Het stadsbestuur van Ninove wil de strijd tegen sluikstort verder opvoeren. Naast de hogere GAS-boetes wordt gekeken naar extra gemeenschapswachten, meer cameratoezicht en controles in burger. Ook een opvallend voorstel ligt op tafel: mensen die een GAS-boete voor sluikstorten kregen maar die niet betalen, zouden mogelijk verplicht kunnen worden om zelf mee zwerfvuil op te ruimen. Tegelijk blijft de discussie over het verwijderen van openbare vuilnisbakken volop woeden.
Sluikstort blijft in Ninove een hardnekkig probleem. Ondanks eerdere maatregelen duikt op verschillende plaatsen in de stad en deelgemeenten nog geregeld afval op dat daar niet thuishoort. Het stadsbestuur wil daarom niet alleen inzetten op het opruimen van afval, maar vooral proberen om de pakkans van overtreders te verhogen.
Die aanpak komt er nadat inwoners zelf massaal reageerden op een rondvraag over de manier waarop Ninove het probleem moet aanpakken. Daarbij kwamen opvallend veel voorstellen naar voren. Sommige inwoners vragen meer toezicht en strengere controles, anderen pleiten voor een andere aanpak van de openbare vuilnisbakken. Ook het idee om overtreders zelf hun verantwoordelijkheid te laten opnemen, kreeg aandacht.
Geen nieuwe ronde waarbij vuilnisbakken verdwijnen
Een van de meest besproken maatregelen van de voorbije periode was het verwijderen van openbare vuilnisbakken. In totaal verdwenen in Ninove 61 exemplaren uit het straatbeeld. De maatregel kaderde in een project van Mooimakers waarbij het gebruik van de verschillende vuilnisbakken werd onderzocht.
Volgens schepen van Leefmilieu Werner Somers (Forza Ninove) werden de locaties niet willekeurig geselecteerd. “Het ging om een project van Mooimakers waarbij er metingen werden gedaan die nadien werden opgevolgd. Daaruit bleek dat sommige vuilnisbakken te weinig werden gebruikt en dat anderen 80 procent huishoudelijk afval bevatten. De keuze van de vuilnisbakken gebeurde op basis van objectieve criteria. De evaluatie is nog bezig.”
Voorlopig komt er volgens het stadsbestuur geen bijkomende grote verwijderingsronde. Dat is opvallend, want heel wat inwoners zijn duidelijk geen voorstander van het weghalen van de straatvuilnisbakken.
Uit de reacties blijkt dat veel Ninovieters vrezen dat de maatregel net het tegenovergestelde effect kan hebben. Wanneer mensen onderweg geen vuilnisbak meer vinden, zou afval volgens hen sneller op straat, in bermen of in de natuur terechtkomen. Het stadsbestuur benadrukt evenwel dat niet alleen naar het aantal vuilnisbakken wordt gekeken.
Ook het ontwerp van de vuilnisbakken wordt onderzocht
Een aantal inwoners schuift een alternatief naar voren: behoud de vuilnisbakken, maar maak ze minder aantrekkelijk voor huishoudelijk afval. Zo wordt onder meer gedacht aan kleinere openingen, waardoor vooral blikjes, kleine verpakkingen en sigarettenpeuken kunnen worden weggegooid.
Ook dat voorstel ligt op tafel. “Het gaat niet enkel over het aantal vuilbakken, maar ook over het type”, zegt Somers. Tegelijk waarschuwt de schepen voor een mogelijk neveneffect. “Het is mogelijk dat sluikstorters er bij vuilbakken met kleinere openingen gewoon de zakken ernaast zetten.”
Daarmee blijft de vraag bestaan hoe een openbare vuilnisbak het best kan worden ingericht zonder dat die zelf een aantrekkingspool voor huishoudelijk afval wordt.
GAS-boete bedraagt inmiddels 500 euro
Op het vlak van bestraffing heeft Ninove de voorbije periode al een duidelijke stap gezet. De GAS-boete voor sluikstorten werd verhoogd van 350 naar 500 euro. Sommige inwoners vinden zelfs dat bedrag nog onvoldoende afschrikwekkend en pleiten voor boetes van meer dan 500 euro.
Maar daar zit een wettelijke grens aan, legt burgemeester Guy D’haeseleer (Forza Ninove) uit. “Je mag wettelijk niet meer dan 500 euro opleggen als GAS-boete.”
Daarom verschuift de aandacht naar een andere belangrijke vraag: hoe zorg je ervoor dat mensen die sluikstorten ook daadwerkelijk worden betrapt? Volgens D’haeseleer ligt daar een belangrijk deel van de oplossing. De stad wil onder meer meer gemeenschapswachten inzetten en het bestaande cameranetwerk vernieuwen.
Gemeenschapswachten kunnen sluikstorters op heterdaad betrappen
Een van de voorstellen die momenteel wordt onderzocht, is om gemeenschapswachten gericht in te zetten op plaatsen waar regelmatig afval wordt gedumpt. Het gaat daarbij niet om willekeurige controles doorheen de hele stad, maar om zogenaamde ‘hotspots’: locaties waar het probleem zich opvallend vaak voordoet.
Ook controles vanuit een anonieme wagen behoren volgens het stadsbestuur tot de mogelijkheden. Verschillende inwoners stelden voor om stadswachten niet altijd herkenbaar in uniform te laten patrouilleren, maar hen vanuit een onopvallend voertuig toezicht te laten houden. “Als sluikstorters iemand zien, gaan ze op hun hoede zijn. Je kunt dat inderdaad doen rond hotspots, plaatsen waar er veel sluikstort is”, zegt Somers.
Volgens burgemeester D’haeseleer wordt eveneens bekeken hoe de aanwezigheid van camera’s kan worden uitgebreid of vernieuwd. Daarbij wordt zelfs gedacht aan het gebruik van nepcamera’s. Die zouden niet noodzakelijk beelden registreren, maar kunnen wel de indruk wekken dat een locatie wordt bewaakt en zo een ontradend effect hebben.
Opvallend voorstel: overtreders zelf laten opruimen
Een ander voorstel gaat nog een stap verder. Verschillende inwoners vinden dat mensen die bewust afval dumpen, niet alleen financieel moeten worden gestraft, maar ook zelf moeten bijdragen aan het opruimen van de openbare ruimte.
Het stadsbestuur onderzoekt of zoiets juridisch en praktisch mogelijk is. Vooral voor mensen die hun opgelegde GAS-boete niet betalen, wordt naar een mogelijke alternatieve aanpak gekeken. “Er zijn bijvoorbeeld heel wat mensen die een GAS-boete kregen maar die niet betalen. In het kader van die bevinding bekijken we of het mogelijk is om die mensen bijvoorbeeld vijf keer mee te sturen met de Ninoofse Zwerfvuiljagers om mee op te ruimen”, aldus burgemeester D’haeseleer.
Het idee zou er dus in bestaan dat overtreders letterlijk geconfronteerd worden met de gevolgen van het gedrag waarvoor ze werden beboet. Tegelijk blijft de stad zoeken naar manieren om de bestaande openstaande boetes alsnog te recupereren. “We bekijken alvast hoe we de boetes wel kunnen recupereren”, zegt D’haeseleer.
Of een dergelijke opruimmaatregel effectief kan worden opgelegd, hangt uiteraard af van het wettelijke kader en de praktische uitwerking.
Gegevens van ILVA gebruiken om daders te vinden?
In de reacties van inwoners wordt ook regelmatig verwezen naar de afvalintercommunale ILVA. De hoge kostprijs van afvalverwerking wordt door sommige inwoners gezien als een mogelijke verklaring waarom bepaalde mensen afval proberen te vermijden of illegaal dumpen.
Daarom wordt voorgesteld om afvalgegevens te gebruiken bij controles. Zo klinkt onder meer de suggestie om na te gaan welke huishoudens nauwelijks of geen afval aanbieden tijdens de reguliere ophalingen. Ook daarover is volgens Somers al overleg geweest. “Dat is al onderzocht en besproken”, zegt de schepen. Maar eenvoudig is dat volgens hem niet.
De gegevens waarover ILVA beschikt, zijn immers privacygevoelig. Bovendien kan uit het feit dat iemand weinig of geen afval aanbiedt tijdens een bepaalde ophaling niet automatisch worden geconcludeerd dat die persoon sluikstort.
“ILVA mag die gegevens niet zomaar geven. En het is niet zo dat iemand die geen container aanbiedt automatisch een sluikstorter is. Hij kan bijvoorbeeld de container van een familielid of een privécontainer gebruiken – al mag dat in principe niet.”
Het stadsbestuur ziet daardoor beperkingen in een aanpak die uitsluitend gebaseerd is op afvalgegevens.
Stad vraagt inwoners om sneller te melden
Naast controle en bestraffing blijft ook de medewerking van inwoners volgens het stadsbestuur belangrijk. Schepen Somers roept inwoners daarom op om sluikstort telkens te melden wanneer ze het vaststellen. “Dat kost niets en het afval wordt onmiddellijk opgeruimd.”
Meldingen kunnen momenteel via de website van de stad gebeuren. Daarnaast wordt bekeken of er in de toekomst ook een specifieke applicatie kan komen waarmee inwoners sluikstort eenvoudiger kunnen melden.
Volgens Somers neemt het aantal meldingen toe, maar kan het nog beter. En snelheid speelt daarbij een belangrijke rol. Hoe langer afval blijft liggen, hoe groter volgens de schepen het risico dat er bijkomend afval wordt bijgeplaatst. “Vuil trekt vuil aan.”
Probleem zal niet volledig verdwijnen
Ondanks de verschillende maatregelen verwacht het stadsbestuur niet dat Ninove het sluikstort volledig zal kunnen uitroeien. “Er zijn veel kleine dingen mogelijk, maar we gaan het sluikstorten nooit tot nul kunnen herleiden”, zegt Somers.
Dat betekent volgens de schepen echter niet dat de stad het probleem zomaar moet aanvaarden. De komende periode wordt daarom verder bekeken welke combinatie van maatregelen het meest haalbaar is: gerichter toezicht, meer gemeenschapswachten, vernieuwd cameratoezicht, aangepaste vuilnisbakken, een betere opvolging van meldingen en mogelijk een alternatieve sanctie voor mensen die hun GAS-boete niet betalen.
Uiteindelijk blijft volgens Somers vooral het gedrag van inwoners een belangrijke factor. “Sluikstorten heeft voor een groot deel te maken met mentaliteit.”
De komende evaluaties zullen moeten uitwijzen welke maatregelen effectief resultaat opleveren. Eén ding lijkt alvast duidelijk: Ninove wil de strijd tegen sluikstort niet beperken tot het telkens opnieuw opruimen van afval, maar zoekt steeds nadrukkelijker naar manieren om daders te identificeren, te sanctioneren en het probleem op de plaatsen zelf te voorkomen.
