De stad Aalst start dit jaar nog met een ingrijpende heraanleg van de Grote Markt, het meest herkenbare en historische stadsplein. Het college van burgemeester en schepenen keurde intussen het zogenaamde programma van eisen goed, een uitgebreid pakket aan doelstellingen en randvoorwaarden waaraan het toekomstige ontwerp moet voldoen. Daarmee is een belangrijke nieuwe fase aangebroken in een dossier dat al enkele jaren in voorbereiding is. De komende maanden wordt een eerste voorontwerp uitgewerkt door architect Maarten Van de Voorde. In het meerjarenplan is voor de heraanleg een budget van 5 miljoen euro voorzien.
Dossier met lange aanloop krijgt nieuwe impuls.
Het idee om de Grote Markt te vernieuwen ontstond al in 2020, maar kreeg eind 2025 een duidelijke versnelling met de goedkeuring van het meerjarenplan 2026-2031. Achter de schermen werd het dossier in 2025 al grondig voorbereid. Met de goedkeuring van het programma van eisen ligt nu een duidelijke leidraad op tafel voor het ontwerp van de toekomstige Grote Markt.
Burgemeester Christoph D’Haese (N-VA) noemt de Grote Markt “een iconische plek, met monumentale allures”. “Dit is het hart van onze stad, een plaats die Aalst mee definieert. We willen dat deze ruimte opnieuw uitstraalt waar Aalst voor staat,” klinkt het.
Slechte riolering en kasseien als belangrijkste aanleiding.
De heraanleg is geen louter esthetisch project. De staat van de ondergrond vormt een van de voornaamste redenen waarom het dossier hoog op de prioriteitenlijst staat. De bestaande riolering is sterk verouderd en vertoont tal van mankementen. Regen- en afvalwater stromen niet vlot weg, wat leidt tot verstoppingen en een verhoogd risico op wateroverlast en overstromingen.
“De verouderde en kapotte riolering, samen met de ongelijke kasseien, vormen de kern van het probleem,” stelt het stadsbestuur. In dat kader is waterbeheerder Aquafin momenteel bezig met het in kaart brengen van de bestaande rioleringsinfrastructuur. Die analyse vormt een cruciale basis voor het verdere ontwerp en de technische uitwerking van de heraanleg.
Levendige en leefbare Grote Markt als uitgangspunt.
Niet alleen de ondergrond, maar ook de volledige bovenbouw van het plein wordt aangepakt. Het college keurde daarvoor het programma van eisen goed, een set van duidelijke uitgangspunten die richting geven aan het ontwerp.
“Een levendige en leefbare Grote Markt is het voornaamste uitgangspunt,” benadrukt schepen van Ruimtelijke Ordening Iwein De Koninck (team cd&v). “In het bestuursakkoord staat letterlijk dat we willen dat de Grote Markt het visitekaartje van Aalst wordt. We willen dat elke Aalstenaar fier kan zijn op dit plein.”
Die ambitie vertaalt zich in een ontwerp dat inzet op beleving, kwaliteit en samenhang. De Grote Markt moet een plek worden waar bewoners, handelaars, horeca, bezoekers en evenementen elkaar versterken en waar mensen graag verblijven, niet enkel passeren.
Brede participatie bij het ontwerp.
Op basis van het goedgekeurde programma van eisen wordt nu een eerste voorontwerp uitgewerkt door architect Maarten Van de Voorde. Dat gebeurt niet achter gesloten deuren. Tijdens de ontwerpfase zullen interne stadsdiensten, externe experts, omwonenden, handelaars en horeca-uitbaters nauw betrokken blijven.
Hun opmerkingen en suggesties worden verzameld, geëvalueerd en waar mogelijk verwerkt in het definitieve ontwerp. De stad benadrukt dat deze participatieve aanpak essentieel is om tot een gedragen en toekomstbestendig ontwerp te komen.
Ruimer dan het plein alleen.
De heraanleg beperkt zich niet tot de Grote Markt zelf. Ook verschillende zijstraten worden meegenomen in het ontwerp. Het gaat onder meer om een gedeelte van de Molenstraat, de Kerkstraat, de Nieuwstraat en de Kattestraat. Door deze ruimtes mee te integreren, wil de stad zorgen voor een samenhangend geheel en een betere verbinding tussen het plein en zijn onmiddellijke omgeving.
Internationale uitstraling met Belfort als blikvanger.
De stad mikt nadrukkelijk op een internationale uitstraling. Het Belfort moet daarbij opnieuw volop als blikvanger tot zijn recht komen, samen met het toeristisch infopunt van Visit Aalst. De Grote Markt moet uitgroeien tot een volwaardige toeristische attractie, die bezoekers aantrekt en Aalst op de kaart zet.
Om de beeldkwaliteit van het plein te verbeteren, wordt samen met handelaars en horeca-uitbaters onderzocht hoe terrassen meer uniform kunnen worden ingericht en hoe gevelreclame kan worden beperkt. Het doel is een rustiger en harmonieuzer straatbeeld, zonder de commerciële dynamiek te verliezen.
Mix van functies blijft essentieel.
Een belangrijk uitgangspunt in het programma van eisen is het behoud en de versterking van de bestaande mix aan functies. Bewoning, handel, horeca, beleving en openbare functies blijven naast elkaar bestaan en worden verder gestimuleerd.
Die mix zorgt niet alleen voor een levendig plein op verschillende momenten van de dag, maar verhoogt ook de sociale veiligheid. Een plein waar altijd leven is, wordt als aangenamer en veiliger ervaren.
Ook de zaterdagmarkt en de vele evenementen op de Grote Markt worden expliciet meegenomen in het ontwerponderzoek. Grote publieksmomenten zoals het Criterium, Carnaval en de kerstmarkt stellen specifieke eisen aan de inrichting van het plein.
Nieuwe plek voor standbeeld Dirk Martens?
Tijdens grote evenementen komt het standbeeld van Dirk Martens vandaag onvoldoende tot zijn recht. Daarom wordt in het kader van de heraanleg ook onderzocht wat de meest geschikte en zichtbare locatie is voor het beeld. De herpositionering moet ervoor zorgen dat dit historische eerbetoon beter geïntegreerd wordt in de ruimte en zijn betekenis duidelijker tot uiting komt.
Meer groen voor beter microklimaat.
De stad wil inzetten op meer bomen en groen om het microklimaat op de Grote Markt te verbeteren en de gezelligheid te vergroten. Groenzones zorgen voor schaduw, verkoeling en een aangenamere verblijfskwaliteit, zeker tijdens warme zomerdagen.
De inplanting van het groen gebeurt echter doordacht. Er wordt rekening gehouden met de doorgang voor hulp- en veiligheidsdiensten, de organisatie van evenementen, de terrassen én de ligging van nieuwe rioleringen en nutsleidingen in de ondergrond. Die technische randvoorwaarden zullen mee bepalen waar bomen en groenzones mogelijk zijn.
Toegankelijk en comfortabel voor iedereen.
Een andere belangrijke pijler is toegankelijkheid. Het nieuwe ontwerp moet een hoger comfort bieden voor alle gebruikers van het plein. Er wordt ingezet op duidelijke en comfortabele looplijnen, inclusief blindengeleiding voor mensen met een visuele beperking.
Daarnaast wordt aandacht besteed aan voldoende zitgelegenheid in de openbare ruimte, kwaliteitsvolle verlichting op strategische locaties, een aangename inrichting en voldoende vuilnisbakken. Het plein moet uitnodigen tot verblijven, ontmoeten en beleven.
Archeologie onder de kasseien.
De Grote Markt is niet alleen het huidige hart van Aalst, maar ook historisch gezien een van de oudste en meest centrale plekken van de stad. Doorheen de eeuwen was dit dé plaats voor handel, ontmoeting en sociale interactie. Die rijke geschiedenis zit ook letterlijk in de bodem.
Voorafgaand aan de uitvoeringswerken zal intercommunale SOLVA een archeologiestudie opmaken. Op basis daarvan zullen, waar nodig, archeologische opgravingen plaatsvinden. In het verleden werd al vooronderzoek gedaan en in combinatie met de huidige rioleringsstudies kan SOLVA nu beter inschatten welke archeologische stappen nog nodig zijn voor de heraanleg effectief kan starten.
Een nieuw elan voor het hart van de stad.
Burgemeester Christoph D’Haese vat de ambitie samen: “De Grote Markt van Aalst is en blijft een bijzondere, iconische plek voor ontelbare mensen. We hebben allemaal wel een eigen verhaal dat ons verbindt met deze centrale plek in onze stad. We willen de Grote Markt opnieuw laten uitgroeien tot de meest charmante ontmoetingsplek, met monumentale allures. Samen met alle Aalstenaars willen we Aalst en haar Grote Markt een nieuw positief elan geven. Het wordt een visitekaartje waar we met z’n allen trots op mogen zijn.”
Met de goedkeuring van het programma van eisen en de start van de ontwerpfase zet Aalst alvast een beslissende stap richting een vernieuwde Grote Markt, klaar voor de toekomst maar met respect voor haar rijke verleden.
