Een jaar geleden kreeg de Heemkundige Kring Haaltert een bijzondere mail vanuit de Verenigde Staten. Jeanne D’Haem was op zoek naar informatie over haar grootvader Fredericus D’Haem, afkomstig uit Denderhoutem. Rond 1914 vertrok hij per boot naar Amerika, maar binnen de familie was nauwelijks iets bekend over zijn leven in België. Eén belangrijk detail had Fredericus bovendien nooit verteld: het bestaan van zijn eerste echtgenote Helena.
Dankzij speurwerk van de Heemkundige Kring kon het verhaal uiteindelijk worden gereconstrueerd. “Na wat speurwerk konden we haar verblijden met een verhaal”, vertelt Mark Beelaert. De Amerikaanse familie reageerde bijzonder dankbaar. “Thank you for solving a 100 year old mystery for my family!”, liet Jeanne weten.
Tragisch verhaal in Detroit
Uit het onderzoek bleek dat Fredericus D’Haem afkomstig was uit de Lebeke in Denderhoutem. Hij trouwde met een meisje uit Mere en trok kort na het huwelijk samen met haar naar Amerika. Het verblijf van het jonge paar kreeg echter een bijzonder tragische wending.
Slechts elf dagen na hun huwelijk kwam Helena in Detroit om het leven nadat ze zich per ongeluk in de borst had geschoten met een revolver die ze in een lade had gevonden.
Het verdere levensverhaal van Fredericus in Amerika werd begin dit jaar, met de hulp van zijn familie, volledig gedocumenteerd en neergeschreven in het ledenblad van de heemkundige kring. Daarmee kreeg de Amerikaanse familie na meer dan een eeuw eindelijk een duidelijk beeld van de gebeurtenissen rond hun voorvader.
Ook oorlogsverleden van familie D’Haem komt aan het licht
Gelijktijdig met het onderzoek naar Fredericus D’Haem was ook Dirk Vijverman van de Vaderlandslievende Kring bezig met historisch onderzoek. Hij verdiepte zich in de verzetsorganisatie Organisation Militaire Belge de Résistance (O.M.B.R.) en ontdekte daarbij een opmerkelijk verband met de familie D’Haem.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zou de verzetsorganisatie gebruik hebben gemaakt van het huidige Café Torenhof op het dorp in Denderhoutem als schuiloord. Het café stond toen bekend als Café Amerika en werd uitgebaat door Philemon D’Haem, de broer van Fredericus.
Ook diens dochter Carmen speelde een actieve rol in het verzet. Zij hielp geheime boodschappen over te brengen naar de geallieerden en bood hulp aan geallieerde militairen die na vliegtuigcrashes in de omgeving waren terechtgekomen. Verschillende van hen konden dankzij de hulp van het verzet onderduiken en uiteindelijk ontsnappen.
Uit getuigenissen van Carmen kwam bovendien een bijzonder verhaal naar voren. Volgens haar ligt een propeller van een neergestort vliegtuig nog altijd begraven in de kelder van het huidige Café Torenhof.
Amerikaanse familie bezoekt Denderhoutem
De verschillende historische puzzelstukken kregen deze week een bijzondere betekenis. Jeanne D’Haem, haar broer en haar schoonzus reisden vanuit de Verenigde Staten naar Denderhoutem om met eigen ogen de plaatsen te zien waar hun voorouders leefden.
Tijdens hun tweedaags bezoek wilden ze niet alleen de vroegere woonplaatsen van Fredericus en Philemon D’Haem bezoeken, maar ook de route reconstrueren die Fredericus omstreeks 1914 aflegde. Vanuit het bezette België trok hij richting Rotterdam, waar hij de boot naar Amerika nam.
Mark Beelaert en Dirk Vijverman begeleidden de familie tijdens die zoektocht door het verleden. Ze brachten hen onder meer naar de plaatsen waar vliegtuigcrashes plaatsvonden en naar de vroegere woonplaatsen van Fredericus en Philemon D’Haem.
Aan de hand van oude prentkaarten konden Jeanne, haar broer en schoonzus bovendien ter plaatse ontdekken hoe Denderhoutem er rond het begin van de twintigste eeuw uitzag. Zo werd een plaats die tot voor kort enkel uit familieverhalen en oude documenten bekend was, plots tastbaar.
Pentekening van Café Amerika
Een van de opvallendste momenten tijdens het bezoek vond plaats in Café Torenhof. Caféuitbater Marnick Sienaert toonde de Amerikaanse bezoekers een pentekening waarop Café Amerika, zoals het toen heette, in 1935 staat afgebeeld.
Voor de familie D’Haem vormde dat een bijzonder beeld van de geschiedenis van hun familie. De plek waar hun verwanten woonden en waar tijdens de Tweede Wereldoorlog verzetsactiviteiten plaatsvonden, kreeg dankzij de tekening opnieuw een gezicht.
Als afsluiter van het bezoek kregen de Amerikaanse gasten nog de privécollectie van Dirk Vijverman over de beide Wereldoorlogen te zien. Daarmee kregen ze een brede kijk op de geschiedenis van Denderhoutem en de gebeurtenissen die hun familie in de eerste helft van de twintigste eeuw hebben getekend.
Een eeuwoude familiegeschiedenis krijgt een vervolg
Wat begon met een eenvoudige mail vanuit Amerika groeide zo uit tot een bijzondere historische zoektocht. Dankzij het speurwerk van Mark Beelaert, Dirk Vijverman en de betrokken heemkundige en vaderlandslievende kringen kon een verhaal dat meer dan honderd jaar grotendeels verborgen was gebleven, opnieuw worden samengesteld.
Voor Jeanne D’Haem en haar familie werd het bezoek aan Denderhoutem dan ook veel meer dan een toeristische uitstap. Ze konden letterlijk in de voetsporen treden van hun voorouders, de plaatsen bezoeken waar hun familiegeschiedenis zich afspeelde en nieuwe verhalen ontdekken over Fredericus, Philemon en Carmen D’Haem.
Met heel wat fijne herinneringen aan Denderhoutem vertrok het gezelschap vervolgens opnieuw richting de Verenigde Staten, via Nederland. Een reis terug naar huis, maar vooral een reis door een familiegeschiedenis die na meer dan honderd jaar opnieuw tot leven was gewekt.
