatie te maken krijgen. De groep komt vanaf dinsdag 20 oktober maandelijks samen. Daarna vinden de bijeenkomsten plaats op elke eerste dinsdag van de maand.
De afspraken vinden om 20 uur plaats in de Koffiebranderij aan de Molenstraat in Wetteren. Deelnemers kunnen er ervaringen delen, vragen stellen en informatie krijgen over hun rechten en de mogelijkheden binnen de sociale huisvesting.
Met het project wil SAAMO de woningzoekenden niet alleen ondersteunen tijdens hun wachttijd, maar ook hun ervaringen laten doorwegen in het debat over betaalbaar wonen. Een snellere toewijzing kan de groep niet garanderen. Wel wil de organisatie ervoor zorgen dat mensen die wachten beter geïnformeerd zijn, elkaar kunnen ondersteunen en gezamenlijk aandacht kunnen vragen voor de problemen op de woningmarkt.
