De Natuurpunt wil de Dendervallei herstellen met een reeks ingrepen die het landschap beter moeten wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Door onder meer kleinere grachten dicht te maken en oude waterwinningsputten op te vullen, moet de vallei opnieuw haar natuurlijke sponseffect terugkrijgen. Dat moet helpen tegen zowel extreme droogte in de zomer als wateroverlast bij hevige regenval.
Natuurgebieden blijven kampen met droogte
Hoewel de voorbije dagen opnieuw regen viel, blijven veel natuurgebieden volgens Natuurpunt structureel kampen met verdroging. De oorzaak ligt volgens de organisatie niet alleen bij het weer, maar ook bij menselijke ingrepen uit het verleden.
Heel wat natuurgebieden zijn hun natuurlijke vermogen kwijtgeraakt om water op te nemen en vast te houden. Regenwater stroomt daardoor sneller weg via sloten en afwateringssystemen, terwijl de bodem onvoldoende tijd krijgt om zich opnieuw met water te vullen. Dat zorgt niet alleen voor droge periodes later op het jaar, maar verhoogt tegelijk het risico op overstromingen wanneer er plots veel neerslag valt.
Oude ingrepen zorgen vandaag voor nieuwe problemen
Volgens Lander Wantens van Natuurpunt werden in het verleden veel grachten gegraven om landbouwgronden bruikbaar te maken of om natte zones droog te leggen.
Die infrastructuur had destijds een economisch nut, maar heeft vandaag een keerzijde. Water wordt sneller afgevoerd en blijft minder lang aanwezig in het landschap. Net dat fenomeen speelt volgens de natuurvereniging sterk in de Dendervallei.
Het gebied staat al langer bekend als overstromingsgevoelig. Bij hevige regenval geraakt het water moeilijk opgenomen door de bodem, waardoor bepaalde zones snel blank komen te staan.
In de zomer dreigt dan weer uitdroging
De problemen beperken zich niet tot natte winters en regenachtige periodes. Tijdens warme zomers droogt de Dendervallei opnieuw sterk uit. Daardoor ontstaan andere ecologische problemen, zoals een verslechterde waterkwaliteit en de opkomst van blauwalgen.
Blauwalgen kunnen schadelijk zijn voor mens en dier en vormen in stilstaand of opwarmend water steeds vaker een uitdaging. Volgens Natuurpunt toont dit aan dat een beter waterbeheer noodzakelijk is.
Van vallei opnieuw een spons maken
Met het nieuwe herstelproject wil Natuurpunt de natuurlijke werking van de vallei opnieuw activeren. De bedoeling is dat de bodem regenwater opnieuw beter opvangt, langer vasthoudt en vervolgens geleidelijk terug vrijgeeft.
Concreet wil men verschillende kleine grachten dempen en waterwinningsputten vullen. Daardoor blijft water langer ter plaatse en krijgt het meer kans om in de bodem te sijpelen.
Zo ontstaat opnieuw een landschap dat schommelingen in neerslag beter kan opvangen: minder overstromingen bij piekregen en meer waterreserve tijdens droge maanden.
Goed voor mens én natuur
Volgens Natuurpunt hebben de geplande ingrepen voordelen voor zowel bewoners als biodiversiteit. Wanneer meer water in de bodem infiltreert, worden ook ondergrondse watervoorraden beter aangevuld. Dat is belangrijk met het oog op drinkwaterbevoorrading in de toekomst.
Daarnaast profiteren ook dieren en planten van nattere en stabielere natuurgebieden. Voor broedvogels zoals de ooievaar en de reiger kan een hersteld moeras- en valleilandschap opnieuw meer kansen bieden.
Samenwerking met Microsoft
Om het project mogelijk te maken werkt Natuurpunt samen met Microsoft. Het technologiebedrijf ondersteunt de aankoop van percelen waarop de ingrepen uitgevoerd kunnen worden. Hoe groot die investering precies is, werd niet bekendgemaakt.
Volgens Noah Janssen, directeur van Natuurpunt, neemt Microsoft op die manier ook maatschappelijke verantwoordelijkheid op. Grote technologiebedrijven verbruiken zelf veel water, onder meer voor datacenters, maar kunnen via dergelijke projecten ook bijdragen aan waterherstel.
Belangrijke stap voor de toekomst van de Denderstreek
Met het herstel van de Dendervallei wil Natuurpunt een antwoord bieden op twee grote uitdagingen tegelijk: wateroverlast én droogte. Door de natuur opnieuw haar werk te laten doen, moet het gebied weerbaarder worden tegen de steeds extremere weersomstandigheden.
De ingrepen tonen volgens de organisatie aan dat slimme investeringen in natuurherstel niet alleen ecologisch, maar ook maatschappelijk noodzakelijk zijn.
