Op het kerkhof van Kwatrecht hebben vrijwilligers van de Vereniging van Oud-Strijders en Veteranen (VOSV) de voorbije maanden intensief gewerkt aan het herstel van meerdere verwaarloosde oorlogsgraven. Met respect voor het verleden en oog voor detail kregen verschillende gesneuvelden opnieuw de eer die hen toekomt — en zelfs letterlijk een gezicht.
Het initiatief begon met de opkuis van het graf van John Bekaert, een Belgische Amerikaan die sneuvelde tijdens de Eerste Wereldoorlog in Verdun in 1917. VOSV Wetteren had eerder het peterschap over dit graf opgenomen. “Van daaruit gingen we op zoek naar een zogenaamd ‘Wetters graf’,” vertelt Norbert De Keulenaer van VOSV. Die zoektocht bracht hen naar het kerkhof van Kwatrecht, waar hun aandacht werd getrokken door een zwartgeblakerd en bijna onleesbaar graf.
Het bleek te gaan om Michel De Poorter, sergeant bij het 32ste Linie, die op 23 mei 1940 sneuvelde in Kluizen tijdens de hevige gevechten aan de Leie. “Op de plaats waar zijn eenheid lag, waren de gevechten bijzonder intens. Slechts een handvol soldaten van de compagnie overleefde, de rest werd gedood of gewond,” aldus De Keulenaer.
Voor VOSV was het duidelijk: dit graf mocht niet in vergetelheid blijven. In juni 2025 werd gestart met de opkuis en het herschilderen. Het graf kreeg bloemen en vlagjes, als teken van eerbetoon. Tijdens deze werken viel het oog van de vrijwilligers op het naastgelegen graf, dat in nog slechtere staat verkeerde.
Nieuwsgierigheid leidde tot verder onderzoek, en al snel bleek dat het ging om Jozef De Poorter, de broer van Michel. Zijn verhaal is al even tragisch. Op 4 september 1944, tijdens de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog, werd hij samen met drie vrienden doodgeschoten in Melle. De vier waren met de fiets onderweg van Kwatrecht naar Gent toen ze ter hoogte van het college onder vuur werden genomen door terugtrekkende Duitse troepen. De lichamen bleven de hele dag in een gracht liggen omdat niemand ze durfde te benaderen. “Volgens de priester, die het drama vanuit de kapeltoren zag gebeuren, werd iedereen die dichterbij kwam onder vuur genomen,” klinkt het.
Voor VOSV was het ondenkbaar om ook dit graf niet te herstellen. In februari 2026 startten de werken, die een maand later voorlopig werden afgerond. De definitieve afwerking kwam er nadat de vrijwilligers erin slaagden om oude foto’s van beide broers te bemachtigen. Met behulp van artificiële intelligentie werden de beschadigde en onduidelijke beelden opgewaardeerd tot heldere, ingekleurde portretten in hoge resolutie. Deze werden inmiddels op de graven bevestigd, waardoor de gesneuvelden opnieuw een gezicht kregen.
Tijdens de werkzaamheden werd nog een derde graf ontdekt, ditmaal in bijzonder slechte staat. De glasplaat van het graf van Edmond Leyman lag in tientallen stukken. Ook hier besloten de vrijwilligers in te grijpen. De gebroken plaat werd meegenomen en zorgvuldig hersteld, waarbij ontbrekende delen vervangen werden door hout. De naam van zijn echtgenote, Zulma Haenens, kon echter niet meer gerecupereerd worden. De overgebleven glasresten werden samen met een brief in een doos geplaatst en opnieuw begraven op het graf, als symbolische hereniging.
Edmond Leyman bleek een zogenoemde “zivilarbeider” te zijn, die tijdens de Tweede Wereldoorlog verplicht tewerkgesteld werd in Duitsland, meer bepaald in Hagen-Westfalen. Hij overleed daar door ziekte en ontbering en werd later officieel erkend als “weggevoerde voor de verplichte tewerkstelling”. Hij liet een groot gezin na met tien kinderen.
Vandaag doet VOSV een oproep om in contact te komen met mogelijke nakomelingen van Edmond Leyman. “We hopen een foto te vinden, zodat ook hij opnieuw een gezicht kan krijgen,” besluit De Keulenaer.
Met hun inzet tonen de vrijwilligers van VOSV dat herdenken meer is dan een ceremonie: het is een blijvende opdracht om verhalen levend te houden en gesneuvelden hun waardigheid terug te geven.
