Vlaams Belang-raadslid Kathy-Mercie Mertens vraagt het gemeentebestuur om te onderzoeken of artificiële intelligentie kan helpen om juridische taken efficiënter en goedkoper uit te voeren. Burgemeester Albert De Geyter (Samen voor Wetteren) ziet mogelijkheden, maar benadrukt dat voorzichtigheid noodzakelijk blijft.
Tijdens de gemeenteraad van Wetteren kaartte raadslid Kathy-Mercie Mertens (Vlaams Belang) de uitgaven voor externe juridische bijstand en de mogelijke inzet van artificiële intelligentie (AI) aan. De gemeente doet regelmatig een beroep op notarissen, gerechtsdeurwaarders en advocaten. Volgens Mertens is het, gezien de snelle evolutie van AI, aangewezen om na te gaan of bepaalde juridische taken in de toekomst efficiënter en tegen een lagere kostprijs kunnen worden uitgevoerd.
Het raadslid vroeg het college hoeveel de gemeente de afgelopen vijf jaar jaarlijks heeft uitgegeven aan externe juridische bijstand, juridisch advies en advocaten. Daarnaast wilde ze weten of het bestuur al heeft onderzocht hoe AI kan worden ingezet voor onder meer het opzoeken van wetgeving, het analyseren van regelgeving en het voorbereiden van juridische documenten.
Tot slot vroeg Mertens of het college bereid is om de mogelijkheden van AI verder te onderzoeken en na te gaan welke besparingen daarmee eventueel kunnen worden gerealiseerd, zonder in te boeten op de kwaliteit en de rechtszekerheid van de dienstverlening.
Jaarlijkse uitgaven schommelen
Burgemeester Albert De Geyter gaf tijdens de gemeenteraad een overzicht van de uitgaven voor erelonen en vergoedingen van notarissen, deurwaarders en advocaten. De gemeente Wetteren betaalde daarvoor in 2022 in totaal 61.907 euro. In 2023 liep dat bedrag op tot 77.522 euro, waarna de uitgaven in 2024 daalden tot 55.284 euro. In 2025 ging het om 58.250 euro. Voor 2026 bedraagt het opgegeven bedrag 72.040 euro.
Over de vijf vermelde jaren komt dat neer op een gemiddelde van ongeveer 65.000 euro per jaar. De burgemeester verklaarde dat de schommelingen vooral te maken hebben met het aantal en de aard van de dossiers die in een bepaald jaar worden behandeld. Procedures en grotere vastgoeddossiers kunnen de uitgaven bijvoorbeeld aanzienlijk beïnvloeden.
Niet alle juridische kosten kunnen worden vermeden
Volgens De Geyter moet bij de beoordeling van mogelijke besparingen een onderscheid worden gemaakt tussen verschillende soorten juridische kosten. Een belangrijk deel van de uitgaven gaat naar notarissen en gerechtsdeurwaarders, van wie de tussenkomst in bepaalde gevallen wettelijk verplicht is. Die kosten kunnen volgens de burgemeester niet zomaar door artificiële intelligentie worden vervangen.
Ook wanneer de gemeente in rechte moet optreden, blijft de tussenkomst van een advocaat noodzakelijk. AI kan dus niet alle juridische opdrachten overnemen en zal niet automatisch leiden tot een lagere factuur.
Toch ziet het gemeentebestuur mogelijkheden om bepaalde werkzaamheden efficiënter te organiseren. Het sneller opzoeken van wetgeving, het samenvatten van regelgeving en het opstellen van een eerste versie van juridische documenten zijn voorbeelden van taken waarbij AI ondersteuning kan bieden.
Gemeente heeft geen eigen jurist
De burgemeester wees wel op een belangrijke beperking: Wetteren beschikt momenteel niet over een eigen jurist. Dat maakt het volgens hem noodzakelijk om extra voorzichtig te zijn bij het gebruik van AI voor juridische aangelegenheden. Artificiële intelligentie kan nuttige voorstellen doen en tijd besparen, maar kan eveneens fouten maken of onjuiste informatie aanreiken. De resultaten moeten daarom steeds worden gecontroleerd door iemand met voldoende juridische kennis.
Zonder die interne expertise bestaat het risico dat beslissingen worden genomen op basis van foutieve informatie. Dat zou op termijn niet alleen de rechtszekerheid in het gedrang kunnen brengen, maar ook tot bijkomende kosten kunnen leiden. Daarnaast moet het bestuur rekening houden met de bescherming van persoonsgegevens en de vertrouwelijkheid van juridische dossiers. Niet alle informatie kan zonder meer in AI-toepassingen worden ingevoerd.
Besparingen voorlopig niet becijferd
Het gemeentebestuur is bereid om verder te onderzoeken hoe artificiële intelligentie kan worden ingezet ter ondersteuning van juridische taken. Daarbij wil het volgens De Geyter zorgvuldig te werk gaan, met aandacht voor de kwaliteit van de dienstverlening, de betrouwbaarheid van de informatie en de bescherming van vertrouwelijke gegevens.
Een concreet bedrag dat de gemeente dankzij AI zou kunnen besparen, kan de burgemeester momenteel niet vooropstellen. Volgens hem zou een dergelijke raming op dit moment speculatief zijn.
Efficiënter werken zonder rechtszekerheid te verliezen
De vraag van Mertens brengt een bredere uitdaging voor lokale besturen onder de aandacht: hoe kunnen nieuwe technologieën bijdragen aan een efficiëntere werking en een verantwoord gebruik van publieke middelen? AI biedt mogelijkheden om bepaalde administratieve en voorbereidende werkzaamheden te versnellen, maar kan de noodzakelijke juridische expertise niet zomaar vervangen.
Voor Wetteren komt het er dan ook op aan om na te gaan waar AI daadwerkelijk meerwaarde kan bieden en waar menselijke controle en gespecialiseerde juridische bijstand onmisbaar blijven. Of dat onderzoek uiteindelijk tot een meetbare besparing zal leiden, moet nog blijken.
